2005 yฤฑlฤฑnda รถzelleลtirilen ve 2018’de batฤฑk kredileri nedeniyle bankalarฤฑn eline geรงen Tรผrk Telekom’un yรผzde 55’lik hissesi, Tรผrkiye Varlฤฑk Fonu (TVF) tarafฤฑndan satฤฑn alฤฑndฤฑ.
ฤฐmzalanan sรถzleลmeye gรถre, bedelsiz ve borรงsuz olarak 2026’da tekrar kamuya devredilmesi gereken Tรผrk Telekom‘un, 1 milyar 650 milyon dolar รถdenerek TVF tarafฤฑndan satฤฑn alฤฑnmasฤฑ kamuoyunda birรงok soru iลaretine neden oldu.
Sรถzcรผ’nรผn haberine gรถre 2005 yฤฑlฤฑnda Tรผrk Telekom’un yรผzde 55’lik hissesini Tรผrk bankalarฤฑndan รงektiฤi kredilerle 6,5 milyar dolara satฤฑn alan Lรผbnanlฤฑ Hariri ailesine ait Ojer Telekom (OTAล), iลlettiฤi dรถnemde yaklaลฤฑk 7 milyar dolarlฤฑk temettรผ almasฤฑna raฤmen kredi borรงlarฤฑnฤฑ รถdememiล ve 2018’de ลirketi alacaklฤฑ bankalara devretmiลti.
OTAล’ฤฑn aldฤฑฤฤฑ temettรผlere raฤmen borรงlarฤฑnฤฑ รถdememesi ve Tรผrk Telekom’un kredilerinin uzun sรผre yรผzdรผrรผldรผkten sonra batฤฑk durumuna dรผลmesi, soruลturma konusu yapฤฑlmamฤฑลtฤฑ.
Ekonomist Murat Kubilay, TVF’nin satฤฑn alma hamlesini sozcu.com.tr’ye deฤerlendirdi.
AKP’nin hatalฤฑ bir รถzelleลtirmeyle baลlattฤฑฤฤฑ sรผrecin ลeffaf olmayan bir anlaลmayla tamamlandฤฑฤฤฑna dikkat รงeken Kubilay, bu hamlenin altฤฑnda yatan olasฤฑ nedenlerden birini ลu sรถzlerle anlattฤฑ:
Bรถylece Tรผrk Telekom’un ana hissedarฤฑ konumundaki 3 bรผyรผk bankanฤฑn aktiflerinde yeni krediler verilebilmesi iรงin alan aรงฤฑldฤฑ. Yani bir sรผredir kamu bankalarฤฑ รผzerinden iteklenmeye รงalฤฑลฤฑlan, Kredi Garanti Fonu (KGF) ile รถzel bankalarฤฑn da katฤฑlฤฑmฤฑnฤฑn saฤlandฤฑฤฤฑ kredi finansmanlฤฑ bรผyรผme modelinde, yeterince destek alฤฑnamayan รถzel bankalarฤฑn kredi artฤฑลฤฑ yapmalarฤฑ iรงin รถrtรผlรผ destek saฤlanmฤฑล oldu.โ
โBuna ek olarak yaklaลฤฑk 5 yฤฑl sonraki devir sรผrecindeki ihtilaflarฤฑ da, muhtemelen TVF kendi รงฤฑkarlarฤฑndan feragat ederek, รงรถzรผlmรผล olduโ diyen Kubilay, belirlenen 1 milyar 650 milyon dolarlฤฑk deฤerlemeye iliลkin ลunlarฤฑ sรถyledi:
โTVF ile LYY arasฤฑndaki fiyat pazarlฤฑฤฤฑnฤฑn nasฤฑl yapฤฑldฤฑฤฤฑ ise belirsiz. Tรผrk Telekom’un yรผzde 55’lik hissesinin piyasa deฤeri yaklaลฤฑk 1,3 milyar dolar. Toplu hisse devirlerinde bir miktar prim รถdenmesi olaฤan, ancak devlete zaten devri gerรงekleลecek ve bankalarฤฑn hiรง istemediฤi bir kurumun alฤฑmฤฑ yapฤฑlฤฑrken bu รถdeme pek anlaลฤฑlabilir deฤil.โ
Bir diฤer ลaลฤฑrtฤฑcฤฑ noktanฤฑn ise 4 yฤฑl รถnce OTAล iflas etmesine raฤmen, devrin hฤฑzlฤฑ bir ลekilde ลu anda gerรงekleลmesi olduฤuna iลaret eden Kubilay, โBir ihtimal iktidar deฤiลikliฤi รถncesi tamamlamak istediler. Bu gecikmeli devir Tรผrk Telekom’un geleceฤini belirginleลtirmek veya gerekli yatฤฑrฤฑmlar iรงin finansman desteฤini saฤlamak iรงin gerรงekleลtiฤi iddiasฤฑnฤฑ รงรผrรผtรผyorโ dedi.
Zaten TVF’nin de gรผรงlรผ bir sermaye yapฤฑsฤฑ olmadฤฑฤฤฑ iรงin dฤฑล finansman arayฤฑลฤฑnฤฑn sรผrdรผฤรผnรผ hatฤฑrlatan Kubilay, โTรผrk Telekom’un finansal borรงlarฤฑ da รถrtรผlรผ olarak bรผyรผk รถlรงรผde kamuya aktarฤฑlmฤฑล olduโ dedi.
