Fransฤฑz Le Monde gazetesi, Fransฤฑz inลaat ลirketi, dรผnyanฤฑn bir numaralฤฑ รงimento devi Lafarge’ฤฑn 2013 baharฤฑndan Eylรผl 2014’e kadar bir yฤฑldan daha uzun sรผre bรถlgedeki iลlerinin devam edebilmesi iรงin IลฤฐD’i finanse ettiฤini ortaya รงฤฑkardฤฑ. Le Monde, Fransฤฑz รงimento devinin IลฤฐD’den petrol ve malzeme satฤฑn aldฤฑฤฤฑnฤฑ,geรงiล hakkฤฑ รถdediฤini yazdฤฑ. Gazete, IลฤฐD’in el koyduฤu fabrikanฤฑn 2015’te bรถlgeyi ele geรงiren PYD gรผรงlerinin kontrolรผne geรงtiฤini, ลimdi ise Fransฤฑz ve Kรผrt gรผรงlerinin fabrikayฤฑ “askeri รผs” olarak kullandฤฑฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ.
Le Monde gazetesinin manลetten verdiฤi haberde, 2010 yฤฑlฤฑnda, Suriye’nin kuzeyindeki Celabiye kentinde bir รงimento fabrikasฤฑ aรงan Fransฤฑz Lafarge ลirketi, IลฤฐD’in 2013 yฤฑlฤฑnda bรถlgeyi kontrolรผ altฤฑna almasฤฑnฤฑn ardฤฑndan, fabrikanฤฑn faaliyetlerini sรผrdรผrebilmesi iรงin IลฤฐD’e maddi รถdemede bulundu. Lafarge’ฤฑn yerel yรถnetimi, malzeme taลฤฑyan kamyonlarฤฑnฤฑn her geรงiลinde yรผklรผ bir geรงiล parasฤฑ รถdemiล. Ayrฤฑca รงimento รผretimi iรงin kullanฤฑlan kaya, petrol gibi hammaddeler iรงin de yรผksek miktarda vergi vermiล.
Fabrikanฤฑn kontrolรผnรผ 2014’te ele geรงiren IลฤฐD, Lafarge’dan 2014 yฤฑlฤฑndaki karฤฑnฤฑn yรผzde 15’ini vergi olarak istemiล. Ancak Lafarge bunu reddedince, IลฤฐD fabrikaya el koymuล.
Lafarge’ฤฑn Celabiye kentinde kurduฤu รงimento fabrikasฤฑ Orta Doฤu’nun en modern ve bรผyรผk fabrikalarฤฑndan birisi olarak deฤerlendiriliyor. Fabrikanฤฑn yฤฑllฤฑk รผretim kapasitesi 2,6 milyon ton รงimento. Fabrika, 600 milyon Euroluk yatฤฑrฤฑm bedeli ile petrol sektรถrรผ dฤฑลฤฑnda, Suriye’de yapฤฑlan en bรผyรผk yatฤฑrฤฑm olarak deฤerlendiriliyor.
Le Monde, รงimento fabrikasฤฑnฤฑn gรผvenliฤinin รถnce Suriye rejimi tarafฤฑndan, ardฤฑndan da 2014 yazฤฑndan itibaren PYD’nin silahlฤฑ kolu YPG tarafฤฑndan korunduฤuna dikkat รงekiyor. IลฤฐD’in kafa keserek infaz yapmaya ve Suriye’de ilerlemeye baลladฤฑฤฤฑ 2013 yฤฑlฤฑndan itibaren durum kontrolden รงฤฑkฤฑyor ve Lafarge’ฤฑn รงimento รผretimi yavaลlฤฑyor. Fakat savaล nedeniyle รงimento fiyatlarฤฑ 50 kg’lฤฑk torbasฤฑ 250 Suriye lirasฤฑndan 550 liraya yรผkseliyor.
IลฤฐD’in Rakka ve Manbiรง kentlerini ele geรงirmesinin ardฤฑndan Lafarge, Ahmed Jaloudi adฤฑnda bir aracฤฑ gรถndererek IลฤฐD ile pazarlฤฑk masasฤฑna oturuyor.Pazarlฤฑklara Ahmad Jaal da aracฤฑ oluyor.
Gaziantep, รrdรผn ve Manbiรง kentleri arasฤฑnda mekik dokuyan aracฤฑ Jaloudi, Suriye Lafarge direktรถrรผ Frรฉdรฉric Jolibois’ya 28Aฤustos 2014 tarihinde gรถnderdiฤi mektupta, “IลฤฐD bizim iลรงilerin bir listesini istiyor. Bir kaรง gรผn iรงin izin koparmaya รงalฤฑลtฤฑm ama reddettiler. Tele konferans รถneriyorum” diyor.
