Tรผrkiye’de anayasa deฤiลiklikleri iรงin bugรผne kadar 6 kez halk oylamasฤฑna gidildi. Kamuoyunda “referandum” olarak da ifade edilen 1961, 1982, 1987, 2007 ve 2010 yฤฑllarฤฑndaki halk oylamalarฤฑnda, sandฤฑktan “evet” sonucu รงฤฑkarken, 1988’deki halk oylamasฤฑnda vatandaลlarฤฑn tercihi ise “hayฤฑr” oldu.
“Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ sistemi”ni getiren 18 maddelik yeni anayasa deฤiลikliฤini oylamak iรงin yarฤฑn yedinci kez halk oylamasฤฑna gidilecek. Halk oylamasฤฑnda yurt iรงinde 55 milyon 319 bin 222 seรงmen, 167 bin 140 sandฤฑkta oy kullanacak, cezaevlerinde 461 sandฤฑk kurulacak.
Seรงmen bilgi kaฤฤฑdฤฑ gelmeyen vatandaลlar da oy kullanabilecek. Kaฤฤฑdฤฑ bulunmayฤฑp kรผtรผฤe kayฤฑtlฤฑ olanlar, ibraz edecekleri kimlik belgeleriyle (nรผfus kaฤฤฑdฤฑ, resmi daireler veya iktisadi devlet teลekkรผllerince verilen soฤuk damgalฤฑ kimlik kartฤฑ, pasaport, ehliyet, evlenme cรผzdanฤฑ) oy verebilecek.
รzerinde T.C. kimlik numarasฤฑ olmayan bir kimlik belgesi ibraz eden seรงmenin oy kullanabilmesi iรงin bu belgelerin yanฤฑnda seรงmen bilgi kaฤฤฑdฤฑ veya T.C. kimliฤini ispata elveriลli belgeyi ibraz etmesi gerekecek.
Seรงmenler, YSK’nฤฑn ”www.ysk.gov.tr” internet sitesinden de hangi sandฤฑkta oy kullanacaklarฤฑnฤฑ รถฤrenebilecek.
Halk oylamasฤฑnda, “Tรผrkiye Cumhuriyeti Yรผksek Seรงim Kurulu” filigranlฤฑ sarฤฑ renkli zarflar ve beyaz renk รผstรผnde “Evet”, kahverengi renk รผstรผnde “Hayฤฑr” ibareleri bulunan iki ayrฤฑ renkten oluลan birleลik oy pusulalarฤฑ ile “tercih” mรผhrรผ kullanฤฑlacak.
– Oy verme saatleri
Seรงmenler, Adฤฑyaman, Aฤrฤฑ, Artvin, Bingรถl, Bitlis, Diyarbakฤฑr, Elazฤฑฤ, Erzincan, Erzurum, Gaziantep, Giresun, Gรผmรผลhane, Hakkari, Kars, Malatya, Kahramanmaraล, Mardin, Muล, Ordu, Rize, Siirt, Sivas, Trabzon, Tunceli, ลanlฤฑurfa, Van, Bayburt, Batman, ลฤฑrnak, Ardahan, Iฤdฤฑr ve Kilis’te 07.00-16.00, diฤer illerde ise 08.00-17.00 saatlerinde sandฤฑk baลฤฑna gidecek.
Oy kullanmanฤฑn bitiล saatine gelindiฤi halde sandฤฑk baลฤฑnda oylarฤฑnฤฑ vermek รผzere bekleyen seรงmenler, baลkan tarafฤฑndan sayฤฑldฤฑktan sonra sฤฑrayla oylarฤฑnฤฑ kullanabilecek.
– Neyi oylayacaฤฤฑz?
Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ hรผkรผmet sistemini iรงeren 18 maddelik Tรผrkiye Cumhuriyeti Anayasasฤฑnda Deฤiลiklik Yapฤฑlmasฤฑ Hakkฤฑnda Kanun’a gรถre, milletvekili sayฤฑsฤฑ 550’den 600’e รงฤฑkarฤฑlacak, milletvekili seรงilebilme yaลฤฑ 25’ten 18’e indirilecek.
TBMM ve cumhurbaลkanฤฑ seรงimleri 5 yฤฑlda bir aynฤฑ gรผn yapฤฑlacak. Cumhurbaลkanฤฑ seรงilen kiลinin partisiyle iliลiฤi kesilmeyecek.
Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑna, siyasi parti gruplarฤฑ, en son yapฤฑlan genel seรงimlerde toplam geรงerli oylarฤฑn tek baลฤฑna veya birlikte en az yรผzde 5’ini alan partiler ile en az 100 bin seรงmen tarafฤฑndan aday gรถsterebilecek.