Suudi ortaklฤฑ Lรผbnanlฤฑ Hariri ailesine ait OTAล, รถzelleลtirme iรงin kullandฤฑฤฤฑ kredileri รถdemeyerek Tรผrkiye’den รงekildi ve alacaklฤฑ 32 bankanฤฑn kurduฤu Levent Yapฤฑlandฤฑrma Yรถnetimi A.ล. (LYY) ลirketine Tรผrk Telekom’daki yรผzde 55โlik hissesini 2018 yฤฑlฤฑnda devretti.
LYY’de Akbank’ฤฑn yรผzde 35.6, Garanti Bankasฤฑ’nฤฑn yรผzde 22,1, ฤฐล Bankasฤฑ’nฤฑn yรผzde 11,6, Yapฤฑ Kredi’nin yรผzde 4,9, Vakฤฑfbank’ฤฑn yรผzde 4,3, Halkbank’ฤฑn yรผzde 3,7, Denizbank’ฤฑn yรผzde 2,6 ve TSKB’nin yรผzde 1,6 hissesi bulunuyordu.
Kalan yรผzde 15,3’lรผk hisse de OTAล’a kredi veren diฤer bankalara aitti.
Son durumda, Tรผrk Telekom’un yรผzde 60’lฤฑk hissesi TVF’nin, yรผzde 25’lik hissesi Hazine’nin oldu. Kalan yรผzde 15’lik hisse ise Borsa ฤฐstanbul’da iลlem gรถrรผyor.
Tรผrk Telekom’un finansal yapฤฑsฤฑnฤฑn bozulmasฤฑnda, dรถviz kurlarฤฑndaki yรผkseliลle birlikte dรถviz cinsi kredi yรผkรผnรผn artmasฤฑ olmuลtu.
2021 sonu itibarฤฑyla Tรผrk Telekom’un toplam borcu 44,1 milyar TL seviyesinde bulunuyor. ลirketin varlฤฑklarฤฑnฤฑn toplam deฤeri ise 58,3 milyar TL.
ลirketin 2021’de elde ettiฤi 5,8 milyar TL’lik net kรขrฤฑn yรผzde 55’lik kฤฑsmฤฑ da LYY’nin sahibi bankalara daฤฤฑtฤฑlacak.
4 yฤฑl sonra borรงsuz ve bedelsiz olarak devredilmesi gereken ve 2016’dan bu yana yeni alฤฑcฤฑ aranmasฤฑna raฤmen satฤฑlamayan Tรผrk Telekom’un 2022’de neden satฤฑn alฤฑnmak istendiฤine dair sorulara TVF yรถnetiminden yanฤฑt gelmiลti.
Ocak 2022โde TBMM Plan ve Bรผtรงe Komisyonu’nda yaptฤฑฤฤฑ konuลmada, Tรผrk Telekom’da 2026’da bitecek olan imtiyazla ilgili de karmaลฤฑk bir durum olduฤunu belirten TVF Genel Mรผdรผrรผ Arda Ermut, โSรถzleลme yapฤฑldฤฑฤฤฑ ve ihalenin yapฤฑldฤฑฤฤฑ zamandaki hem teknolojik ลartlar hem de hukuki ลartlarla ลu andakiler aynฤฑ deฤil. Mesela, atฤฑyorum, bir anten ya da vericiyle ilgili bir tanฤฑmlama yapฤฑlmฤฑล, o zaman o verici tamamen bir binayฤฑ iรงeriyormuล, ลimdi kรผรงรผk bir kutuya dรถnรผลmรผล. Bunun altฤฑndaki gayrimenkul ve o verici, bunlarฤฑn deฤerlemesi, bunlarฤฑn hepsi ayrฤฑ bir duruma dรถnรผลmรผล. Yarฤฑn, dolayฤฑsฤฑyla tabiri caizse bir ayrฤฑm olmasฤฑ gerektiฤinde kimde, neyin kalacaฤฤฑ ve bununla ilgili ciddi bir hukuki savaล vermek durumunda kalacaฤฤฑ, taraflarฤฑn bir durumu ortaya รงฤฑkma riski vardฤฑ. Dolayฤฑsฤฑyla, ลirketin de bundan doฤan, takdir edersiniz, รงok kรถtรผ etkilenme ihtimali var 2026 geldiฤi zamanโ demiลti.
Ermut’un iลaret ettiฤi bir diฤer gerekรงe ise, bankalarฤฑn az sรผre kalmasฤฑ nedeniyle ihtiyaรง duyulan altyapฤฑ yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑ yapmak istememesi olmuลtu.
Ermut ลu ifadeleri kullanmฤฑลtฤฑ:
โTรผrk Telekom’un รถzellikle fiber altyapฤฑdaki dominant pozisyonu nedeniyle orada hรขkim bir durum var ve bankalar -sizin de belirttiฤiniz gibi- 2026โda imtiyazฤฑn bir kฤฑsmฤฑ, faaliyetlerin รถnemli bir kฤฑsmฤฑnฤฑ iรงeren bu imtiyaz biteceฤi iรงin de kendi bakฤฑล aรงฤฑlarฤฑ aรงฤฑsฤฑndan bu yatฤฑrฤฑmฤฑ yapmayฤฑ mantฤฑklฤฑ bulmadฤฑklarฤฑ iรงin devamlฤฑ telekom sektรถrรผnde aslฤฑnda o hepimizin eleลtiri ya da ลikรขyet etmek durumunda kaldฤฑฤฤฑ, internet yavaลlฤฑฤฤฑ olsun, diฤer konular olsun, durumu ortaya รงฤฑkฤฑyor.โ
