ฤฐkinci Dรผnya Savaลฤฑ sonrasฤฑ yeniden ลekillenen dรผnya ekonomisinin simgeleri olan Dรผnya Bankasฤฑ ve Uluslararasฤฑ Para Fonu’nun (IMF) yรถnetiลim modelleri veri usulsรผzlรผฤรผ skandalฤฑyla sorgulanฤฑrken, “Bretton Woods ikizleri” olarak da adlandฤฑrฤฑlan her iki kurumun itibarฤฑnฤฑn uzun vadeli olarak zarar gรถrmesi bekleniyor.
“Dรผnya Beลten Bรผyรผktรผr” sรถylemlerinin gรผรง kazanmasฤฑyla Birleลmiล Milletler (BM) gibi uluslararasฤฑ kurumlarฤฑn yapฤฑsฤฑna iliลkin reform ihtiyacฤฑ gรผndeme gelirken, ฤฐkinci Dรผnya Savaลฤฑ’ndan sonra “ekonomik iล birliฤinin” saฤlanmasฤฑ iรงin kurulan Dรผnya Bankasฤฑ ve IMF’nin de yรถnetiลim modeline iliลkin soru iลaretleri artฤฑyor.
ฤฐkinci Dรผnya Savaลฤฑ sonrasฤฑ yeniden ลekillenen dรผnya ekonomisinde ABD’nin รถnderliฤinde kurulan ve “Bretton Woods ikizleri” olarak adlandฤฑrฤฑlan Dรผnya Bankasฤฑ ve IMF, veri usulsรผzlรผฤรผ skandalฤฑyla รงalkalanฤฑyor.
Dรผnya Bankasฤฑ’nฤฑn 2018 ve 2020 yฤฑlฤฑ ฤฐล Yapma Kolaylฤฑฤฤฑ Raporlarฤฑnda รin’in sฤฑralamasฤฑnฤฑn yรผkseltilmesi iรงin verilerin deฤiลtirildiฤinin ortaya รงฤฑkmasฤฑ, kรผresel ekonomide tartฤฑลma konusu olmaya devam ediyor.
Verilerle ilgili rapor edilen dรผzensizliklerin araลtฤฑrฤฑlmasฤฑ iรงin 17 yฤฑldฤฑr yayฤฑmlanan ฤฐล Yapma Kolaylฤฑฤฤฑ Raporu’nu geรงen yฤฑlฤฑn aฤustos ayฤฑnda askฤฑya alฤฑnmasฤฑ ve soruลturmanฤฑn tamamlanmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan raporun yayฤฑmlanmasฤฑna devam edilmeyeceฤinin duyurulmasฤฑ, kurumlarฤฑn etkili araลtฤฑrmalarฤฑna olan gรผveni sarstฤฑฤฤฑ belirtiliyor.
Veri skandalฤฑ, IMF ve Dรผnya Bankasฤฑ yฤฑllฤฑk toplantฤฑlarฤฑnฤฑ gรถlgeliyor
IMF Baลkanฤฑ Kristalina Georgieva’nฤฑn da adฤฑnฤฑn karฤฑลtฤฑฤฤฑ veri usulsรผzlรผฤรผ skandalฤฑ, ABD ve Avrupa arasฤฑnda Georgieva’nฤฑn IMF baลkanฤฑ olarak gรถrevinde kalฤฑp kalmamasฤฑ konusunda gรถrรผล farklฤฑlฤฑklarฤฑna neden oluyor.
Sรถz konusu veri usulsรผzlรผฤรผ skandalฤฑ, IMF ve Dรผnya Bankasฤฑ’nฤฑn bu hafta dรผzenlenen yฤฑllฤฑk toplantฤฑlarฤฑna da gรถlge dรผลรผrรผyor.
Geleneksel olarak IMF baลkanlฤฑฤฤฑna Avrupalฤฑ, Dรผnya Bankasฤฑ baลkanlฤฑฤฤฑna da ABD vatandaลฤฑ seรงiliyor.
Verileri manipรผle etmekle suรงlanan Georgieva’ya yรถnelik baskฤฑ artarken, IMFโin รถnemli รผyelerinden ABD ve Japonya’nฤฑn Georgievaโฤฑn istifasฤฑnฤฑ tartฤฑลmaya aรงmasฤฑ dikkati รงekiyor.
Fransa, Almanya, ฤฐtalya ve ฤฐngiltere’nin ise IMF Baลkanฤฑ Georgieva’nฤฑn gรถrevde kalmasฤฑnฤฑ desteklediฤi belirtiliyor.
