Dolar karลฤฑsฤฑnda gรผnden gรผne eriyerek son bir yฤฑlda yรผzde 55 deฤer kaybeden Tรผrk Lirasฤฑ komลu รผlke para birimleri karลฤฑsฤฑnda da aฤฤฑr darbe aldฤฑ. Tรผrk Lirasฤฑ’nฤฑn deฤer kaybetmesi sonrasฤฑnda komลu รผlkeler de Tรผrkiye’yi adeta โucuzluk cenneti’ olarak gรถrmeye baลladฤฑ.
Sรถzcรผ’nรผn haberine gรถre รถzellikle son bir yฤฑldฤฑr Bulgar Levasฤฑ’nฤฑn Tรผrk Lirasฤฑ karลฤฑsฤฑndaki yรผkseliลinin hฤฑzlanmasฤฑyla Bulgarlar Edirne’ye akฤฑn etti. 5 Ekim 2021’de 1 leva รถdeyerek 5.23 lira alฤฑnabiliyorken, gรผncel kura gรถre 1 Bulgar Levasฤฑ 9.44 liraya karลฤฑlฤฑk geliyor. Oysa 2002 yฤฑlฤฑnda Bulgarlar Tรผrkiye’ye geldiฤinde 1 lira almak iรงin yaklaลฤฑk 9.4 leva รถdemek zorunda kalฤฑyorlardฤฑ. Yani aradan geรงen 22 yฤฑlda tam tersi 1 leva รถdeyerek 9.4 lira alฤฑyorlar. Tรผrk Lirasฤฑ’nฤฑn gรผnden gรผne eridiฤi son haftalarda Gรผrcistan Larisi de Tรผrk Lirasฤฑ karลฤฑsฤฑnda zirveyi gรถrdรผ. Son dalgalanmalarla birlikte 1 lari, 6.6 liraya eล deฤer oldu. Bir yฤฑl รถnce 1 lari ile 2.8 lira alฤฑnabiliyordu. Bรถylece Gรผrcistan para birimi TL karลฤฑsฤฑnda bir yฤฑlda yรผzde 134 yรผkseldi. TL karลฤฑsฤฑnda en deฤerli dรถnemini yaลayan Irak Dinarฤฑ ise son bir yฤฑlda yรผzde 113 yรผkseliล kaydetti.
Bir baลka รงarpฤฑcฤฑ yรผkseliล de Ukrayna ile savaล halindeki Rusya’nฤฑn para birimi rublede gรถzlendi. Mali yaptฤฑrฤฑmlarฤฑn hedefinde olmasฤฑna raฤmen dolar karลฤฑsฤฑnda da gรผcรผnรผ korumayฤฑ baลaran ruble, TL karลฤฑsฤฑnda bir yฤฑlda yรผzde 158 yรผkseldi. 12 yฤฑldฤฑr savaลta olan Suriye’nin para birimi Suriye Lirasฤฑ son bir yฤฑlda TL karลฤฑsฤฑnda yรผzde 111, ฤฐran Riyali de yรผzde 110 yรผkseldi. Azerbaycan Manatฤฑ da bir yฤฑlda yรผzde 110 yรผkseliลle 10.9 Tรผrk Lirasฤฑ’na eล deฤer oldu.
Uluslararasฤฑ finans uzmanฤฑ Dr. Murat Kubilay, Tรผrk Lirasฤฑ’ndaki son 3 yฤฑldaki deฤer kaybฤฑyla, Tรผrkiye’nin turizm ve alฤฑลveriล iรงin cazip hale geldiฤini ancak diฤer taraftan ucuz kredi ve iลรงilik harici รผretim maliyetlerinin had safhada olduฤunu sรถyledi. Bunun yรผzde 150’yi geรงen รผretici enflasyonunda (รFE) gรถzlemlenebildiฤine iลaret eden Kubilay, โBu nedenle รFE’ye dayalฤฑ reel kur, yani Tรผrkiye’deki mal ve hizmetlerin yurt dฤฑลฤฑndakilerle kฤฑyaslamasฤฑnda, Tรผrkiye artฤฑk pahalฤฑ kalฤฑyor. Dฤฑล ticaret aรงฤฑฤฤฑndaki bรผyรผme yalnฤฑzca enerji kaynaklฤฑ deฤil, 18.50 dรผzeyindeki dolar kurunun kฤฑsa vadede istenen rekabet gรผcรผnรผ saฤlayamamasฤฑ da etkenโ dedi.
Piyasalar ABD Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn (Fed) ayaฤฤฑnฤฑ gazdan รงekeceฤi beklentisi ile son รงeyreฤe iyimser baลladฤฑ. Kรผresel satฤฑล baskฤฑsฤฑ biraz zayฤฑfladฤฑ ve dolar endeksi 115 seviyesinden 110 seviyesine geriledi. Bu kรผresel piyasalarda bir miktar rahatlama yarattฤฑ ancak TL oldukรงa zayฤฑf bir gรถrรผnรผm sergiliyor. Son 8 aydฤฑr sรผrekli yรผkselen dolar kuru dรผn 18.6354 seviyesini test ederek zirvesini bir adฤฑm daha yukarฤฑ taลฤฑdฤฑ. Euro ise 18.7257 lirayฤฑ gรถrdรผ. Gรผรงlรผ dolar senaryosunun bitmediฤini belirten uzmanlar TL’nin kฤฑลฤฑn bรผyรผk bir risk ile karลฤฑ karลฤฑya kalacaฤฤฑnฤฑ sรถylรผyor.
