Tรผketici son aylarda bรผtรงesini denkleลtirebilmek iรงin รงareyi kredi kartฤฑnda buldu. Bankacฤฑlฤฑk Dรผzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ve Merkez Bankasฤฑ verilerine gรถre 30 Nisan haftasฤฑnda kredi kartlarฤฑnda geรงen yฤฑl gรถre artฤฑล yรผzde 46,7 ve kredi kartฤฑ hacmi 155.6 milyar liraya รงฤฑktฤฑ. Dรผnya’dan ลebnem Turhan’ฤฑn haberine gรถre bu yฤฑllฤฑk deฤiลim hฤฑzฤฑ neredeyse son 20 yฤฑldฤฑr gรถrรผlen en sert yรผkseliลe iลaret ediyor.
Geรงen yฤฑl pandeminin ilk dรถnemlerinde eksiye dรผลen kredi kartฤฑ harcamalarฤฑnฤฑn seyrinde hฤฑzlanฤฑล รถzellikle martฤฑn ikinci haftasฤฑndan sonra daha belirginleลti. Martta baลlayan aรงฤฑlma ardฤฑndan nisanฤฑn ikinci haftasฤฑnda gelen kฤฑsmi kapanma kredi kartฤฑ harcamalarฤฑndaki gรถrรผnรผmรผ de deฤiลtirdi. Aรงฤฑlmayla harcamalar artsa da kฤฑsmi kapanma ile yeniden kฤฑsa รงalฤฑลma ve zorunlu รผcretli izin uygulamalarฤฑnฤฑn artmasฤฑ vatandaลฤฑ kredi kartฤฑna yรถnlendirdi.
Verilere gรถre geรงen yฤฑl koronavirรผste ilk vakanฤฑn tespiti ve alฤฑnan รถnlemlerin etkisiyle ilk haftalarda kredi kartฤฑ harcamalarฤฑnda รงift haneli artฤฑลlar yaลandฤฑ. Ancak nisan ve mayฤฑs aylarฤฑndaki karantina dรถnemlerinde kredi kartฤฑ harcamalarฤฑnda kรผรงรผlme yaลanฤฑrken geniลleyici para politikalarฤฑnฤฑn etkisiyle dรผลen faiz oranlarฤฑ tรผketiciyi kredi kartฤฑndan ziyade kredi kullanmaya yรถneltti. Bu dรถnemde tรผketici kredilerinde yรผzde 35โleri aลan yฤฑllฤฑk hacim artฤฑลlarฤฑ gรถzlendi. Konut ve taลฤฑt iรงin bankalarca baลlatฤฑlan dรผลรผk faizli kredi kampanyalarฤฑnฤฑn etkisiyle haziran, temmuz ve aฤustos aylarฤฑnda kredi hacmindeki yฤฑllฤฑk bรผyรผme yรผzde 40โlardan yรผzde 62โye kadar รงฤฑktฤฑ. Eylรผl ayฤฑyla birlikte yรผzde 60โlarฤฑn altฤฑna inen tรผketici kredi hacminde yฤฑllฤฑk bรผyรผme kasฤฑmda baลlayan sฤฑkฤฑ para politikasฤฑnฤฑn da etkisiyle yรผzde 50โlerin altฤฑna doฤru รงekildi.
รnce krediler sonra kartlar arttฤฑ
Haziran, temmuz, aฤustos aylarฤฑnda tek hane ve yรผzde 10’un รผzerinde รงift haneli yรผkseliล yaลayan kredi kartฤฑ harcamalarฤฑ ise ekim sonundan itibaren ivme kazandฤฑ. Ve yรผzde 20’leri aลan yฤฑllฤฑk kredi kartฤฑ hacim bรผyรผmeleri gรถzlenmeye baลlandฤฑ. Sฤฑkฤฑ para politikasฤฑnฤฑn etkisiyle tรผketici kredilerindeki yรผkselen faizler kredi kartฤฑ harcamalarฤฑnฤฑn yรผzde 25’e yakฤฑn yฤฑllฤฑk artฤฑลlar yaลanmasฤฑnฤฑ saฤladฤฑ.