IลฤฐD ile pazarlฤฑklarฤฑn ardฤฑndan Lafarge kamyonlarฤฑnฤฑn geรงiลi iรงin, IลฤฐD’in “Halep vilayeti mali sorumlusundan” tamponlu bir geรงiล belgesi elde eden Lafarge, rahatlฤฑkla ham madde ulaลฤฑmฤฑnฤฑ saฤlฤฑyor. Le Monde’a konuลan kaynaklar, “Lafarge’ฤฑn รงimento yapฤฑmฤฑ iรงin hergรผn yรผzlerce kamyon kalker kayalฤฑk satฤฑn alฤฑyor. Bunlarฤฑn geรงiลi iรงin IลฤฐD’e para รถdรผyor. Kalker kayalฤฑklarฤฑ ise 2012’den itibaren Kรผrtler’in kontrol ettiฤi bรถlgeden Kรผrt iลadamlarฤฑndan alฤฑnฤฑyordu. รimento yapฤฑmฤฑ ve taลฤฑnmasฤฑ iรงin gereken petrolรผ ise Rakka ve Dar ez Zor’da IลฤฐD’den almaktan baลka รงaresi yoktu” diye anlatฤฑyor.
Lafarge’ฤฑn Eylรผl 2014’te 2 aylฤฑk vergi bedeli 30 bin euro’yu geciktirmesi รผzerine aracฤฑ Ahmad Jamal, bunu Lafargeโฤฑn Suriye yetkililerine bildirerek “รok tehlikeli bir durum” olduฤuna dikkat รงekiyor.
“Savaล fฤฑrsatรงฤฑsฤฑ” ve “Dr. Talip”
Lafarge’ฤฑn aracฤฑsฤฑ Ahmad Jamal, yerel halk tarafฤฑndan “savaล fฤฑrsatรงฤฑsฤฑ” olarak biliniyor. Rakka kรถkenli Jamal, IลฤฐD ve yerel iล adamlarฤฑyla gรผรงlรผ iliลki kurarak savaล koลullarฤฑnฤฑ kendi lehine kullanan bir isim olarak tanฤฑmlanฤฑyor. Jamal, 9 Eylรผl 2014’te Lafarge’a gรถnderdiฤi mektupta “Dr. Talip Kรผrtleri ve diฤer taraflarฤฑ sakinleลtirmek iรงin elinden geleni yapsa da, Lafarge’ฤฑn ateลle oynadฤฑฤฤฑnฤฑ, sรถz verdiฤi vergilerini bir an evvel gรถndermesi gerektiฤini, Lafarge’ฤฑn borcunu dolar ve euro cinsinden Lรผbnan’daki Dr. Talip’in hesabฤฑna yatฤฑrmasฤฑnฤฑ” istiyor.
Dr. Talip diye adฤฑ geรงen Amro Talip ise, 28 yaลฤฑnda, Suriye asฤฑllฤฑ Kanadlฤฑ genรง bir iล adamฤฑ. Harvard Hukuk Fakรผltesi’nin “Suriye’de รงรถzรผm” konferansa รงaฤฤฑrdฤฑฤฤฑ Amro Talip, kendisini “Suriye hรผkumeti ve Lafarge ลirketi รงevre yรถnetimi danฤฑลmanฤฑ, Tรผrkiye’de Suriye sฤฑnฤฑrฤฑna yakฤฑn bir bรถlgede kurulan bir ithalat-ihracat ลirketinin de sahibi” olarak tanฤฑtฤฑyor.
Haberde, Tรผrkiye ismi de sฤฑk sฤฑk bu kiลilerin giriล รงฤฑkฤฑลlarฤฑ sฤฑrasฤฑnda ya da IลฤฐD’in petrol ticareti ile ilgili olarak geรงiyor.
Charlie Hebdo saldฤฑrฤฑsฤฑ gรผnรผ Paris’te Lafarge ile pazarlฤฑk
19 Eylรผl’de IลฤฐD fabrikaya giriyor, iลรงilerin bir bรถlรผmรผnรผ รงฤฑkartฤฑyor. Lafarge fabrikayฤฑ terkediyor. IลฤฐD Lafarge’ฤฑn depolarฤฑndaki รงimentolarฤฑ satฤฑyor, fabrika parรงalanarak satฤฑlฤฑyor. Le Monde “Silolarฤฑn aรงฤฑlฤฑล kodlarฤฑnฤฑ kimin verdiฤini ise tanrฤฑ biliyor” diyerek IลฤฐD’in iรงeride adamlarฤฑ olduฤunu da ima ediyor.
Gazetenin “intteligence online” sitesine dayandฤฑrarak verdiฤi bilgiye gรถre, bir sรผre sonra Amro Talip Lafarge yรถnetimi ile kontaฤa geรงiyor ve fabrikanฤฑn yeni sahiplerinin yรถnetimi altฤฑnda, yรผzde 15 รผretim payฤฑ vermeleri karลฤฑlฤฑฤฤฑnda, yeniden รผretime geรงmeyi รถneriyor. Ancak Lafarge bu รถneriyi reddediyor.
