ABD’nin yeni baลkanฤฑ seรงilen Donald Trump’ฤฑn korumacฤฑ ticaret politikalarฤฑnฤฑn, sadece Amerikan ekonomisini deฤil, kรผresel ekonomiyi de resesyona sรผrรผkleyebileceฤi รถngรถrรผlรผyor.
Trump’ฤฑn baลkanlฤฑk seรงimlerinden zaferle ayrฤฑlmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan en รงok merak edilen konu, yeni yรถnetimin radikal seรงim taahhรผtlerini hayata geรงirip geรงiremeyeceฤi oldu.
Seรงim kampanyasฤฑnda Meksika sฤฑnฤฑrฤฑna duvar รถrรผlmesi, รผlkedeki Mรผslรผmanlar iรงin veri bankasฤฑ oluลturulmasฤฑ ve ticaret anlaลmalarฤฑnฤฑn feshedilmesi gibi alฤฑลฤฑlmadฤฑk vaatlerde bulunan Trump, yaptฤฑฤฤฑ son aรงฤฑklamalarla bu planlarฤฑnda hala kararlฤฑ olduฤunu gรถsterdi.
Birรงok ekonomist, finans kuruluลu ve uluslararasฤฑ ลirket, yeni baลkanฤฑn รถnerdiฤi ticaret politikalarฤฑnฤฑn รผlkede resesyona yol aรงacaฤฤฑ uyarฤฑsฤฑnda bulunuyor.Ayrฤฑca, diฤer รผlkelerin bu politikalara misilleme yapmasฤฑnฤฑn kรผresel bir ticaret savaลฤฑnฤฑ tetikleyebileceฤi ifade ediliyor.
Trump’ฤฑn รถnรผnde yasal olarak engel yok
Donald Trump, seรงim kampanyasฤฑ dรถneminde, yรผrรผrlรผkte olan ve mรผzakere edilen tรผm anlaลmalarฤฑ ya yeniden mรผzakere edeceฤini ya da tamamen feshedeceฤini defalarca taahhรผt etmiลti.
Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaลmasฤฑ (NAFTA), Trans-Pasifik Ortaklฤฑฤฤฑ (TPP) ve Transatlantik Ticaret ve Yatฤฑrฤฑm Ortaklฤฑฤฤฑ Anlaลmasฤฑ (TTIP) iรงin bir nevi “รถlรผm fermanฤฑ” anlamฤฑna gelen bu vaat, Trump’ฤฑn ticaret alanฤฑndaki tek planฤฑ deฤil.Yeni baลkan ayrฤฑca, รin ve Meksikaโdan ithal edilen mallara sฤฑrasฤฑyla yรผzde 45 ve yรผzde 35 tarife uygulamayฤฑ planlฤฑyor.
ABD anayasasฤฑ, baลkana ticaret anlaลmalarฤฑ ve bariyerlerini, kongrenin tasdiki gerekmeden onaylama veya iptal etme yetkisi tanฤฑdฤฑฤฤฑ iรงin Trump’ฤฑn sรถz konusu radikal planlarฤฑnฤฑ gรถreve geldiฤi gรผn hayata geรงirmesinin รถnรผnde yasal bir engel yok. Nitekim, Trump hafta baลฤฑnda yayฤฑnladฤฑฤฤฑ videoda, gรถreve ilk geldiฤi gรผn TPP’den รงekileceฤini duyurdu.
Resesyona neden olabilir
Moody’s Analytics ve Goldman Sachs gibi รถnde gelen finans kuruluลlarฤฑ, Trump’ฤฑn ticaret politikalarฤฑnฤฑn ekonomik bรผyรผmeyi zayฤฑflatacaฤฤฑ รถngรถrรผsรผnde bulunurken, HSBC ekonomistleri de รผlkede stagflasyon (resesyona yรผksek enflasyonun eลlik etmesi) yaลanabileceฤini dรผลรผnรผyor.
Peterson Uluslararasฤฑ Ekonomi Enstitรผsรผ’nรผn (PIIE) araลtฤฑrmasฤฑna gรถre, Trump’ฤฑn ticaret politikalarฤฑ en az 4 milyon Amerikalฤฑnฤฑn iลini kaybetmesine yol aรงabilir.
“รin, misilleme yapacaฤฤฑ uyarฤฑsฤฑnda bulunuyor”
PIIEโnin raporunu hazฤฑrlayanlardan PIIE Kฤฑdemli Uzmanฤฑ Marcus Noland, AA muhabirinin yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, Trump’ฤฑn korumacฤฑ politikalarฤฑnฤฑn bir ticaret savaลฤฑna yol aรงabileceฤini sรถyledi.
Barack Obama’nฤฑn 2009 yฤฑlฤฑnda รin’den ithal edilen araba lastiklerine ek gรผmrรผk vergisi uygulanmasฤฑna yรถnelik kararฤฑna atฤฑfta bulunan Noland, “รin, buna ABD’nin tavuk ve otomotiv parรงalarฤฑ ihracatฤฑna damping soruลturmasฤฑ aรงarak yanฤฑt verdi. Eฤer Trump, รin’e yรถnelik taahhรผtlerini hayata geรงirirse, aynฤฑ ลeyi iPhone’lar, Boeing uรงaklarฤฑ, soya fasulyesi ve mฤฑsฤฑr gibi รผrรผnler iรงin yapabilirler, hatta ABD’ye giden รinli รถฤrencilere ‘gitme’ diyebilirler.” ลeklinde konuลtu.
