Tรผrkiye Bilimsel ve Teknolojik Araลtฤฑrma Kurumu (TรBฤฐTAK) Ulusal Gรถzlemevi (TUG), Neptรผn’รผn en bรผyรผk uydusu Triton’un uluslararasฤฑ gรถzlemine katฤฑlarak, uyduya iliลkin yeni veriler elde etti.
TรBฤฐTAK’tan edinilen bilgiye gรถre, TUG, gรผneล sisteminin en dฤฑล ve sekizinci gezegeni konumundaki Neptรผn’รผn 14 uydusundan en bรผyรผฤรผ Triton’a iliลkin gรถzlemde bulundu.
Neptรผn’รผn tersi yรถnรผnde dรถnen Triton, gรผneล sisteminde bu รถzelliฤe sahip tek uydu olarak biliniyor. Atmosferi de mevsimlere gรถre deฤiลim gรถsteren Triton’un incelenmesinin bu nedenle bรผyรผk รถnem taลฤฑdฤฑฤฤฑ belirtiliyor.
5 Ekim’de Neptรผn’รผn uydusu Triton, Samanyolu’ndaki parlak bir yฤฑldฤฑz ile dรผnyanฤฑn arasฤฑndan geรงti. Bรถylece gรผneล tutulmasฤฑna benzer bir yฤฑldฤฑz tutulmasฤฑ meydana geldi ve kฤฑsa sรผre iรงin yฤฑldฤฑz gรถrรผnmez oldu.
16 yฤฑl รถnce, Ekim 2017’de Triton’un tekrar parlak bir yฤฑldฤฑzฤฑ รถrteceฤi hesaplanarak, gรถzlem iรงin yฤฑllar รถncesinden hazฤฑrlฤฑk yapฤฑldฤฑ.
5 Ekim’deki yฤฑldฤฑz tutulmasฤฑnฤฑn gรถlgesi Kazakistan’dan baลlayarak Gรผney Avrupa’dan geรงti ve Meksika’da sona erdi. TUG da bu kuลakta yer aldฤฑ.
Tutulma kuลaฤฤฑnda kalan TUG, Tรผrkiye’nin en bรผyรผฤรผ olan 150 cm ayna aรงฤฑklฤฑklฤฑ “RTT150” teleskobuyla tutulmayฤฑ izledi. TUG, รงok sayฤฑda gรถzlemevinin olduฤu uluslararasฤฑ kampanyaya katฤฑlarak yeni veriler elde etti.
Bรถyle bir gรถzlem, tutulma kuลaฤฤฑ iรงinde kalan tรผm gรถzlemevlerinin uluslararasฤฑ katฤฑlฤฑmฤฑyla yapฤฑldฤฑฤฤฑndan Triton’un atmosferi sรผrekli gรถzlenmiล oldu. Dรผnyanฤฑn farklฤฑ yerlerinde gรถzlenen verilerle atmosferin tamamฤฑnฤฑn incelenmesi saฤlandฤฑ.
TUG’dan yapฤฑlan yรผksek รงรถzรผnรผrlรผklรผ gรถzlemler, her 1 saniyede yaklaลฤฑk 2 kilometre Triton atmosferinin izlenmesine imkan tanฤฑdฤฑ. Bรถylece sฤฑk gรถzlem yapฤฑlarak Triton’un atmosferinin anlaลฤฑlmayan yรถnlerinin anlaลฤฑlฤฑr olacaฤฤฑ belirtildi. Gรถzlem sฤฑrasฤฑnda “RTT150” teleskobundaki รงok yรผksek hฤฑzda gรถrรผntรผ alabilen kamera, saniyede 20 adet yรผksek kaliteli รถlรงรผm yaptฤฑ.
Elde edilen bu bilgiler, daha sonra gรถzlenecek tutulmalardaki verilerin analizi iรงin referans olarak kullanฤฑlacak. Bรถylece, Triton’un atmosferinin uzun dรถnemli deฤiลimi incelenmiล olacak.
Atmosferi geniลliyor
Triton’un atmosferinin dรผnyadan incelenmesi iรงin yฤฑldฤฑz tutulmasฤฑnฤฑn meydana gelmesi gerekiyor. 1990’lฤฑ yฤฑllarda gerรงekleลen ilk yฤฑldฤฑz tutulmasฤฑnฤฑn gรถzlemleri sonucu, 1993-1997 dรถneminde Triton’un atmosferinin geniลleme gรถsterdiฤi saptanmฤฑลtฤฑ. Bu geniลleme, 2001 yฤฑlฤฑnda yapฤฑlan yฤฑldฤฑz tutulmasฤฑ gรถzlemleriyle doฤrulandฤฑ.
Triton ile ilgili 1993-2001 yฤฑllarฤฑnda beล yฤฑldฤฑz tutulmasฤฑ gรถzlenirken, bu dรถnemlerde bazฤฑ tespitler yapฤฑldฤฑ. Triton’un atmosfer basฤฑncฤฑnฤฑn sรถz konusu dรถnemde iki kat arttฤฑฤฤฑ saptandฤฑ. Triton atmosferinin 25. ve 50. kilometrelerindeki katman sฤฑcaklฤฑฤฤฑnฤฑn sabit olduฤu ve yaklaลฤฑk 52 kelvin dereceyi bulduฤu belirlendi.
