Tekirdaฤ Namฤฑk Kemal รniversitesi Ziraat Fakรผltesi Biyosistem Mรผhendisliฤi Arazi ve Su Kaynaklarฤฑ Anabilim Dalฤฑ รฤretim รyesi Prof. Dr. Halim Orta, Tรผrkiye’nin nisan ayฤฑndan beri meteorolojik ve zirai kuraklฤฑk yaลadฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek, “Alternatif senaryolar รผretecek bir Milli Kuraklฤฑk Merkezi kurmamฤฑz lazฤฑm. Hatta bu kuraklฤฑk merkezleri sadece bizim รผlkemizde olmasฤฑ da yetmez. Tรผm komลu รผlkelerde kurulup bunlarฤฑn birlikte รงalฤฑลmasฤฑ entegre olmasฤฑ ve bรถlgesel kฤฑtasal anlamda รงรถzรผm alternatifleri รผretmesi gerekir” dedi.
Kฤฑล dรถneminde Tรผrkiye genelinin รถzellikle ฤฐstanbul dahil, Marmara Bรถlgesi’nin yoฤun kar ve yaฤmur alarak iyi bir dรถnem geรงirdiฤini hatฤฑrlatan Prof. Dr. Orta, kuraklฤฑkla ilgili en son nisan ayฤฑ verilerinin paylaลฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek, “Ancak korktuฤumuz gibi nisan ayฤฑnda harita kararmaya baลladฤฑ. Nisan ayฤฑ kuraklฤฑk haritasฤฑna gรถre Marmara’nฤฑn รถnemli bir bรถlรผmรผ, Zonguldak, Bartฤฑn gibi Karadeniz’in batฤฑsฤฑ ve Doฤu Anadolu’da Erzurum, Bayburt, Kars, Iฤdฤฑr dฤฑลฤฑndaki alanlar simsiyah oldu. Yani ciddi meteorolojik kuraklฤฑk etkisini gรถsterdi. Bu periyot รงok รถnemli. Korktuฤumuz ve รถngรถrdรผฤรผmรผz oydu. Bu periyot bizim รผlkemizde tahฤฑllarฤฑn ve yaฤ bitkilerinin baลฤฑnda olan ayรงiรงeฤin kaderinin belirleneceฤi periyot, nisan ve mayฤฑs aylarฤฑ. Bence mayฤฑs ayฤฑ verilerine de bakacak olursak bu saydฤฑฤฤฑm bรถlgeler de Trakya da siyaha boyanacak. รรผnkรผ, ciddi kuraklฤฑk yaลฤฑyoruz, mayฤฑs ayฤฑnda da yeterli yaฤฤฑลฤฑ almadฤฑk. Son bir haftada Trakya’da yaลadฤฑฤฤฑmฤฑz kuraklฤฑk buฤdayda bir kere dรถnรผme 50 ila 100 kilogram arasฤฑnda verim kaybฤฑnฤฑ bence oluลturdu. Eฤer bu sรผreรง daha bir hafta 10 gรผn giderse geรงen seneki rekoltenin Trakya bรถlgesinde yarฤฑlarฤฑna dรผลebiliriz tahmini รงok abartฤฑlฤฑ olmaz. Tรผrkiye genelinde baktฤฑฤฤฑmฤฑz zaman kuraklฤฑฤฤฑn รถzellikle stratejik รผrรผn olan buฤdaya olan etkisi bir taraftan da yรผksek enflasyon nedeniyle รผretici girdi fiyatlarฤฑnฤฑn yรผkselmesi sebebiyle รถngรถrรผm, tabi bilimsel verilere dayalฤฑ รถngรถrรผler bunlar, Tรผrkiye’de bu yฤฑl en az yรผzde 20 rekolte azalmasฤฑnฤฑ beklememiz lazฤฑm. Eฤer bu kuraklฤฑฤฤฑn ardฤฑndan Karadeniz havzasฤฑndaki Rusya-Ukrayna savaลฤฑndan kaynaklanan gerilim yatฤฑลtฤฑrฤฑlฤฑp da oradaki tahฤฑl ve yaฤlฤฑ bitkiler, yaฤlฤฑ bitkilerin tohumlarฤฑ ve ham yaฤ รงฤฑkฤฑลฤฑ saฤlanamazsa รถnรผmรผzdeki kฤฑล dรถneminde yani eylรผl ayฤฑndan sonra baลta bรถlge olmak รผzere Karadeniz havzasฤฑnda ve Orta Doฤu’da, hatta Avrupa’da ciddi yiyecek sฤฑkฤฑntฤฑlarฤฑ, gฤฑda sฤฑkฤฑntฤฑlarฤฑ bizi bekliyor diyebilirim” dedi.
