Kredi derecelendirme kuruluลu Moody’s, yรผksek dฤฑล finansman gereksiniminden kaynaklanan risklerin artmasฤฑ ve ekonomik bรผyรผme ile politika yapฤฑcฤฑ ve uygulayฤฑcฤฑ kurumlarฤฑn zayฤฑflamasฤฑnฤฑ gerekรงe gรถstererek Tรผrkiye’nin yatฤฑrฤฑm yapฤฑlabilir en dรผลรผk seviyede olan kredi notunu bir kademe dรผลรผrdรผ.
Moody’s tarafฤฑndan gece yarฤฑsฤฑ yayฤฑmlanan deฤerlendirmeyle birlikte Tรผrkiye’nin darbe giriลiminin ardฤฑndan 18 Temmuz’da baลlatฤฑlan gรถzden geรงirmesi tamamlandฤฑ. Kredi notu Baa3 dรผzeyinden Ba1’e, yani spekรผlatif olarak adlandฤฑrฤฑlan seviyeye dรผลรผrรผlรผrken negatif olan kredi notu gรถrรผnรผmรผ duraฤana รงevrildi.
Not indiriminin ardฤฑndan dolar/TL, 2.95’li seviyelerden 2.97’ye doฤru yรผkseldi.
Riskten kaรงฤฑnan bazฤฑ bรผyรผk uluslararasฤฑ fonlar sadece en az iki yatฤฑrฤฑm yapฤฑlabilir nota sahip รผlkelerin varlฤฑklarฤฑna para yatฤฑrabiliyorlar. Moody’s not indiriminin ardฤฑndan รผรง bรผyรผk kredi derecelendirme kuruluลu arasฤฑnda Tรผrkiye’ye yatฤฑrฤฑm yapฤฑlabilir dรผzeyde not veren tek kuruluล olarak Fitch kaldฤฑ.
Moody’s tarafฤฑndan yayฤฑmlanan deฤerlendirmede kredi notunun รผรง yฤฑl รถnce yรผkseltilmesinden bu yana ekonomide kaydedilen geliลmelere dikkat รงekilerek, “sรผreklilik arz eden yรผksek siyasi risk ve oynak yatฤฑrฤฑmcฤฑ gรผveni nedeniyle รlkenin zayฤฑf dฤฑล pozisyonundan kaynaklanan ลok ihtimali daha belirgin hale geldi” denildi.
Deฤerlendirme ลรถyle devam etti:
“รlkenin Baa3 (yatฤฑrฤฑm yapฤฑlabilir) kredi notunu destekleyen kurumsal yapฤฑnฤฑn yรผksek gรผcรผ ve saฤlฤฑklฤฑ ekonomik gรถrรผnรผm gibi temeller bozuldu. Dฤฑลarฤฑdan kaynak bulan, tรผketimden gรผรง alan ekonomiden kaynaklฤฑ sฤฑnฤฑrlamalarฤฑn belirgin hale gelmesi, reform gรผndeminin gรผรง kaybetmesi ve yatฤฑrฤฑm ortamฤฑnฤฑn zayฤฑf kalmasฤฑyla birlikte Moody’s gelecek yฤฑllarda bรผyรผmenin yavaลlamasฤฑnฤฑ beklemektedir.”
Moody’s daha รถnce yรผzde 3’e dรผลรผrdรผฤรผ Tรผrkiye’nin 2016 bรผyรผme tahminini 2016-2019 dรถnemi iรงin yฤฑllฤฑk ortalama yรผzde 2.7 olarak aรงฤฑkladฤฑ.
Hรผkรผmetten bazฤฑ yetkililer bu yฤฑl bรผyรผmenin yรผzde 4.5 olan resmi hedefin altฤฑnda kalabileceฤini, yรผzde 4’รผ yakalamanฤฑn baลarฤฑ olarak gรถrรผleceฤini belirtiyorlar.