Cumhurbaลkanฤฑ hakkฤฑnda, bir suรง iลlediฤi iddiasฤฑyla TBMM รผye tam sayฤฑsฤฑnฤฑn salt รงoฤunluฤunun vereceฤi รถnergeyle soruลturma aรงฤฑlmasฤฑ istenebilecek.
Cumhurbaลkanฤฑ yardฤฑmcฤฑlarฤฑ ve bakanlar, cumhurbaลkanฤฑ tarafฤฑndan atanacak ve gรถrevden alฤฑnacak. Bakanlฤฑklarฤฑn kurulmasฤฑ, kaldฤฑrฤฑlmasฤฑ, gรถrevleri ve yetkileri, teลkilat yapฤฑsฤฑ ile merkez ve taลra teลkilatlarฤฑnฤฑn kurulmasฤฑ, Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ kararnamesi ile dรผzenlenecek.
TBMM, รผye tam sayฤฑsฤฑnฤฑn 5’te 3 รงoฤunluฤu ile seรงimlerin yenilenmesine karar verebilecek. TBMM genel seรงimi ile cumhurbaลkanฤฑ seรงimi birlikte gerรงekleลtirilecek.
Cumhurbaลkanฤฑnฤฑn, seรงimlerin yenilenmesine karar vermesi halinde TBMM genel seรงimi ile cumhurbaลkanฤฑ seรงimi birlikte yapฤฑlacak. Cumhurbaลkanฤฑnฤฑn ikinci dรถneminde Meclis, seรงimlerin yenilenmesine karar verirse cumhurbaลkanฤฑ bir kez daha aday olabilecek. Anayasa Mahkemesinin รผye sayฤฑsฤฑ 17’den 15’e dรผลรผrรผlecek.
– Sandฤฑk kurullarฤฑna 10 siyasi parti รผye verebilecek
Anayasa deฤiลikliฤinin halkoyuna sunulmasฤฑna iliลkin iลlemlerde bulunabilecek ve ayrฤฑca Seรงimlerin Temel Hรผkรผmleri ve Seรงmen Kรผtรผkleri Hakkฤฑnda Kanun’un 23. maddesi gereฤince sandฤฑk kurullarฤฑna รผye verebilecek siyasi partiler de belirlendi.
Buna gรถre, AK Parti, CHP, HDP ve MHP’nin yanฤฑ sฤฑra ANAVATAN, Baฤฤฑmsฤฑz Tรผrkiye Partisi, Bรผyรผk Birlik Partisi, Hรผr Dava Partisi, Saadet Partisi ve Vatan Partisi, halk oylamasฤฑna iliลkin iลlemlerde bulunabilecek ve sandฤฑk kurullarฤฑna รผye verebilecek.
– Propaganda serbestliฤi ve bazฤฑ seรงim yasaklarฤฑ
Yรผksek Seรงim Kurulunun (YSK) hazฤฑrladฤฑฤฤฑ seรงim takvimi kapsamฤฑnda, yarฤฑn yapฤฑlacak halk oylamasฤฑ iรงin propaganda serbestliฤi ve bir kฤฑsฤฑm seรงim yasaklarฤฑ 9 Nisan’da baลladฤฑ. Buna gรถre, propaganda serbestliฤi, bugรผn saat 18.00’de sona erecek.
Siyasi partiler, radyo ve televizyon kanallarฤฑ ile yazฤฑlฤฑ, sรถzlรผ ve gรถrsel basฤฑnda yapacaklarฤฑ propagandalarda, Tรผrkรงenin yanฤฑ sฤฑra farklฤฑ dil ve lehรงeler de kullanabilecek.
Oy verme gรผnรผnden รถnceki 24 saate kadar siyasi partiler, radyo ve televizyonlarda birlikte veya ayrฤฑ ayrฤฑ aรงฤฑk oturum, rรถportaj ve panel gibi programlara katฤฑlarak gรถrรผลlerini aรงฤฑklayabilecek.
Siyasi partilerin aรงฤฑk veya kapalฤฑ yer toplantฤฑlarฤฑna iliลkin radyo ve televizyonlarda canlฤฑ yayฤฑn yapฤฑlabilecek. Halk oylamasฤฑ sรผrecinde รถzel tanฤฑtฤฑcฤฑ programlar (Ulusa Sesleniล, Millete Hizmet Yolunda ve benzeri konuลmalar), banttan veya canlฤฑ yayฤฑnlanamayacak.