‘Meteorolojik ve zirai kuraklฤฑk yaลฤฑyoruz’
Prof. Dr. Orta, ลu anda meteorolojik kuraklฤฑkla birlikte zirai bir kuraklฤฑฤฤฑn da yaลandฤฑฤฤฑnฤฑ ifade ederek, “Bunlar ardฤฑ ardฤฑna gelir. Yani รถnce meteorolojik kuraklฤฑk gelir. Nedir meteorolojik kuraklฤฑk? Son 20 yฤฑl veya 30 yฤฑllฤฑk verilerin altฤฑnda yaฤฤฑล almaya baลladฤฑysanฤฑz bu meteorolojik kuraklฤฑk olarak adlandฤฑrฤฑlฤฑr. Bu devam ederse belirli bir sรผre tarฤฑmsal zirai kuraklฤฑk baลlar. Bu ne demektir? Bitki kรถk bรถlgesinde onun ihtiyacฤฑ olan su depolanamayacaฤฤฑ iรงin bitki bu suyu alamaz, alamayฤฑnca da geliลimini gรถsteremez ve beklenen miktarda รผrรผn veremez. ลu anda bu noktadayฤฑz. Hidrolojik anlamda รงok kuraklฤฑk yaลamฤฑyoruz henรผz. Hidrolojik kuraklฤฑk da yer รผstรผ ve yer altฤฑ su kaynaklarฤฑndaki su rezervlerinin azalmasฤฑ. ฤฐลte barajlarda, yer altฤฑ sularฤฑnda. Kฤฑล yaฤฤฑลlarฤฑnฤฑn yoฤun olmasฤฑ nedeniyle dediฤimiz gibi barajlarฤฑmฤฑz ลu anda dolu yani bir hidrolojik kuraklฤฑฤa henรผz girmedik. ลu anda meteorolojik kuraklฤฑk var Trakya’da ve Tรผrkiye’de. Tรผrkiye’de รงok daha yaygฤฑn bu saydฤฑฤฤฑm bรถlgelerin dฤฑลฤฑnda. Zirai kuraklฤฑk var. Bu rekolteyi etkileyecek” diye konuลtu.
‘Milli kuraklฤฑk merkezi kurulmalฤฑ’
Prof. Dr. Orta, kuraklฤฑฤa karลฤฑ รงok detaylฤฑ รงalฤฑลmalar yapฤฑlmasฤฑ gerektiฤini belirterek, ลรถyle devam etti: “Alternatif senaryolar รผretecek bir Milli Kuraklฤฑk Merkezi kurmamฤฑz lazฤฑm. Hatta bu kuraklฤฑk merkezleri sadece bizim รผlkemizde olmasฤฑ da yetmez. Tรผm komลu รผlkelerde kurulup bunlarฤฑn birlikte รงalฤฑลmasฤฑ, entegre olmasฤฑ ve bรถlgesel, kฤฑtasal anlamda รงรถzรผm alternatifleri รผretmesi gerekir. ลimdi bu kuraklฤฑk merkezi neden รงok รถnemli? En son Birleลmiล Milletler verilerine gรถre, ลu anda 7,9 milyar civarฤฑnda olan dรผnya nรผfusunu 2050’de 9 milyar olarak bekliyorlar. Ve beslenme alฤฑลkanlฤฑklarฤฑnฤฑn deฤiลmesi, nรผfus yapฤฑsฤฑnฤฑn deฤiลmesi, ลehirleลme, globalleลme, iklim deฤiลikliฤi ve tรผm faktรถrleri bir araya koyduฤunuzda nรผfus artฤฑลฤฑ, halihazฤฑrda รผrettiฤimiz gฤฑdayฤฑ da iki katฤฑna รงฤฑkarmamฤฑz gerekiyor. Dรผลรผnรผn bunu hangi toprak ve hangi suyla yapacaฤฤฑz? Bir kere tarฤฑm alanlarฤฑnฤฑ geniลletmemiz mรผmkรผn deฤil, aksine daralฤฑyor. Su kaynaklarฤฑnฤฑn kuraklฤฑฤฤฑndan bahsediyoruz zaten. Ciddi bir kurak dรถneme giriyoruz. Mesela 2040 yฤฑlฤฑnda Tรผrkiye’nin iรงinde olduฤu bรถlgede รงok ลiddetli bir kuraklฤฑk bekleniyor. รok ลiddetli ama. Bรถyle anlฤฑk gelip geรงen kuraklฤฑklar deฤil. O nedenle bugรผn itibarฤฑyla yeraltฤฑ suyu kaynaklarฤฑnฤฑ daha dikkatli kullanarak, onlarฤฑ rezerv olarak saklayarak, geliลtirerek barajlar, gรถletler, su depolama yapฤฑlarฤฑ yaparak kuraklฤฑฤa dayanฤฑklฤฑ bitki ve hayvan tรผr รงeลitleri geliลtirerek bunlarฤฑn o bรถlgeye, o รผlkeye adaptasyonlarฤฑnฤฑ saฤlamak รงok รถnemli. Bu baฤlamda Milli Kuraklฤฑk Merkezi ivedilikle kurulmalฤฑ ve bรผtรผn disiplinler arasฤฑ, bรผtรผn bilim alanlarฤฑndaki insanlarฤฑnฤฑ, ehil insanlarฤฑ bir araya getirip onlarฤฑn รถzgรผr ortamda รงalฤฑลmalarฤฑna ve รงareler รผretmelerine olanak saฤlanmalฤฑdฤฑr.”