Tรผrkiye’nin kredi notuna baz oluลturan koลullarda gelecek 2-3 yฤฑl iรงinde “yavaล bozulma” beklediฤini ve ekonominin iรงin de bulunduฤu durumu Ba1 kredi notunun daha doฤru yansฤฑttฤฑฤฤฑnฤฑ belirten duraฤan not gรถrรผnรผmรผnรผn ise ekonomik ลoklara esnek tepkiler verilmesini saฤlayacak gรผรงlรผ bรผtรงeden kaynaklandฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti.
DIล FฤฐNANSMAN GEREKSฤฐNฤฐMฤฐYLE BAฤLANTILI RฤฐSKLER ARTTI
Kฤฑrฤฑlgan bir finansal ve jeopolitik ortamda bulunan Tรผrkiye’nin yabancฤฑ sermayeye dayalฤฑ bir ekonomi olduฤuna dikkat รงeken Moody’s, son iki yฤฑlda yabancฤฑ sermaye akฤฑmlarฤฑnฤฑn aniden tersine dรถnme olasฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑn ve “en kรถtรผsรผ dรผลรผnรผldรผฤรผnde” รถdemeler krizi ihtimalinin arttฤฑฤฤฑna dikkat รงekti.
Deฤerlendirmede petrol fiyatlarฤฑnฤฑn dรผลรผk seyretmesine raฤmen, cari aรงฤฑฤฤฑn bu yฤฑl gayrฤฑ safi yurtiรงi hasฤฑlanฤฑn yรผzde 4.3’รผ dรผzeyinde olacaฤฤฑ tahmin edilirken, bu oranฤฑn yatฤฑrฤฑm yapฤฑlabilir kredi notuna sahip benzer รผlkelerin รผzerinde olduฤu belirtildi.
Moody’s daha รถnce de yรผksek olarak nitelediฤi Tรผrkiye’nin dฤฑล borรงlarฤฑnฤฑn artmaya devam ettiฤini belirterek, รถzel ve kamu kurumlarฤฑnฤฑn borรงlarฤฑnฤฑ รงevirebilmesine raฤmen, “Artan dฤฑล finansman gereksinimi, iรง siyasi riskteki artฤฑล ve jeopolitik risklerin sรผreklilik arz etmesi… Tรผrkiye’de รถdemeler dengesi krizi ihtimalini, kredi notunun (3 yฤฑl รถnce) yรผkseltildiฤi dรถneme kฤฑyasla artฤฑrmฤฑลtฤฑr” denildi.
Tรผrkiye dฤฑล ลoklarฤฑn etkilerine karลฤฑ koyacak “tamponlarฤฑn” zayฤฑf kalmaya devam ettiฤine dikkat รงeken Moody’s, buna karลฤฑlฤฑk bankalarฤฑn dรถviz rezervlerinin gelecek 12 ayki yรผkรผmlรผlรผkleri karลฤฑlamaya yeterli olacaฤฤฑnฤฑ belirtti.
KURUMLARIN Gรร KAYBETMESฤฐ VE REFORM KAPASฤฐTESฤฐ
Moody’s Tรผrkiye ekonomisini รผlke dฤฑลฤฑndan sermaye bulunan ve tรผketime dayalฤฑ bรผyรผme modelinden, daha dengeli bir modele kavuลturacak reformlarฤฑn sรผreklilik arz ederek uygulanabilme olasฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ dรผลรผk gรถrdรผฤรผnรผ belirterek, “Gรผรง kaybeden kurumlarฤฑn dikkati kฤฑsa vadede bรผyรผmeyi artฤฑrma gereksinimi, artan gรผvenlik risklerine karลฤฑlฤฑk verilmesi, darbe giriลimi sonrasฤฑ gรผcรผn konsolide edilmesi ve aynฤฑ anda anayasa deฤiลikliฤi gibi konular arasฤฑnda bรถlรผnecek. Bu nedenle รถnรผmรผzdeki yฤฑllarda dฤฑล risklerin azalmasฤฑ ihtimali dรผลรผk, hatta yรผkselmesi olasฤฑ” denildi.