Amro Talip 7 Ocak 2015’te, Charlie Hebdo saldฤฑrฤฑsฤฑnฤฑn olduฤu aynฤฑ gรผn, Lafarge’ฤฑn Paris’teki bรผrosuna gelerek bizzat yรถneticilerle konuลuyor. Olanlar karลฤฑsฤฑnda korkan Lafarge yรถnetimi Talip ile bรผtรผn baฤlantฤฑlarฤฑnฤฑ kesiyor. Fabrikanฤฑn malzemeleri sรถkรผlรผp satฤฑlฤฑyor, araรงlarฤฑ yaฤmalanฤฑyor, bir sรผre sonra bรถlgenin kontrolรผ YPG’ye geรงince IลฤฐD bรถlgeden kovuluyor. YPG, fabrikayฤฑ iลletmiyor ve alanฤฑn “askeri alan” olduฤunu belirterek kimseyi de fabrikaya yaklaลtฤฑrmฤฑyor.
Bรผtรผn bu iddialar hakkฤฑnda Le Monde’a konuลan Lafarge iletiลim sorumlusu Sabine Wacquez, “Suriye’deki durum 2013-2014 yฤฑllarฤฑnda รงok karmaลฤฑk ve farklฤฑydฤฑ. Bu konudaki bilgileri doฤrulamak iรงin konuลmamฤฑz gereken kiลilere ลimdi ulaลamฤฑyoruz. Fabrika 2014’ten bu yana kapalฤฑ” yanฤฑtฤฑnฤฑ verdi.
PYD armasฤฑ takan Amerikan askerleri fabrikada
Le Monde, fabrikanฤฑn ลimdiki durumunu anlatan ek haberde de, Tรผrkiye ile Amerika’nฤฑn tartฤฑลmasฤฑna neden olan “PYD armalฤฑ Amerikan askerleri” krizinin bu fabrika ve civarฤฑnda baล gรถsterdiฤini yazฤฑyor.
Gรถrgรผ tanฤฑklarฤฑ fabrikada olanlarฤฑ Le Monde’a, “Fabrikadan sรผrekli, Peลmergelerin elindeki Toyota kamyonetlere benzer araรงlar girip รงฤฑkฤฑyor. YPG’nin araรงlarฤฑndan farklฤฑ. Bazฤฑlarฤฑ mitrayรถzle donatฤฑlmฤฑล. Bazen silahlฤฑlar, bazen silahsฤฑz. Bazen da konvoylar halinde รงฤฑkฤฑyorlar” diyor.
Mayฤฑs ayฤฑ sonunda AFP iรงin รงalฤฑลan bir foto muhabiri, pek รงok Toyota kamyonet gรถrรผyor. Foto muhabiri Amerikalฤฑ askerleri, รผniformalarฤฑnda Kรผrt yerel gรผรงlerinin amblemleriyle, yerel askerlerle birlikte รงekiyor.
Gazete, Dฤฑลiลleri Bakanฤฑ Mevlรผt รavuลoฤlu’nun kendi sฤฑnฤฑrlarฤฑna yakฤฑn bรถlgede bรถylesine bir alan yaratฤฑlmasฤฑndan duyduฤu rahatsฤฑzlฤฑฤฤฑ Amerikalฤฑ muhataplarฤฑna ilettiฤini, Pentagon’un da durumdn rahatsฤฑz olduฤunu ve askerlerine bu amblemleri takmalarฤฑnฤฑ yasakladฤฑฤฤฑnฤฑ anlatฤฑyor.
Kรผrt mililsler ise fabrika civarฤฑnda ฤฐngiliz, Fransฤฑz ve Amerikan askerleri olduฤunu doฤruluyor. Le Monde, “Rakka devrimci gรผรงleri ile Tรผrkiye’nin gรผneyinde bulunan batฤฑ istihbaratlarฤฑ arasฤฑnda genรง bir Suriyeli mรผhendisin arabuluculuk ettiฤini” yazฤฑyor. Gรถrgรผ tanฤฑklarฤฑnฤฑn ise Haziran ayฤฑ baลฤฑnda fabrika civarฤฑnda olanlarฤฑ, “Amerikan ve Fransฤฑz รถzel birlikleri fabrikaya yerleลtiler. Suriye’nin kuzeyinde baลka รผsleri de var. Ama fabrika temel รผsleri. Gece saat 22.00-23.00 sularฤฑnda helikopterlerin indiฤini ve kalktฤฑฤฤฑnฤฑ duyuyoruz. Gรถrmรผyoruz ama seslerini iลitiyoruz” diye anlattฤฑklarฤฑnฤฑ yazฤฑyor. Arabuluculuk eden Suriyeli mรผhendis ise, “Lafarge fabrikayฤฑ kapattฤฑ. Kรผrt ve Fransฤฑz birlikleri fabrikanฤฑn askeri รผs olarak kullanฤฑmฤฑnda anlaลtฤฑlar, Lafarge da onay verdi” diyor. (VOA)
