Tรผrkiye’nin en bรผyรผk telefon ลirketinin sahibi, 2013 yฤฑlฤฑnda รผlkenin o zamana kadar en bรผyรผk kredisini aldฤฑฤฤฑ zaman, anlaลmayฤฑ “muazzam talep gรถrdรผ” ลeklinde nitelemiล ve bankalarฤฑn istediฤi rakamdan daha azฤฑnฤฑ kredi vermek durumunda kaldฤฑklarฤฑnฤฑ belirtmiลti. Bunun รผzerinden รผรง yฤฑl geรงmesinin ardฤฑndan, kredi taksidinin geri รถdenememesi, bankalarฤฑn daha az kredi verdiklerinden dolayฤฑ ลรผkretmelerine sebep olabilir.
Tรผrk Telekom’un ana ลirketi Ojer Telekom’a 4.75 milyar dolarlฤฑk kredinin verilmesinden bu yana, Tรผrk Lirasฤฑ dolar karลฤฑsฤฑnda yaklaลฤฑk yรผzde 40 deฤer kaybetti ve bu durum, Ojerin kredi geri รถdemesi iรงin gรผvendiฤi temettรผlerin deฤerinin erimesine neden oldu. Geรงen ay, ลirket aralarฤฑnda Citigroup Inc., JPMorgan Chase & Co., Deutsche Bank ve Tรผrkiye’nin en bรผyรผk bankalarฤฑnฤฑn tรผmรผnรผ iรงeren 29 bankaya yaklaลฤฑk 290 milyon dolarlฤฑk kredi taksidini รถdemedi ve uzatma arayฤฑลฤฑna girdi.
Tรผrkiye’de en bรผyรผk borรงlular iรงin ilk bรผyรผk stres iลareti, yaklaลฤฑk 10 yฤฑl sรผren kredi bolluฤunun onlarฤฑ yabancฤฑ sermayeye daha baฤฤฑmlฤฑ ve Tรผrk Lirasฤฑ’ndaki dalgalanmalara daha kฤฑrฤฑlgan hale getirmesinin ardฤฑndan ortaya รงฤฑktฤฑ. Tรผrk ลirketlerinin net dรถviz aรงฤฑฤฤฑ Temmuz ayฤฑnda rekor seviye olan 201 milyar dolara yรผkseldi ve bu tutar, gayrฤฑ safi yurtiรงi hasฤฑlanฤฑn (GSYฤฐH) yรผzde 28’ine denk geliyor. Dฤฑล borรงlardan kaynaklanan gรผรงlรผkler, bir zamanlar bรผyรผmenin รin ile rekabet ettiฤi yฤฑllara dรถnme konusunda fazla iลaret vermeyen ekonomideki teklemeler ile daha da artฤฑyor.
Londra’da Nomura Plc geliลen piyasalar ekonomisti ฤฐnan Demir, “Bu, diฤer ลirketler iรงin bir uyarฤฑ iลareti,” dedi ve “Eฤer geri รถdemelerinde gรผรงlรผk รงeken ลirketler bu รถdemelerini yapsa bile, iลten รงฤฑkarmalar ve yatฤฑrฤฑm harcamalarฤฑnฤฑn ertelenmesi gibi diฤer alanlarda maliyet dรผลรผrรผcรผ tedbirlere gitmek zorunda kalacakลar. Bu durum iรง talep iรงin kรถtรผ haber” dedi.
Talebin gรผรงlenmesi, Tรผrk politika yapฤฑcฤฑlarฤฑnฤฑn, bu yฤฑl iรงin GSYฤฐH bรผyรผme tahminini yรผzde 4.5’ten yรผzde 3.2’ye indirmelerinin ardฤฑndan, gรผvendikleri bir durum. Ancak kredi bรผyรผmesi yรผzde 5 seviyesinde ve bu durum, borรงyรผkรผnรผn yรผzde 30 civarฤฑnda seyretmesinden yฤฑllar sonra yeniden artmakta olduฤunu iลaret ediyor.
Londra’da Aberdeen Asset Management Plc portfรถy yรถneticisi Viktor Szabo, “Tรผrkiye, dรผลรผk iรง tasarruflar ve sรผregelen dฤฑล borรงlanmadan dolayฤฑ, bรผyรผme-kรผรงรผlme รงevrimlerinin olduฤu bir geรงmiลe sahip,” dedi ve “รzel sektรถrรผn dรถviz borcu, bu sorunun yalnฤฑzca en zayฤฑf yansฤฑmasฤฑ ve bu, eฤer Tรผrk Lirasฤฑ’nda ciddi bir รงรถkรผล olmazsa, yรถnetilebilir bir durum” ลeklinde konuลtu.
Tรผrk Lirasฤฑ’nda ciddi bir รงรถkรผล beklenmiyor, ancak liradaki dรผลรผล muhtemelen henรผz sona ermedi. Son Merkez Bankasฤฑ anketine gรถre, Tรผrk Lirasฤฑ รถnรผmรผzdeki 12 aylฤฑk dรถnemde muhtemelen yรผzde 5 daha deฤer kaybederek dolar baลฤฑna 3.2559 seviyesine รงฤฑkacak.
Tรผrk Lirasฤฑ dolar karลฤฑsฤฑnda TSฤฐ 06:00’da 3.1031 seviyesinde seyrediyordu ve bu yฤฑlฤฑn kaybฤฑnฤฑ yรผzde 6’ya geniลleterek, Meksika ve Arjantin’in paralarฤฑnฤฑna rdฤฑndan en kรถtรผ performans gรถsteren รผรงรผncรผ para oldu.
Politika yapฤฑcฤฑlar, Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤan’ฤฑn da cesaretlendirmesiyle,faizi dรผลรผerek bรผyรผmeyi destekleme รผzerinde odaklanฤฑyor. Bu strateji de Tรผrk Lirasฤฑ’nฤฑn cazibesinin azalmasฤฑna neden oluyor. Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn Salฤฑ gรผnkรผ toplantฤฑsฤฑnda faiz koridorunun รผst sฤฑnฤฑrฤฑnฤฑ 25 baz puan indirmesi ve Mart ayฤฑnda baลladฤฑฤฤฑ gevลeme รงevrimini 275 baz puana geniลletmesi bekleniyor.(Blooberg)
-Bloomberg News-
