Himmet Karadaฤ, “Prestij projeleri satmak iรงin รงalฤฑลฤฑyoruz. Popรผler diziler ve kรถprรผler dahil, onlarฤฑn getirisini yatฤฑrฤฑmcฤฑyla paylaลabileceฤimiz modelleri รงalฤฑลฤฑyoruz” aรงฤฑklamasฤฑnda bulundu.
Henรผz detaylarฤฑ belirli olmasa da ilk olarak TRT’de yayฤฑnlanan Diriliล Ertuฤrul ve birkaรง dizi ile gรถrรผลtรผklerini duyuran Karadaฤ, modeli kฤฑsaca ลรถyle anlatฤฑyor:
“Bizim satmamฤฑz iรงin diyelim ki 40 bรถlรผm bir hacim olmasฤฑ lazฤฑm. Diyelim ki A dizisi 2 yฤฑllฤฑฤฤฑna 40 bรถlรผmlรผk diziyi, kanalla bรถlรผm baลฤฑna 2 milyon liraya anlaลฤฑyor.
“2 yฤฑllฤฑk hibrit bono gibi dรผลรผnelim; 80 milyon lira. Onun indirilmiล nakit akฤฑmฤฑ, yรผzde 50’sini satsak, 40 milyon liralฤฑk bรผyรผklรผk yapฤฑyor. Onu alan yatฤฑrฤฑmcฤฑ vade sonunda, bir, o sabit getiriyi alacak; iki, belki reyting veya yurt dฤฑลฤฑ satฤฑลa duyarlฤฑ bir gelir dilimi de koyacaฤฤฑz.”
Karadaฤ en son Anadolu Ajansฤฑ’na yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada ise en รงok izlenen yarฤฑลma programlarฤฑndan Survivor’ฤฑn da Borsa ฤฐstanbul’a aรงฤฑlmasฤฑ iรงin Acun Ilฤฑcalฤฑ ile gรถrรผลeceklerini belirtti.
Hedef 1 milyar dolar
Yapฤฑmlarฤฑ Latin Amerika’dan Orta Doฤu’ya dรผnyanฤฑn dรถrt bir yanฤฑnda ilgi รงeken Tรผrkiye, satฤฑล yaptฤฑฤฤฑ รผlke sayฤฑsฤฑ aรงฤฑsฤฑndan ABD’den sonra dรผnyanฤฑn en bรผyรผk dizi ihracatรงฤฑsฤฑ konumunda.
2016 yฤฑlฤฑnฤฑn sonunda Tรผrk dizi sektรถrรผnรผn yฤฑllฤฑk satฤฑล geliri 350 milyon dolara ulaลtฤฑ.
ฤฐstanbul Ticaret Odasฤฑ (ฤฐTO) Yรถnetim Kurulu รyesi ฤฐlhan Soylu ise 2023 sonuna kadar bu rakamฤฑn 1 milyar dolar olmasฤฑnฤฑ hedeflediklerini sรถylรผyor.
Peki dizilerin Borsa ฤฐstanbul’a aรงฤฑlmasฤฑ, yapฤฑm ลirketlerinin dizileri fonlamasฤฑna yardฤฑmcฤฑ olur mu; yerli ve yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑnฤฑn ilgisini รงeker mi?
Global Menkul Deฤerler Kฤฑdemli Strateji Mรผdรผrรผ Gรถkhan Uskuay, konuลulan modeli aรงฤฑklarken รถncelikli olarak bunun bir hisse senedi olmadฤฑฤฤฑna dikkat รงekiyor.
BBC Tรผrkรงe’nin sorularฤฑnฤฑ yanฤฑtlayan Uskuay, modelin รถzรผnรผ bir yapฤฑmcฤฑnฤฑn diziyi hayata geรงirmek iรงin ihtiyaรง duyduฤu sermayeyi ihraรง edeceฤi “yapฤฑlandฤฑrฤฑlmฤฑล bono” ile edinmesi olarak anlatฤฑyor:
“Dizi yapฤฑmcฤฑsฤฑ belirli bir รถzkaynak, sponsor geliri ve kredi ile bir diziyi (yapฤฑmฤฑ) gerรงekleลtiriyorsa, yapฤฑmcฤฑ bankadan dizi iรงin รงekilen banka kredi finansmanฤฑ yerine iskontolu bonoyu halka arz ederek finansman saฤlayabilir.
“Baลkan’ฤฑn aรงฤฑklamalarฤฑna bakarsak baลarฤฑ bonuslarฤฑnฤฑn vade sonunda bono getirisine eklenebileceฤini gรถrรผyoruz. AB grubu yada tรผm izleyici grubuna baฤlฤฑ olarak elde edeceฤi gelirin bir kฤฑsmฤฑ verilebilir.”