ลubat ayฤฑyla birlikte tรผketici kredisi yฤฑllฤฑk bรผyรผmesi yรผzde 40โฤฑn altฤฑna gerilerken kredi kartฤฑ harcamalarฤฑnda yฤฑllฤฑk artฤฑล yรผzde 25โin รผzerine taลฤฑndฤฑ. Marttฤฑn ikinci haftasฤฑndan itibaren ise kesintisiz bir ivmelenme kaydedildi. Kredi kartฤฑ harcamalarฤฑnda artฤฑล รถnce yรผzde 40โlarฤฑ geรงti 30 Nisanโda ise geรงen yฤฑla gรถre yรผzde 46,7 yรผkseliลle rekor kฤฑrฤฑldฤฑ. Tรผketici kredilerinde ise yฤฑllฤฑk bรผyรผme ivme kaybederek yรผzde 31,5โe kadar รงekildi.
Faizler mayฤฑsta yรผzde 4,76 artฤฑrฤฑldฤฑ
30 Nisan haftasฤฑnda tรผketici kredileri hacmi 693.8 milyar liraya, kredi kartฤฑ harcamalarฤฑ ise 155.6 milyar liraya รงฤฑktฤฑ. Kredi kartlarฤฑnda alฤฑลveriล faiz oranฤฑ yรผzde 1,89, nakit รงekim faiz oranฤฑ yรผzde 1,89 ve gecikme faizi oranฤฑ ise yรผzde 2,19 seviyelerinde.
1 Mayฤฑs’tan itibaren ise gecikme, alฤฑลveriล ve nakit รงekim faiz oranlarฤฑnda yรผkseliล yaลandฤฑ. Verilere gรถre yรผzde 1,89 olan alฤฑลveriล fiz oranฤฑ yรผzde 1,98’e, gecikme faizi yรผzde 2,19’dan yรผzde 2,28’e, nakit รงekim faizi de yรผzde 1,89’dan yรผzde 1,98’e รงฤฑktฤฑ.
Bireysel kredi kartlarฤฑnda takipteki alacak miktarฤฑ da 19 Mart haftasฤฑndan bu yana yรผkseliล trendine geรงti. 19 Mart’ta 5 milyar 200 milyon liraya gerileyen tรผketici kredi kartlarฤฑndaki takipteki alacak miktarฤฑ 30 Nisan haftasฤฑnda 5 milyar 255 milyon liraya รงฤฑktฤฑ. Yani 1.5 ayda yรผzde 1โin รผzerinde artฤฑล yaลandฤฑ. Bu artฤฑล BDDKโnฤฑn takipteki alacaklara iliลkin esnekliฤinin halen uygulamada olmasฤฑna raฤmen gerรงekleลti. Bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnรผn toplam takipteki alacaklarฤฑnฤฑn ise yรผzde 3,5โini tรผketici kredi kartฤฑ alacaklarฤฑndaki takibe dรผลen alacaklar oluลturuyor.
Artฤฑลฤฑn en temel nedeni yรผksek enflasyon
Piri Reis รniversitesi Rektรถr Yardฤฑmcฤฑsฤฑ ve Dรผnya Gazetesi Yazarฤฑ Prof. Dr. Erhan Aslanoฤlu toplam kredi kartฤฑ hacmindeki artฤฑลฤฑn en temel nedeninin enflasyon olduฤunu belirtti. Aslanoฤlu, ลรถyle konuลtu: โGeรงen yฤฑl 100 liraya aldฤฑฤฤฑmฤฑz bir ลeyi 170 liraya alฤฑyoruz. ฤฐkincisi kredi kartฤฑ harcamalarฤฑnda artฤฑล kapanma dรถnemlerinde biraz daha hฤฑzlanฤฑyor. รรงรผncรผsรผ de geรงen yฤฑl nisan ayฤฑnda dรผลรผล var. O dรผลรผล haziran temmuz aylarฤฑna kadar devam ediyor. O nedenle kredi kartฤฑ harcamalarฤฑnda yฤฑllฤฑk yรผkseliลin hฤฑzฤฑ aฤustosa kadar devam edecek gibi gรถrรผnรผyor. Yรผzde 50-55โleri bulabilir. Aฤustostan sonra biraz dรผลer gibi gรถrรผnรผyor. Hem enflasyon nedeniyle hem de online alฤฑลveriลler artฤฑk alฤฑลveriลin daha yeni normali olmaya baลlamasฤฑyla รงok anormal bir durum gรถrmรผyorum. Ekonomik olarak sorun enflasyon aslฤฑnda.โ