Noland, รin hรผkรผmetine yakฤฑn haber ajanslarฤฑnฤฑn Trump’ฤฑ eleลtiren makaleler yayฤฑnladฤฑklarฤฑna dikkati รงekerek, “รin, Trump’a korumacฤฑ bariyerler getirmesi durumunda misilleme yapacaฤฤฑ uyarฤฑsฤฑnda bulunuyor.” dedi.
Meksika hรผkรผmetinin de ABD’nin potansiyel ticaret bariyerlerine nasฤฑl karลฤฑlฤฑk verilebileceฤine dair รงalฤฑลmalar yaptฤฑฤฤฑnฤฑ ifade eden Noland, bunlarฤฑn รinโin misillemeleri kadar etkili olmayacaฤฤฑnฤฑ ancak Trump’ฤฑn yasa dฤฑลฤฑ gรถรงmenlik konusundaki politikalarฤฑnฤฑ baltalayacaฤฤฑnฤฑ savundu.
Noland, “Meksikaโya ek ticaret bariyerleri uygulanmasฤฑ kendi kendini baลarฤฑsฤฑz kฤฑlacak bir politika… Eฤer ABD, Meksikaโya bรผyรผk gรผmrรผk vergisi getirip Meksika ekonomisini durgunluฤa sรผrรผklerse daha fazla Meksikalฤฑnฤฑn ABDโye gรถรงmesi kaรงฤฑnฤฑlmaz olur.” ifadelerini kullandฤฑ.
โKรผresel resesyon yaลanabilirโ
Marcus Noland, Trump yรถnetiminin tรผm risklere karลฤฑn korumacฤฑ ticaret politikalarฤฑna baลvurabileceฤini belirterek, ลunlarฤฑ kaydetti:
“Trump, vergileri dรผลรผrmek ve harcamalarฤฑ artฤฑrmak istiyor. Eฤer bunlarฤฑ yaparsa bรผtรงe aรงฤฑฤฤฑ artar. Ekonomide mali geniลlemenin sonucunda kฤฑsa vadede yaลanan bรผyรผme, faiz oranlarฤฑ ve dolarฤฑ yukarฤฑ รงeker. Dolardaki yรผkseliล ticaret aรงฤฑฤฤฑnฤฑn da artmasฤฑna neden olur. ฤฐลte o zaman, Trump yรถnetimi bรผyรผyen ticaret aรงฤฑฤฤฑyla mรผcadele etmek iรงin korumacฤฑ politikalara baลvurabilir. Reagan dรถneminde bu sorunun aynฤฑsฤฑnฤฑ yaลadฤฑk.”
Korumacฤฑ politikalar sonucu dรผnyanฤฑn en bรผyรผk iki ekonomisi arasฤฑnda ticaret savaลฤฑ baลlamasฤฑnฤฑn kรผresel ekonomiye de bรผyรผk zarar vereceฤini savunan Noland, “Benim dรผnya ekonomisi iรงin endiลem, Trump’ฤฑn korumacฤฑ ticaret politikalarฤฑnฤฑ, mali geniลleme etkisini gรถsterdiฤi zaman artacak ticaret aรงฤฑฤฤฑyla mรผcadele iรงin 2018 ya da 2019 yฤฑllarฤฑnda uygulamaya koymasฤฑ. Bu, ABD ve Meksika ekonomilerinde resesyona neden olur, รin ekonomisini yavaลlatฤฑr. Diฤer รผlkeler de korumacฤฑ politikalara baลvurursa nihayetinde kรผresel resesyon yaลanabilir.” ลeklinde konuลtu.
“Avro Bรถlgesi ve Avrupa Birliฤiโnin ayrฤฑlmasฤฑ gรผndeme gelirse…”
Moody’s Anayltics Baลekonomisti Mark Zandi de “Trump’ฤฑn seรงim kampanyasฤฑnda vaat ettiฤi ticaret politikalarฤฑnฤฑ hayata geรงirmesi global bir ticaret savaลฤฑ baลlatฤฑr, kรผresel ticareti dรผลรผrรผr ve bรผyรผmeye zarar verir.” ifadesini kullandฤฑ.
Zandi, Trumpโฤฑn zaferinin yรผkselen milliyetรงiliฤin ve popรผlizmin bir baลka รถrneฤi olduฤunu belirterek, “Eฤer bu siyasi gรถrรผลteki liderler, gelecek yฤฑl Avrupaโda hรผkรผmete gelirse, o zaman Avro Bรถlgesi ve Avrupa Birliฤiโnin ayrฤฑlmasฤฑ gรผndeme gelirse, dรผnya ekonomisi muhtemelen finansal krize ve resesyona sรผrรผklenir.” diye konuลtu.