‘Netflix bu yรผzden kuruldu’
Dรผnyada buna benzer 10 farklฤฑ model olduฤunu sรถyleyen Gรถkhan Uskuay, รงoฤunun kazanรงlฤฑ bir ลekilde sonuรงlanmadฤฑฤฤฑnฤฑ belirtiyor.
Uskuay, bu projeleri sigortalayacak ve yatฤฑrฤฑm yapacak yatฤฑrฤฑm bankalarฤฑnฤฑ bulmanฤฑn zor olduฤunu, borรงlanma maliyetlerinin yรผksek olduฤunu vurguluyor.
“ABD gibi Hollywood’un olduฤu bir รผlkede bile geรงmiล tecrรผbeler nedeniyle bu finansman modelleri iรงin dolar bazlฤฑ yรผzde 25-30 borรงlanma maliyetleri var” diyen Uskuay’a gรถre Netflix’in doฤma sebebi bile bu.
รรผnkรผ internette film ve dizi izleme sitesi olan Netflix, abone sistemi ile yeni film ve dizilere finansman saฤlayabiliyor.
‘Getiri aรงฤฑsฤฑndan cazip olmayabilir’
Gรถkhan Uskuay’a gรถre birรงok yapฤฑmcฤฑ iรงin bu model yeni dizilerini fonlama imkanฤฑ yaratsa da, yรผksek sigorta maliyetlerinin ve beklenmedik masraflarฤฑn eklenmesiyle yatฤฑrฤฑmcฤฑya yรผksek getiri saฤlamayabilir.
Uskuay, diฤer yatฤฑrฤฑmlar ile kฤฑyaslandฤฑฤฤฑnda bu tarz bir bononun tercih edilmeyebileceฤini, “Mevduat getirisi aylฤฑk yรผzde 13-14 iken, รถzel sektรถr ve kira sertifikalarฤฑ ile devlet tahvili yรผzde 5 รผzerinden ihraรง edilirken bu tรผr bonolarฤฑn getiri ve fiyatlama nedeniyle ilgili รงekeceฤini dรผลรผnmรผyorum” diyerek รถzetliyor.
‘Daha รงok sinema sektรถrรผne yarayabilir’
Yapฤฑmcฤฑ Ergรผn Erdem ise bir dizinin fonlanmasฤฑnฤฑn daha fikir aลamasฤฑnda zorluklarla karลฤฑlaลtฤฑฤฤฑnฤฑ, Tรผrkiye’de sadece gรผรงlรผ ลirketlerin yapฤฑmlarฤฑ hayata geรงirebildiฤini anlatฤฑyor.
“Aslฤฑnda dizi ve sinema yapฤฑmcฤฑlarฤฑ kendilerini fonlamanฤฑn tรผrlรผ yollarฤฑnฤฑ buldular ลimdiye kadar. Yani halka ya da yatฤฑrฤฑmcฤฑya aรงฤฑk olmayan daha kรผรงรผk ‘borsa’larda iลlem gรถrdรผ yฤฑllardฤฑr yapฤฑmlar” diyen Erdem, yapฤฑmcฤฑ, kanal, reklamcฤฑ ve izleyici ekseninde bir dizinin fonlanmasฤฑ iรงin bugรผn geรงerli olan finansal modeli ลu ลekilde aรงฤฑklฤฑyor:
“Ortada iyi bir fikir vardฤฑr, kanal alฤฑp yayฤฑnlamak ister ama fonlamak istemez. Ancak reklam gelirleri kanallar iรงin gรผnรผmรผz dรผnyasฤฑndaki tek gelir kalemi olduฤundan iyi fikri alฤฑr, dรผnya รงapฤฑndaki bรผyรผk reklamcฤฑlarฤฑn (genellikle medya planlama ajansฤฑdฤฑr) fonlamasฤฑnฤฑ ister, karลฤฑlฤฑฤฤฑnda reklamverenler iรงin kullanฤฑlabilecek reklam envanteri saฤlar. Bu envanter ajans iรงin normal koลullarda alฤฑnabilecek deฤerden daha ucuzdur ve bรถylece ajans daha รงok kazanmanฤฑn yolunu bulur.”
Ergรผn Erdem, bรถylece kanalฤฑn para vermeden iyi bir fikri fonladฤฑฤฤฑnฤฑ, yapฤฑmcฤฑnฤฑn ise รถn fon bulabildiฤini belirtiyor.
Toplam ulusal kanal sayฤฑsฤฑ ve dizi yayฤฑn zamanฤฑ gรถz รถnรผnde bulundurulduฤunda Borsa ฤฐstanbul’a aรงฤฑlma ลansฤฑ bile verilse yayฤฑn imkanฤฑ bulan yapฤฑm sayฤฑsฤฑnฤฑn aynฤฑ kalacaฤฤฑnฤฑ belirten Erdem’e gรถre bu fikir, dizi sektรถrรผnden daha รงok sinema sektรถrรผne yararlฤฑ olabilir.
