Enflasyona iliลkin yeni veriler, Temmuz ayฤฑnda Amerikalฤฑlar iรงin bir dizi mal ve hizmet fiyatฤฑnฤฑn yรผkseldiฤini gรถsterdi ve Fed’in Eylรผl ayฤฑnda faiz oranlarฤฑnฤฑ sabit tutup tutmama konusunda ikileme dรผลmesine neden oldu.
Temmuz ayฤฑ Tรผketici Fiyat Endeksi (TรFE), deฤiลken gฤฑda ve enerji fiyatlarฤฑ hariรง, fiyatlarฤฑn yฤฑllฤฑk bazda yรผzde 3,1 arttฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsterdi. Bu rakam, ekonomistlerin beklentisi olan yรผzde 3’รผn รผzerinde ve enflasyonun artan mal fiyatlarฤฑ nedeniyle yรผkseldiฤi Haziran ayฤฑndaki yรผzde 2,9’un รผzerindeydi. Aylฤฑk TรFE ise beklentilere paralel olarak yรผzde 0,3 artฤฑล kaydetti.
Ancak manลet bazฤฑnda TรFE, beklentilerin yรผzde 2,8’in altฤฑnda kalarak yรผzde 2,7 artฤฑลla beklentilerin altฤฑnda kaldฤฑ. Bu arada piyasalar, Fed’in Eylรผl ayฤฑnda faizleri 25 baz puan indireceฤi ihtimalini yรผzde 92 olarak fiyatlฤฑyor.
Capital Economics’in deฤerlendirmeleri
Capital Economics’in Kuzey Amerika baล ekonomisti Stephen Brown, โFed’in Temmuz ayฤฑ TรFE verilerinde baลa รงฤฑkmasฤฑ gereken bir baลka anlatฤฑ deฤiลikliฤi daha oldu. Gรผmrรผk vergilerinin etkisi yine neredeyse hissedilmezken, hizmet fiyatlarฤฑndaki daha gรผรงlรผ artฤฑล, geรงen ay รงekirdek PCE deflatรถrรผnde hedefin รผzerinde bir artฤฑลa iลaret ediyorโ dedi.
Ancak Brown, birkaรง Fed รผyesinin iล piyasasฤฑ gรถrรผnรผmรผnden daha fazla endiลe duyduฤunu gรถz รถnรผnde bulundurarak, bu enflasyon raporunun Fed’in daha รถnce beklediฤinden daha erken faiz indirimine gitmesini engellemeye yetmeyeceฤini belirterek, “Ancak bu, piyasalarฤฑn รถnรผmรผzdeki 18 ayda yaลanacak gevลemenin derecesini abarttฤฑฤฤฑ yรถnรผndeki gรถrรผลรผmรผzรผ destekliyor” ifadelerini kullandฤฑ.
Fed, birรงok merkez bankasฤฑ yetkilisinin gรผmrรผk vergilerinin enflasyon รผzerindeki etkisini deฤerlendirmek istemesi nedeniyle bรผyรผk รถlรงรผde โbekle ve gรถrโ modunda.
Powell enflasyon verilerinden beklediฤi ipuรงlarฤฑnฤฑ alamadฤฑ
Fed Baลkanฤฑ Powell, gรผmrรผk vergilerinin enflasyon รผzerindeki etkisini Haziran, Temmuz ve Aฤustos aylarฤฑnda gรถrmek istediฤini sรถyledi, ancak bunlarฤฑn etkisinin tek seferlik bir fiyat artฤฑลฤฑndan รถteye gitmeyeceฤi gรถrรผลรผne yaklaลฤฑyor. Ancak Fed, gรผmrรผk vergilerinin kalฤฑcฤฑ enflasyona yol aรงฤฑp aรงmayacaฤฤฑnฤฑ gรถrmek iรงin beklerken, Temmuz ayฤฑ enflasyon verileri kesin bir sonuรง vermedi. Mobilya ve ayakkabฤฑ gibi bazฤฑ mal enflasyonu alanlarฤฑnda canlanma gรถrรผlรผrken, tarihsel olarak daha kalฤฑcฤฑ bir sorun olan hizmet enflasyonu yeniden yรผkseldi.
Enflasyon ลu anda Fed’in yรผzde 2 hedefinin bir puan รผzerinde seyrediyor.
Trump’ฤฑn Fed’e yรถnelik baskฤฑlarฤฑ artฤฑyor
Enflasyon rakamlarฤฑnฤฑn ardฤฑndan Baลkan Trump, Fed Baลkanฤฑ Jerome Powell’ฤฑ tekrar faizleri dรผลรผrmeye รงaฤฤฑrdฤฑ ve sosyal medyada tรผketicilerin gรผmrรผk vergilerini รถdemediฤini, bunlarฤฑn รงoฤunlukla ลirketler ve yabancฤฑ hรผkรผmetler tarafฤฑndan รถdendiฤini sรถyledi.