Siyasi partiler, propaganda sรผresinin sona ermesine kadar, yazฤฑlฤฑ basฤฑnda ilan ve reklam yoluyla veya internet sitesi aรงarak sรถzlรผ, yazฤฑlฤฑ veya gรถrรผntรผlรผ propaganda yapabilecek.
Vatandaลlarฤฑn elektronik posta adreslerine, taลฤฑnabilir veya sabit telefonlarฤฑna sesli, gรถrรผntรผlรผ veya yazฤฑlฤฑ mesaj gรถnderilemeyecek ancak siyasi partiler, kendi รผyelerine sesli, gรถrรผntรผlรผ veya yazฤฑlฤฑ mesajlarฤฑ her zaman gรถnderebilecek.
Oy verme gรผnรผnden รถnceki 10 gรผnlรผk sรผrede yazฤฑlฤฑ, sรถzlรผ ve gรถrsel basฤฑn ve yayฤฑn araรงlarฤฑ ile kamuoyu araลtฤฑrmalarฤฑ, anketler, tahminler, bilgi ve iletiลim telefonlarฤฑ yoluyla mini referandum gibi adlarla vatandaลlarฤฑn oylarฤฑnฤฑ etkileyecek biรงimde yayฤฑn ve herhangi bir surette daฤฤฑtฤฑm yapฤฑlamayacak. Bu sรผrenin dฤฑลฤฑnda yapฤฑlacak yayฤฑnlarฤฑn, tarafsฤฑzlฤฑk, gerรงeklik ve doฤruluk ilkelerine uygun olmasฤฑ, kamuoyu araลtฤฑrmalarฤฑ ve anketlerin yayฤฑnlanmasฤฑ sฤฑrasฤฑnda araลtฤฑrmanฤฑn hangi kuruluล tarafฤฑndan yapฤฑldฤฑฤฤฑ, denek sayฤฑsฤฑ ve araลtฤฑrmanฤฑn kim tarafฤฑndan finanse edildiฤinin aรงฤฑklanmasฤฑ zorunlu olacak.
– Seรงim gรผnรผ yasaklarฤฑ
Oy verme gรผnรผ saat 06.00’dan 24.00’e kadar alkollรผ iรงki satฤฑlamayacak, iรงkili ve umumi yerlerde alkollรผ iรงki verilmesi ve iรงilmesi yasak olacak, eฤlence yerleri oy verme sรผresince kapalฤฑ kalacak, eฤlence yeri niteliฤindeki lokantalarda yalnฤฑzca yemek verilebilecek.
Emniyet ve asayiลi korumakla gรถrevli olanlardan baลka kimse silah taลฤฑyamayacak. Radyolar ve her tรผrlรผ yayฤฑn organlarฤฑnca saat 18.00’e kadar seรงim ve seรงim sonuรงlarฤฑyla ilgili haber, tahmin ve yorum yapฤฑlamayacak. Radyolarda ve her tรผrlรผ yayฤฑn organlarฤฑnda 18.00-21.00 saatleri arasฤฑnda ancak YSK tarafฤฑndan seรงim ile ilgili verilecek haber ve tebliฤler yayฤฑnlanabilecek.
Bรผtรผn yayฤฑnlar saat 21.00’den sonra serbest olacak ancak YSK tarafฤฑndan gerek gรถrรผlmesi halinde saat 21.00’den รถnce de yayฤฑnlarฤฑn serbest bฤฑrakฤฑlmasฤฑna karar verilebilecek.
Bunlarฤฑ yaparsanฤฑz oyunuz kabul edilmeyecek!
SADECE BฤฐR TERCฤฐH YETERLฤฐ
Hiรงbir yerine “TERCฤฐH” mรผhrรผ basฤฑlmamฤฑล ya da hem “EVET” hem de “HAYIR” bรถlรผmรผne veya birden fazla alana taลacak ลekilde “TERCฤฐH” mรผhrรผ basฤฑlan oy pusulalarฤฑ da geรงersiz olacak.
TERCฤฐH MรHRร YERฤฐNE รZEL ฤฐลARET KABUL EDฤฐLMฤฐYOR
Bรผtรผnlรผฤรผ bozulacak ลekilde yฤฑrtฤฑlmฤฑล veya koparฤฑlmฤฑล, รผzerine “TERCฤฐH” mรผhrรผ dฤฑลฤฑnda veya “TERCฤฐH” mรผhrรผ yerine herhangi bir รถzel iลaret, isim, imza kaลesi, mรผhรผr ya da parmak izi basฤฑlmฤฑล oy pusulalarฤฑ geรงerli sayฤฑlmayacak.