‘Game of Thrones’un karลฤฑsฤฑna รงฤฑkmalฤฑsฤฑnฤฑz’
Elektrik Elektronik ve Hizmet ฤฐhracatรงฤฑlarฤฑ Birliฤi’nin (TET) verilerine gรถre 2016 yฤฑlฤฑnda en รงok ihracat geliri elde eden diziler Paramparรงa, Gรผllerin Savaลฤฑ ve Kara Sevda oldu.
Bu dizilerden Paramparรงa ile Muhteลem Yรผzyฤฑl, รalฤฑkuลu ve Binbir Gece gibi dizilerin yurt dฤฑลฤฑna satฤฑลฤฑnฤฑ yรผrรผten Global Agency ลirketinin Mali ฤฐลler Baลkanฤฑ (CFO) Mert Uzkan, bu modelin iลe yarayabilmesi iรงin rakamsal derinliฤin saฤlanmasฤฑ gerektiฤini, markalaลma aรงฤฑsฤฑndan ise รงok iyi olacaฤฤฑnฤฑ sรถylรผyor.
Mert Uzkan, bรถyle bir modelin Tรผrk dizilerini yurt dฤฑลฤฑna satฤฑล aรงฤฑsฤฑndan ise daha cazip bir hale getireceฤini dรผลรผnmรผyor.
Uzkan’a gรถre bu ancak Tรผrk dizileri Game of Thrones (Taht Oyunlarฤฑ) gibi yapฤฑmlarฤฑn karลฤฑsฤฑna รงฤฑkacak kadar bir gelir elde ettiฤi zaman olabilir:
“Bรถyle bir etki Tรผrkiye’nin Game of Thrones karลฤฑsฤฑnda bir gelir elde ettiฤi ve bรถlรผm baลฤฑ fiyatlarฤฑn 1 milyon dolarฤฑn, 1,5 milyon dolarฤฑn รผstรผne รงฤฑktฤฑฤฤฑ noktada belki mรผmkรผn olabilir.
Tรผrk dizilerine rakamsal anlamda baktฤฑฤฤฑmฤฑz zaman 200 milyon dolar, 250 milyon dolar bir bรผyรผklรผkten bahsediyoruz, dizilerin satฤฑลฤฑna fazla bir etki saฤlamayacaktฤฑr.”
Uzkan, yurt dฤฑลฤฑ satฤฑลฤฑ aรงฤฑsฤฑndan etki yaratmak isteniyorsa ciddi anlamda bir maddi derinliฤin olmasฤฑ gerektiฤini vurguluyor.
‘Markalaลma aรงฤฑsฤฑndan mรผthiล’
Diฤer yandan Mert Uzkan’a gรถre bu model markalaลma aรงฤฑsฤฑndan “mรผthiล” bir sistem olabilir:
“Diyelim ki Muhteลem Yรผzyฤฑl borsaya aรงฤฑldฤฑ; birรงok yere satฤฑlmฤฑล bir dizi ama รถyle olmadฤฑฤฤฑnฤฑ dรผลรผnelim. Potansiyeli olan bir dizi olduฤunu dรผลรผndรผฤรผmรผzde bu olay รงok ses getirebilir.
Bu dizinin patlayacaฤฤฑna inanฤฑyorsunuz, hem yatฤฑrฤฑmcฤฑ nezdinde dikkat รงekebilirsiniz hem de girilemeyen รผlkelerde bir reklamฤฑ olur.”
‘Manipรผlasyona aรงฤฑk bir enstrรผman’
Henรผz รงekilmemiล yapฤฑmlar iรงin ise yalnฤฑzca รงok iyi bir oyuncu kadrosuyla, bilinen bir yapฤฑmcฤฑnฤฑn duyurduฤu dizinin ihraรง ettiฤi tahvilin ilgi รงekebileceฤini vurgulayan Uzkan, yine de baลtan bunun yatฤฑrฤฑmcฤฑ iรงin riskli olabileceฤini aktarฤฑyor.
Bรถlรผm sayฤฑsฤฑ ve bรถlรผm baลฤฑna gelirin derin olmamasฤฑ takdirinde tahvilin รงok fazla yatฤฑrฤฑmcฤฑya ulaลamayacaฤฤฑnฤฑ ifade eden Uzkan’a gรถre dizilerin devamฤฑna reyting ile karar verilmesi de sฤฑkฤฑntฤฑlฤฑ.
Uzkan, reyting sisteminin tartฤฑลmalฤฑ olduฤuna dikkati รงekerek ‘borsa gibi tamamen regรผlasyona baฤlฤฑ bir ortamda bu modelin manipรผlasyona aรงฤฑk bir enstrรผman’ olduฤunu sรถyleyerek, reyting dรผลtรผฤรผ anda yatฤฑrฤฑmcฤฑnฤฑn diziden รงekilebileceฤini sรถylรผyor. (BBC Tรผrkรงe)