Trump, Truth Social’da โJerome โรok Geรงโ Powell ลฤฐMDฤฐ faizleri indirmeliโ diye yazdฤฑ. โHer zaman รงok geรง kalarak verdiฤi zarar hesaplanamaz. Neyse ki ekonomi o kadar iyi ki, Powell ve kendini beฤenmiล Yรถnetim Kurulu’nu kolayca atlattฤฑk.โ
Faiz oranlarฤฑ konusunda anlaลmazlฤฑฤฤฑn ardฤฑndan, baลkan ayrฤฑca Powell’ฤฑn โFed binalarฤฑnฤฑn inลasฤฑnฤฑ yรถnetirken yaptฤฑฤฤฑ korkunรง ve son derece yetersiz iลโ nedeniyle aleyhine bรผyรผk bir dava aรงmayฤฑ dรผลรผndรผฤรผnรผ sรถyledi.
Enflasyon verileri, hรผkรผmetin raporuna gรถre ABD ekonomisinin Temmuz ayฤฑnda sadece 73.000 yeni iล yaratฤฑrken, iลsizlik oranฤฑnฤฑn bir รถnceki ayฤฑn yรผzde 4,1’inden yรผzde 4,2’ye yรผkseldiฤini gรถstermesinin ardฤฑndan geldi. Aynฤฑ zamanda, รถnceki iki ayฤฑn verileri de aลaฤฤฑ yรถnlรผ revize edildi. Mayฤฑs ayฤฑndaki istihdam artฤฑลฤฑ 144.000’den 19.000’e, Haziran ayฤฑndaki artฤฑล ise ilk aรงฤฑklanan 147.000’den 14.000’e dรผลรผrรผldรผ. Bu, รผรง aylฤฑk ortalama istihdam artฤฑลฤฑnฤฑ 35.000’e รงekti. Birรงok analist, bu rakamฤฑ nรผfus artฤฑลฤฑnฤฑn yavaลlamasฤฑna raฤmen istihdamฤฑn durma noktasฤฑna geldiฤinin bir iลareti olarak yorumluyor.
Veriler, merkez bankasฤฑ iรงinde Eylรผl ayฤฑnda faiz indirimi yapฤฑlฤฑp yapฤฑlmayacaฤฤฑ konusunda gรถrรผล ayrฤฑlฤฑklarฤฑnฤฑn devam etmesine yol aรงacak gibi gรถrรผnรผyor.
Fed ลube baลkanlarฤฑnฤฑn deฤerlendirmeleri
Kansas City Fed Baลkanฤฑ Jeff Schmid Salฤฑ gรผnรผ yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, enflasyonun hala รงok yรผksek olduฤunu ve faiz indirimi konusunda โsabฤฑrlฤฑ bir yaklaลฤฑmโฤฑ tercih ettiฤini sรถyledi.
Schmid, Oklahoma City’de yaptฤฑฤฤฑ konuลmada, โGรผmrรผk vergilerinin artmasฤฑnฤฑn enflasyon รผzerinde sฤฑnฤฑrlฤฑ bir etkisi olduฤu gรถrรผlse de, bunu politika duruลunu gevลetmek iรงin bir fฤฑrsat olarak deฤil, politikayฤฑ sabit tutmak iรงin bir gerekรงe olarak gรถrรผyorumโ dedi.
Schmid, genel olarak gรผmrรผk vergilerinin enflasyon รผzerinde nispeten sฤฑnฤฑrlฤฑ bir etkisi olacaฤฤฑnฤฑ รถngรถrdรผฤรผnรผ, ancak bunu Fed’in faiz indirimine gitmesi gerektiฤinin bir iลareti olarak deฤil, faiz oranlarฤฑnฤฑn โuygun ลekilde ayarlandฤฑฤฤฑโnฤฑn bir iลareti olarak gรถrdรผฤรผnรผ sรถyledi. Yaz aylarฤฑnda istihdam artฤฑลฤฑnฤฑn zayฤฑf olduฤunu belirtirken, daha geniล bir gรถsterge setinin iลgรผcรผ piyasasฤฑnฤฑn dengede olduฤunu gรถsterdiฤini vurguladฤฑ.
Mevcut ortamda, firmalarฤฑn fiyat belirleme gรผcรผnรผn artmasฤฑ ve gรผmrรผk vergilerinin tรผketicilere yansฤฑtฤฑlmasฤฑnฤฑn artmasฤฑyla birlikte, talebi agresif bir ลekilde artฤฑrmanฤฑn fiyatlarda aลฤฑrฤฑ artฤฑล riskini artฤฑrabileceฤi uyarฤฑsฤฑnda bulundu. Schmid, talebin gรผcรผnรผn, gรผmrรผk vergilerindeki artฤฑลฤฑn enflasyona ne kadar yansฤฑyacaฤฤฑnฤฑ belirleyeceฤine inanฤฑyor.
