Bankalar, ek menkul kฤฑymet tutma zorunluluฤundan kurtulabilmek iรงin Merkez Bankasฤฑโnฤฑn getirdiฤi TL mevduatta yรผzde 50 oranฤฑnฤฑ yakalayabileceฤi yeni fikirleri uygulamaya alฤฑyor. Sektรถrde son dรถnemde en yaygฤฑn uygulama mรผลteriye ticari krediyi hemen kullandฤฑrmayฤฑp blokaj uygulamak ve bunu vadesiz mevduata aktarmak. Bankacฤฑlฤฑk kaynaklarฤฑ kamu bankalarฤฑnฤฑn bunu 3-4 aydฤฑr uyguladฤฑฤฤฑnฤฑ dile getirirken artฤฑk birรงok yerli ve รถzel bankayฤฑ da bu yola yรถnlendirdiฤini vurguladฤฑ. Kaynaklarฤฑn verdiฤi bilgiye gรถre ticari kredinin vadesiz mevduatta tutulmasฤฑ hem TL mevduat oranฤฑ artฤฑyor hem de TL mevduat iรงin verilen yรผksek faizin gerilemesini saฤlฤฑyor. Kaynaklar bazฤฑ bankalarฤฑn yฤฑlsonuna kadar da blokaj uygulayabildiฤini belirtti.
Ekonomim.com’un haberine gรถre bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnรผn son dรถnemdeki en bรผyรผk derdi TL mevduatta yรผzde 50 oranฤฑnฤฑ yakalamak. Merkez Bankasฤฑ hem bankalara bu oranฤฑn altฤฑnda kaldฤฑklarฤฑ takdirde ek menkul kฤฑymet tutma hem de yabancฤฑ para zorunlu karลฤฑlฤฑk tutarฤฑ รผzerinden bankaya komisyon รถdemeleri zorunluluฤu getirdi. Bankalarย dรถvizย mevduatฤฑ dรถnรผลรผm oranฤฑ รผzerinden ek menkul kฤฑymet tutuyor ve komisyon uygulamasฤฑna tabi tutuluyordu. Yeni yฤฑlla birlikte artฤฑk dรถnรผลรผm oranฤฑ kalktฤฑ ve her iki durum iรงin de artฤฑk TL mevduatฤฑn toplam mevduat iรงindeki payฤฑ รถnemsenecek. ฤฐลte bu durum bankalarฤฑn TL mevduat yarฤฑลฤฑna baลlamasฤฑna ve akฤฑl almaz yeni yรถntemlerle TL mevduat payฤฑnฤฑ artฤฑrmaya itti.
Hem maliyeti dรผลรผrรผyor hem oranฤฑ yรผkseltiyor
TL mevduat faizleri Merkez Bankasฤฑโnฤฑn 18 Ekimโde menkul kฤฑymet tesisine yรถnelik yaptฤฑฤฤฑ deฤiลikliklerin ardฤฑndan artฤฑลa geรงti. Bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผ uzun vadeli dรผลรผk faizli ek menkul kฤฑymet tutmak yerine TL mevduat oranฤฑnฤฑ yakalayabilmek iรงin yรผzde 30โa varan TL mevduat oranlarฤฑ uyguladฤฑ. Merkez Bankasฤฑ ve Bankacฤฑlฤฑk Dรผzenleme ve Denetleme Kurumuโnun (BDDK) uyarฤฑlarฤฑna raฤmen yรผksek TL mevduat faizi devam ediyor. Yรผksek faizin yeterli gelmediฤi noktada iseย finansย mรผhendisliฤi devreye giriyor. Bankacฤฑlฤฑk kaynaklarฤฑ kamu bankalarฤฑnฤฑn 3-4 aydฤฑr ticari kredilerde uyguladฤฑฤฤฑ blokajฤฑn artฤฑk sektรถrde yaygฤฑn uygulandฤฑฤฤฑnฤฑ dile getirdi. Kaynaklarฤฑn verdiฤi bilgiye gรถre bankalar ticari krediyi hemen mรผลteriye kullandฤฑrฤฑlmฤฑyor belli bir oranฤฑ ve bazen de tamamฤฑ vadesiz mevduata aktarฤฑyor. Bazฤฑ รถzel bankalarฤฑn yรผzde 30 blokaj uyguladฤฑฤฤฑ ve bunun iรงin de mรผลterilerine sรถzleลme imzalattฤฑฤฤฑnฤฑ kaynaklar belirtirken bu miktarฤฑn da vadesiz mevduatta 15 gรผn 1 ay tutulduฤu vurguladฤฑ. Kaynaklarฤฑn verdiฤi bilgiye gรถre bazฤฑ bankalar ise tamamฤฑna blokaj uyguluyor ve aralฤฑk sonuna kadar da kullanฤฑma aรงmฤฑyor. Bankacฤฑlฤฑk kaynaklarฤฑ zaten finansman sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑ yaลayan tรผzel kiลilerin kredisine yรถnelik blokajฤฑ mecburen kabul ettiฤini belirtirken bankalarฤฑn ise bu durumdan iki tรผrlรผ kazanรง elde ettiฤine dikkat รงekti. Kaynaklarฤฑn verdiฤi bilgiye gรถre dรผลรผk kredi faizlerine karลฤฑlฤฑk yรผksek mevduat faizlerinin olduฤu ortamda krediyi vadesiz TL mevduatta tutmak bankalarฤฑn maliyetini dรผลรผrรผyor. Bunun yanฤฑ sฤฑra TL mevduat oranฤฑ da mevduat faizi maliyeti olmaksฤฑzฤฑn artmฤฑล oluyor. Bankacฤฑlฤฑk kaynaklarฤฑ hem BDDKโnฤฑn hem de Merkezโin bankalara uyarฤฑda bulunduฤunu vurguladฤฑ. รte yandan BDDK verileri tรผzel kiลilerin vadesiz mevduatฤฑnda son aylarda hareketlilik olduฤunu da ortaya koydu. Haziranda tรผzel kiลilerin vadesiz mevduatฤฑnฤฑn 5 haftalฤฑk hareketli ortalamasฤฑnฤฑn toplam mevduatlar iรงindeki oranฤฑ yรผzde 23 iken 18 Kasฤฑm itibariyle yรผzde 25โe ulaลtฤฑ.