OY PUSULASI KARALANMAYACAK
รzerinde yer alan bรถlรผmleri belirgin bir ลekilde ve รถzel olarak karalanmฤฑล, รงizilmiล veya iลaretlenmiล, รผzerinde yer alan matbu yazฤฑlarฤฑn ve ลekillerin dฤฑลฤฑnda yazฤฑlar, harfler veya sayฤฑlar yazฤฑlmฤฑล, ลekiller รงizilmiล birleลik oy pusulalarฤฑ da geรงersiz sayฤฑlacak.
KAZAEN YIRTILIRSA OY GEรERLฤฐ
Zarflarฤฑn aรงฤฑlmasฤฑ veya oylarฤฑn okunmasฤฑ sฤฑrasฤฑnda yฤฑrtฤฑlmasฤฑ, bรผtรผnlรผฤรผ bozulmaksฤฑzฤฑn bir kฤฑsmฤฑnฤฑn kazaen yฤฑrtฤฑlmasฤฑ, herhangi bir ลekilde lekelenmiล olup da bunun รถzel olarak iลaret koymak amacฤฑyla yapฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑn anlaลฤฑlamamasฤฑ durumlarฤฑnda oy pusulasฤฑ geรงerli sayฤฑlacak.
AYNI YERE BฤฐRDEN FAZLA BASILIRSA GEรERLฤฐ OLACAK
Birleลik oy pusulasฤฑnฤฑn katlanarak zarfa konulmasฤฑ sebebiyle “TERCฤฐH” mรผhrรผ ile oy pusulasฤฑnฤฑn arkasฤฑna basฤฑlan sandฤฑk kurulu mรผhรผr izinin oy pusulasฤฑnฤฑn diฤer kฤฑsฤฑmlarฤฑna geรงmesi, birleลik oy pusulasฤฑnda “EVET” ve “HAYIR” ลeklinde ayrฤฑlan alanlara taลmamak kaydฤฑyla, aynฤฑ yere birden รงok “TERCฤฐH” mรผhrรผ basฤฑlmasฤฑ durumlarฤฑnda da oylar geรงerli olacak.
ZARFTAN BAลKA ลEY รIKMAYACAK
Birleลik oy pusulasฤฑnda baskฤฑda silinme veya yanlฤฑลlฤฑk yapฤฑlmฤฑล olmasฤฑ halinde, “TERCฤฐH” mรผhrรผnรผn vurulduฤu bรถlรผm kesin olarak anlaลฤฑlan oy pusulalarฤฑ da hesaba katฤฑlacak.Zarfฤฑn iรงinden el ilanฤฑ, broลรผr ya da รถzel bir iลaret, yazฤฑ veya ลekil taลฤฑyan kaฤฤฑt veya iลaret amacฤฑ taลฤฑyan herhangi bir madde รงฤฑkmฤฑล olmasฤฑ halinde, bu zarftan รงฤฑkan oy pusulasฤฑ geรงersiz olacak.
KABฤฐNDE CEP TELEFONU YASAK
Seรงmenler, cep telefonu, fotoฤraf veya film makinesi gibi gรถrรผntรผ kaydedici veya haberleลme saฤlayฤฑcฤฑ cihazlarla kapalฤฑ oy verme yerine giremeyecek. Bu ลekilde oy verme yerine girmenin cezasฤฑnฤฑn bulunduฤu sandฤฑk kurulu gรถrevlilerince seรงmene bildirilecek.Seรงmene hata veya baลka bir neden ileri sรผrรผlmesi halinde dahi yeni bir oy pusulasฤฑ verilmeyecek. Seรงmenler oy kullandฤฑktan sonra seรงmen listesinde isminin karลฤฑsฤฑndaki alanฤฑ imzalayacak.
SANDIK GรREVLฤฐLERฤฐ ENGELLฤฐLERE YARDIM EDEMEYECEK
Gรถrme engelliler, felรงliler, elleri eksik olanlar veya bu gibi bedeni engelleri aรงฤฑkรงa belli olanlar o seรงim รงevresi seรงmeni olan ve o sฤฑrada sandฤฑk alanฤฑnda bulunan akrabalarฤฑndan birinin, akrabasฤฑ yoksa diฤer herhangi bir seรงmenin yardฤฑmฤฑyla oylarฤฑnฤฑ kullanabilecek. Bir seรงmen birden fazla engelliye yardฤฑm edemeyecek.Sandฤฑk kurulu baลkan veya รผyeleri, engelli seรงmenlere yardฤฑm etmek amacฤฑyla oy verme kabinine giremeyecek, oy kullanma sฤฑrasฤฑnda yardฤฑm edemeyecek.