โEkonomi hala ivme kazanฤฑrken, iล dรผnyasฤฑnda iyimserlik artarken ve enflasyon hala hedefimizin รผzerinde seyrediyorken, ลimdilik ฤฑlฤฑmlฤฑ bir para politikasฤฑ duruลunu sรผrdรผrmek uygun olmaya devam ediyorโ dedi.
Schmid, bir uyarฤฑda da bulundu: Enflasyon, iลgรผcรผ piyasasฤฑ ve ekonomiye iliลkin yeni veriler geldikรงe durumu yeniden deฤerlendireceฤini sรถyledi.
Richmond Fed daha ihtiyatlฤฑ
Richmond Fed Baลkanฤฑ Tom Barkin ise orta yol tutarak, gรผmrรผk tarifeleri anlaลmalarฤฑ kesinleลmiล, vergi yasasฤฑ kabul edilmiล, deregรผlasyon sรผreci devam ediyor ve net gรถรง azalmฤฑล olduฤu iรงin โsislerin daฤฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑโ sรถyledi.
Barkin, Chicago’da yaptฤฑฤฤฑ konuลmada, โEnflasyon รผzerinde baskฤฑ gรถrebiliriz, iลsizlik รผzerinde de baskฤฑ gรถrebiliriz, ancak ikisi arasฤฑndaki denge hala belirsizโ dedi.
Barkin, tรผketici harcamalarฤฑnฤฑn seviyesinin saฤlam kaldฤฑฤฤฑnฤฑ, ancak ekonominin zayฤฑflamasฤฑ iรงin tรผketici harcamalarฤฑnฤฑn daha temel bir ลekilde gerilemesi gerektiฤini sรถyledi. Son zamanlarda istihdam artฤฑลฤฑnฤฑn yavaลladฤฑฤฤฑnฤฑ ve izlenmesi gerektiฤini belirten Barkin, iลletmelerin gรผmrรผk vergilerinden kaynaklanan maliyet artฤฑลlarฤฑyla karลฤฑ karลฤฑya kalmasฤฑna raฤmen, iลsizliฤi artฤฑracak ve tรผketici harcamalarฤฑnฤฑn gerilemesine yol aรงacak tรผrden bรผyรผk รงaplฤฑ iลten รงฤฑkarmalardan bรผyรผk รถlรงรผde kaรงฤฑnacaklarฤฑnฤฑ umduฤunu sรถyledi.
Enflasyon konusunda hala endiลeli olanlar
Atlanta Fed Baลkanฤฑ Raphael Bostic ve Cleveland Fed Baลkanฤฑ Beth Hammack gibi Fed’in diฤer รผyeleri de enflasyon konusunda daha endiลeli. Her ikisi de son istihdam raporuna iliลkin endiลelerini dile getirirken, enflasyona odaklanmaya devam ediyorlar. Bostic, bu yฤฑl sadece bir faiz indirimi olacaฤฤฑ yรถnรผndeki tahminini koruyor.
รte yandan, son gรผnlerde San Francisco Fed Baลkanฤฑ Mary Daly ve Minneapolis Fed Baลkanฤฑ Neel Kashkari de dahil olmak รผzere daha fazla Fed yetkilisi, zayฤฑflayan iล piyasasฤฑna iliลkin endiลelerini gerekรงe gรถstererek, รถnรผmรผzdeki ay faiz indirimi yapฤฑlabileceฤinin sinyallerini verdi.
Daly, geรงen hafta Alaska’da yaptฤฑฤฤฑ konuลmada, โฤฐลgรผcรผ piyasasฤฑ zayฤฑfladฤฑ. ฤฐลgรผcรผ piyasasฤฑ bir kez tรถkezlediฤinde hฤฑzlฤฑ ve sert bir dรผลรผล eฤilimi gรถsterdiฤini bildiฤimiz iรงin, ek bir yavaลlama hoล olmayacaktฤฑrโ dedi. โTรผm bunlar, รถnรผmรผzdeki aylarda politikayฤฑ ayarlamamฤฑz gerekeceฤi anlamฤฑna geliyor.โ
Fed yรถneticisi Michelle Bowman Cumartesi gรผnรผ yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, faiz indirimlerinin daha fazla ertelenmesinin โiลgรผcรผ piyasasฤฑ koลullarฤฑnฤฑn kรถtรผleลmesine ve ekonomik bรผyรผmenin daha da yavaลlamasฤฑnaโ yol aรงabileceฤi endiลelerini gerekรงe gรถstererek, bu yฤฑl รผรง faiz indirimi รถngรถrdรผฤรผnรผ sรถyledi.