Veri skandalฤฑyla birlikte yapฤฑsal eleลtiriler gรผndemde
Son yฤฑllarda dรผnya ekonomisinde “krizler” ivme kazanฤฑrken, veri skandalฤฑyla birlikte Dรผnya Bankasฤฑ ve IMF’nin yapฤฑlarฤฑ ve sistemlerine iliลkin eleลtiriler de yeniden gรผndeme geliyor.
IMF ve Dรผnya Bankasฤฑ’nฤฑn geliลmekte olan รผlkelerde yฤฑllarca uyguladฤฑฤฤฑ istikrar ve yapฤฑsal uyum programlarฤฑnฤฑn performansฤฑna yรถnelik sorular, uluslararasฤฑ politika ve ekonomi รงevrelerince yeniden seslendiriliyor. IMF’ye รผye รผlkelerin ekonomik yapฤฑsฤฑnฤฑ gรถz รถnรผnde bulundurmadฤฑฤฤฑna iliลkin eleลtiriler yรถneltilirken, bundan dolayฤฑ bazฤฑ geliลmekte olan รผlkelerde baลarฤฑsฤฑz olduฤu belirtiliyor.
Bรผtรผn bu ekonomik geliลmeler olup biterken IMFโnin kรผresel misyon ve imajฤฑnฤฑn da รถzellikle ABDโnin dฤฑล politika รถncelikleriyle fazlasฤฑyla iliลkili olduฤu yรถnรผnde eleลtiriler dillendiriliyor.
“IMF ve Dรผnya Bankasฤฑ baลkanlarฤฑ milliyetten baฤฤฑmsฤฑz seรงilmeli”
Eski Hindistan Hรผkรผmeti’nin Baล Ekonomi Danฤฑลmanฤฑ Arvind Subramanian, Indian Expressโteki makalesinde “Dรผnya Bankasฤฑ ve IMF’nin acilen temizlenmesi” gerektiฤini savunuyor.
Brown รniversitesi Watson Halk ve Uluslararasฤฑ ฤฐliลkiler Enstitรผsรผ kฤฑdemli araลtฤฑrmacฤฑsฤฑ olan Subramanian, “Washington DC’deki 19. Cadde’de bir ลeyler รงรผrรผmรผล ve her iki tarafฤฑ da sฤฑrasฤฑyla Bretton Woods kurumlarฤฑ, Dรผnya Bankasฤฑ ve Uluslararasฤฑ Para Fonu tarafฤฑndan iลgal ediliyor.” deฤerlendirmesinde bulunuyor.
Subramanian, iki kurumun yรถnetimdeki sฤฑkฤฑntฤฑlara deฤinerek, Dรผnya Bankasฤฑ’nฤฑn bir ABD vatandaลฤฑ ve IMF’nin bir Avrupa vatandaลฤฑ tarafฤฑndan yรถnetilebileceฤini belirterek, bunun “ganimeti paylaลmak iรงin batฤฑlฤฑ gรผรงler arasฤฑnda uzun sรผredir devam eden bir anlaลmanฤฑn sonucu” olduฤunu aktarฤฑyor.
รlkelerin kendi vatandaลlarฤฑnฤฑ prestij iรงin IMF, Dรผnya Bankasฤฑ gibi kurumlarฤฑn baลฤฑna geรงirmeye รงalฤฑลtฤฑฤฤฑnฤฑ anlatan Subramanian, โรin de bu stratejiyi izliyor. Kendi vatandaลlarฤฑ ลu anda 15 BM uzman kuruluลundan dรถrdรผne baลkanlฤฑk ediyor. รin’in รงabalarฤฑ, baลarฤฑsฤฑ ve daha geniล anlamda uluslararasฤฑ รถrgรผtlerdeki etkisi kesinlikle derin endiลeler uyandฤฑrmalฤฑdฤฑr.” ifadelerini kullanฤฑyor.
Subramanian, ABD ve Avrupa’nฤฑn dรผnyanฤฑn geri kalanฤฑna tavsiye ettikleri standartlara uymamalarฤฑ halinde yumuลak gรผรงlerini jeopolitik rakiplere bฤฑrakacaklarฤฑnฤฑ belirterek, kรผresel siyasi liderlerin, milliyetten baฤฤฑmsฤฑz olarak IMF ve Dรผnya baลkanlarฤฑnฤฑn seรงimini en iyi adaylara aรงmasฤฑnฤฑ รถneriyor.
