Yeni tip Koronavirรผs (Covid-19) salgฤฑnฤฑndan en รงok etkilenecek sektรถrler bilimsel bir araลtฤฑrmayla ortaya รงฤฑkarฤฑldฤฑ. รalฤฑลmada, koronavirรผs salgฤฑnฤฑnฤฑn bir yฤฑl sรผrmesi dahilinde Tรผrkiye ekonomisinin yรผzde 38 oranฤฑnda kรผรงรผleceฤi รถngรถrรผldรผ.
Tรผrkiye Ekonomi Politikalarฤฑ Vakfฤฑ (TEPAV) ‘Covid-19 Salgฤฑnฤฑ Bir Deฤil Birkaรง รeyrek Sรผrerse Ne olur?’ isimli bir รงalฤฑลma yaptฤฑ. Prof. Fatih รzatay ve Prof. Gรผven Sak tarafฤฑndan yapฤฑlan รงalฤฑลmaya gรถre, virรผsรผn 6 ay sรผrmesi halinde Tรผrkiye ekonomisi yรผzde 20, bir yฤฑl sรผrmesi halinde yรผzde 38 oranฤฑnda kรผรงรผlecek; turizm, eฤlence ve kรผltรผr ile otel harcamalarฤฑ yรผzde 90โdan fazla azalacak.
รalฤฑลmaya gรถre, krizin bir yฤฑl sรผrmesi durumunda en bรผyรผk kayฤฑp turizm, lokanta ve oteller ile eฤlence ve kรผltรผr sektรถrlerinde yaลanacak. Bu sektรถrlerden turizm geliri sฤฑfฤฑra inerken, lokanta ve oteller ile eฤlence ve kรผltรผr sektรถrรผnรผn gelirleri yรผzde 90 oranฤฑnda azalacak.
Aynฤฑ ลekilde kamu ve รถzel sektรถr dahil tรผm yatฤฑrฤฑm harcamalarฤฑ yรผzde 70 azalฤฑrken, ulaลtฤฑrmada yรผzde 65, mobilya, ev ekipmanlarฤฑ ile ev bakฤฑm ve onarฤฑmฤฑnda yรผzde 50, giyim ve ayakkabฤฑda yรผzde 40, alkollรผ iรงkiler ve tรผtรผnde yรผzde 15, gฤฑda ve alkolsรผz iรงeceklerde yรผzde 5 daralma olacak.
Saฤlฤฑk, haberleลme, konut, su, elektrik ve gaz sektรถrleri etkilenmezken yani bรผyรผme ya da kรผรงรผlme olmazken bir tek devletin tรผketim harcamalarฤฑ yรผzde 20 oranฤฑnda artacak. Virรผs nedeniyle Tรผrkiye’nin ihracatฤฑ yรผzde 42, ithalatฤฑ yรผzde 39 dรผzeyinde azalacak.
TEPAV’ฤฑn รงalฤฑลmasฤฑnda salgฤฑnla birlikte kรผresel dรผzeyde yaลanan ekonomik sฤฑkฤฑntฤฑlarฤฑn tek tek รผlke bazฤฑnda รงรถzรผlemeyeceฤi, kรผresel dรผzeyde alฤฑnacak รถnlemlere ihtiyaรง olduฤu tespiti de yapฤฑldฤฑ.
Kredi kartฤฑ harcamalarฤฑ yรผzde 31 azaldฤฑ
รalฤฑลmada, salgฤฑnฤฑn yayฤฑlmasฤฑnฤฑ รถnlemek amacฤฑyla bugรผne kadar alฤฑnan รถnlemler sonucunda hava yolu taลฤฑmacฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑn neredeyse durduฤu, ลehirlerarasฤฑ ve ลehir iรงi ulaลฤฑmฤฑn รถnemli รถlรงรผde azaldฤฑฤฤฑ, eฤlence yerleri, lokantalar ve alฤฑลveriล merkezlerinin kapatฤฑldฤฑฤฤฑ, turizm gelirinin bฤฑรงak gibi kesildiฤi, yurt dฤฑลฤฑ seyahatlerin imkรขnsฤฑz hale geldiฤine iลaret edilirken, bunun ilk etkilerinin reel kesim endeksinde hฤฑzlฤฑ dรผลรผลle gรถrรผldรผฤรผ belirtildi.
รalฤฑลmada ekonominin yavaลlamasฤฑyla kredi kartฤฑ harcamalarฤฑnฤฑn mart ayฤฑ sonunda bir รถnceki haftaya gรถre yรผzde 31 azaldฤฑฤฤฑ, nisan ayฤฑnฤฑn ilk 7 gรผnรผnde elektrik tรผketiminin yรผzde 13 kรผรงรผldรผฤรผ belirtildi.
Ailelere 2 bin liralฤฑk destek iรงin devlet 428 milyar lira civarฤฑnda kaynak bulmalฤฑ
Krizin uzun sรผre devam etmesi halinde ciddi sฤฑkฤฑntฤฑya dรผลecek geniล halk kitlelerine her ay aile baลฤฑna 2 bin lira civarฤฑnda nakit desteฤi verilmesinin de รถnerildiฤi รงalฤฑลmada, mevcut iล gรผcรผnรผn yรผzde 80’nin รงalฤฑลamayacaฤฤฑ dรผลรผnรผlerek ve salgฤฑn รถncesindeki iลsizler de dikkate alฤฑnarak yapฤฑlan hesaplamaya yer verildi. Bu hesaba gรถre, ortalama aylฤฑk 2 bin lira yardฤฑmฤฑn 3 aylฤฑk maliyeti 2019 yฤฑlฤฑ milli gelirinin yรผzde 3.3’รผnรผ, 9 aylฤฑk maliyeti de yรผzde 10’u bulacak.
2019 milli geliri 4 trilyon 280 milyar lira olduฤu dikkate alฤฑndฤฑฤฤฑnda bรถyle bir รถdeme iรงin iktidarฤฑn 428 milyar lira civarฤฑnda kaynak bulunmasฤฑ gerekiyor. รstelik bu gidere iลletmelerin kaynak ihtiyaรงlarฤฑ ile elektrik, su gibi fatura รถtelemeleri de dahil edilmedi.