Sektรถrde 11 ayda 14.6 puan artฤฑล yaลandฤฑ
Merkez Bankasฤฑโnฤฑn liralaลma stratejisi kapsamฤฑnda attฤฑฤฤฑ adฤฑmlarla beraber bu yฤฑl TL mevduat oranฤฑnฤฑ en hฤฑzlฤฑ artฤฑran bankacฤฑlฤฑk grubu yabancฤฑ mevduat bankalarฤฑ oldu. 2022โnin ilk haftasฤฑnda TL mevduat oranฤฑ sadece yรผzde 32,33 olan yabancฤฑ mevduat bankalarฤฑ 25 Kasฤฑm haftasฤฑna gelindiฤinde TL mevduat oranlarฤฑnฤฑ 17.71 puan artฤฑrmayฤฑ baลardฤฑ. Kamu mevduat bankalarฤฑnda da yaklaลฤฑk 11 ayda TL mevduat oranฤฑndaki artฤฑล 12.45 puan oldu yฤฑlฤฑn ilk haftasฤฑnda kamu mevduat bankalarฤฑnฤฑn da TL mevduat oranฤฑ yรผzde 40,45 ile yรผzde 50 sฤฑnฤฑrฤฑnฤฑn altฤฑnda bulunuyordu. Yerli รถzel mevduat bankalarฤฑnda ise 11 ayda 14 puanlฤฑk artฤฑล yaลandฤฑ ve TL mevduatฤฑn oranฤฑ yรผzde 33,64 seviyesinden yรผkseliล gรถsterdi. Sektรถrde ise 14.58 puanlฤฑk bir yรผkseliล oldu.
ย
Yabancฤฑ mevduat bankalarฤฑ yรผzde 50โyi yakaladฤฑ
Bankacฤฑlฤฑk Dรผzenleme ve Denetleme Kurumuโnun verilerine gรถre Merkez Bankasฤฑโnฤฑn 18 Ekimโdeki ek menkul kฤฑymet alฤฑmฤฑna yรถnelik yaptฤฑฤฤฑ dรผzenlemenin ardฤฑndan bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnde TL mevduatฤฑn oranฤฑ hฤฑzla artฤฑล trendine girdi. 14 Ekim haftasฤฑnda sektรถrรผn tamamฤฑnda yรผzde 46,85 olan TL mevduat oranฤฑ 25 Kasฤฑm itibariyle yani yรผzde 49,7 ile yรผzde 50 sฤฑnฤฑrฤฑna dayandฤฑ. Sektรถrรผn tรผmรผnde TL mevduatฤฑn oranฤฑ 14 Ekimโden bu yana 2.94 puan yรผkseldi. Kamu mevduat bankalarฤฑnda 14 Ekim haftasฤฑnda yรผzde 51,28 olan TL mevduat oranฤฑ ise 18 Kasฤฑm itibariyle yรผzde 52,9โa รงฤฑktฤฑ yani 1.62 puan artฤฑล yaลandฤฑ. Yerli รถzel mevduat bankalarฤฑnda ise sektรถre gรถre daha yavaล bir artฤฑล yaลandฤฑ. 14 Ekim haftasฤฑnda yรผzde 46,06 olan TL mevduat oranฤฑ 14 Ekimโden bu yana yerli รถzel mevduat bankalarฤฑnda 1.59 puanlฤฑk artฤฑลla yรผzde 47,65โe รงฤฑktฤฑ. Ve halen daha yรผzde 50 sฤฑnฤฑrฤฑnฤฑn altฤฑnda kaldฤฑ. Yabancฤฑ mevduat bankalarฤฑ bu TL mevduat oranฤฑnฤฑ en hฤฑzlฤฑ artฤฑrmayฤฑ baลaran grup oldu. 14 Ekim haftasฤฑnda TL mevduat oranฤฑ yรผzde 44,17 olan yabancฤฑ mevduat bankalarฤฑnฤฑn 25 Kasฤฑmโdaki TL mevduat oranฤฑ 5.87 puanlฤฑk artฤฑล sayesinde yรผzde 50,04โe รงฤฑktฤฑ. Yabancฤฑ mevduat bankalarฤฑ hem ilk kez TL mevduat oranฤฑnda yerli รถzel mevduat bankalarฤฑnฤฑ geride bฤฑrakmayฤฑ baลardฤฑ hem de yรผzde 50 sฤฑnฤฑrฤฑnฤฑ yakaladฤฑ.