Tรผrkiye’de ekonomi politikalarฤฑ ile ilgili kurumlarฤฑn gรผcรผnรผn, kredi notuna negatif gรถrรผnรผmรผn verildiฤi 2014 yฤฑlฤฑndan bu yana erozyona uฤradฤฑฤฤฑnฤฑ belirten Moody’s, darbe giriลimi sonra bunun hฤฑzlanabileceฤini belirterek, “Kurumlarฤฑn gรผcรผnรผn erozyona uฤramasฤฑ hem รถnรผmรผzdeki yฤฑllarda ekonomik bรผyรผmenin hฤฑzฤฑ; hem de daha dengeli ve sรผrdรผrรผlebilir bรผyรผmenin yakalanmasฤฑ ve dฤฑล baskฤฑlarฤฑn hafiflemesi iรงin hรผkรผmetin gerekliliฤini tespit ettiฤi yapฤฑsal reformlarฤฑn uygulanmasฤฑ gรถz รถnรผne alฤฑndฤฑฤฤฑnda olumsuzdur” denildi.
Hรผkรผmetin bรผyรผme modelini deฤiลtirmek amacฤฑyla birkaรง yฤฑl รถnce baลlattฤฑฤฤฑ yapฤฑsal reform programฤฑna devam ederken, geรงen seneden bu yana artan gรผvenlik endiลeleri ve darbe giriลimi reform programฤฑnฤฑ arka planda bฤฑrakabiliyor.
Deฤerlendirmede hรผkรผmetin darbe giriลimi sonrasฤฑ baลlattฤฑฤฤฑ tasfiyeler ve Gรผlen cemaati ile baฤlantฤฑlฤฑ ลirketlere karลฤฑ attฤฑฤฤฑ adฤฑmlar nedeniyle politikalarฤฑnฤฑn รถngรถrรผlebilirliฤi ve hukukun รผstรผnlรผฤรผ konusunda endiลe oluลtuฤu belirtilerek, “รrnek olarak yรผksek sayฤฑda memurun gรถrevden alฤฑnmasฤฑ politika yapan kurumlarฤฑn hem yasa yapฤฑcฤฑlฤฑk hem de reform programฤฑnฤฑn uygulanmasฤฑ alanฤฑndaki becerileri hakkฤฑnda ลรผphe yaratฤฑyor. Hรผkรผmetin Gรผlen cemaati ile baฤlantฤฑlฤฑ kurumlara karลฤฑ attฤฑฤฤฑ adฤฑmlar da, รถzel yatฤฑrฤฑmฤฑn korunmasฤฑ ve yatฤฑrฤฑm ortamฤฑ hakkฤฑndaki endiลeleri artฤฑrarak รผlkenin bรผyรผme patikasฤฑnฤฑ olumsuz etkileyebilir” denildi.
Darbe giriลiminin ardฤฑndan tahminen 100,000’in รผzerinde asker, yargฤฑ mensubu ve memurun iลine son verildi, gรถrevden uzaklaลtฤฑrฤฑldฤฑ, gรถzaltฤฑna alฤฑndฤฑ veya tutuklandฤฑ. Hรผkรผmetin Gรผlen cemaati ile baฤlantฤฑlฤฑ olduฤunu belirttiฤi Koza ฤฐpek Holding ve Boydak Holding’e baฤlฤฑ ve kรผรงรผk diฤer ลirketlere el konuldu.
Diฤer kredi derecelendirme kuruluลlarฤฑndan Fitch Tรผrkiye’yi negatif gรถrรผnรผm ile yatฤฑrฤฑm yapฤฑlabilir en dรผลรผk seviye olan BBB- ile, S&P ise negatif gรถrรผnรผm ile yatฤฑrฤฑm yapฤฑlabilirin iki kademe altฤฑ BB dรผzeyinde derecelendiriyor.
Moody’s Kรผresel รlke Riskleri Birimi Kฤฑdemli Mรผdรผrรผ Alastair Wilson, รarลamba gรผnรผ Reuters’a yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, 15 Temmuz darbe giriลimi kaynaklฤฑ ลokun etkisinin bรผyรผk รถlรงรผde ortadan kalktฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek, “Fakat Tรผrkiye’nin sorunlarฤฑ uzun vadeli kalmaya devam ediyor” demiลti.