Baลkanlฤฑk gรถrevi iรงin “nitelik” vurgusu
Bluebay Varlฤฑk Yรถnetimi Kฤฑdemli Stratejisti Timothy Ash de Financial Times’a yazdฤฑฤฤฑ bir mektupta, Dรผnya Bankasฤฑ ve IMF’nin gรผvenilirliฤine ve etik kรผltรผrรผne zarar verildiฤine dikkati รงekiyor.
Ash, “Benim iรงin mesele รin, ABD ile ilgili deฤil, veri bรผtรผnlรผฤรผ ve Dรผnya Bankasฤฑ personeline kendi tarafsฤฑzlฤฑklarฤฑnฤฑ havlu atmalarฤฑ iรงin yapฤฑlan gereksiz baskฤฑ. Etik, dรผrรผstlรผk, yรถnetiลim, gรผvenilirlik ile ilgilidir.” deฤerlendirmesinde bulunuyor.
Dรผnya bankasฤฑ raporlarฤฑnฤฑn bankalar ve ลirketlerin yatฤฑrฤฑm kararlarฤฑnda risk deฤerlendirmesi iรงin รถnemli hale geldiฤine dikkati รงeken Ash, โIMF ve Dรผnya Bankasฤฑ baลkanlarฤฑnฤฑn tam rekabetรงi bir sรผreรงte seรงilmesi ve baลkanlฤฑklarฤฑn ABD ve Fransa tarafฤฑndan daฤฤฑtฤฑlmamasฤฑ gรผzel olurdu. Bu iki kurum kritik รถneme sahiptir ve bu รถzel baลkanlฤฑklarฤฑn kesinlikle en nitelikli insanlar tarafฤฑndan yรถnetildiฤini dรผลรผnmek gรผzel olurdu.” ifadelerini kullanฤฑyor.
Ash, IMF ฤฐcra Kurulu’nun adฤฑ usulsรผzlรผk iddialarฤฑna karฤฑลan Baลkan Georgieva’ya destek vermesinin ardฤฑndan “IMF ve Dรผnya Bankasฤฑ iรงin รผzรผcรผ bir gรผn – IMF ลimdi nasฤฑl herkese iyi yรถnetiลim, ลeffaflฤฑk ve hesap verebilirlik hakkฤฑnda vaaz verebilir. En iyisi, bu referanslardan herhangi birini gelecekteki programlardan รงฤฑkarsฤฑn. ” ifadesini kullandฤฑ.
Ash, “IMF, kredibilitesi paramparรงa olarak ilerliyor. Bizim iรงin bir, kรผresel seรงkinlerimiz iรงin baลka bir kural varmฤฑล gibi geliyor.” yorumunu yaptฤฑ.
Dรผnya Bankasฤฑ’nฤฑn eski baลekonomisti ve IMF’nin eski birinci genel mรผdรผr yardฤฑmcฤฑsฤฑ Anne Krueger ise IMF Baลkanฤฑ Georgieva’nฤฑn gรผvenilirliฤini geri kazanmak iรงin istifa etmesi gerektiฤini belirtiyor.
Krueger, “Georgieva pozisyonunda kalฤฑrsa, kendisi ve personeli kesinlikle diฤer รผlkelerin verilerini ve sฤฑralamalarฤฑnฤฑ deฤiลtirmesi iรงin baskฤฑ gรถrecek, direnseler bile รผrettikleri raporlar ลรผpheli olacak. Tรผm kurumun รงalฤฑลmalarฤฑnฤฑ deฤersiz kฤฑlacak.” gรถrรผลรผnรผ dile getiriyor.
Dรผnya Bankasฤฑ raporundaki veri usulsรผzlรผฤรผ skandalฤฑ
Dรผnya Bankasฤฑ, 16 Eylรผl’de, veri dรผzensizliklerine iliลkin yรผrรผtรผlen soruลturma sonucunda รผst dรผzey banka yetkililerinin, รin’in sฤฑralamasฤฑnฤฑ etkileyen verileri deฤiลtirmek iรงin personele baskฤฑ yaptฤฑฤฤฑnฤฑn belirlenmesi รผzerine, ฤฐล Yapma Kolaylฤฑฤฤฑ Raporu’nun yayฤฑmlanmasฤฑna devam edilmeyeceฤini aรงฤฑklamฤฑลtฤฑ.
Raporun 2018 ve 2020 yฤฑllarฤฑna iliลkin sayฤฑlarฤฑndaki veri dรผzensizliklerine yรถnelik soruลturma sonucunda, aralarฤฑnda IMF Baลkanฤฑ Kristalina Georgieva’nฤฑn da bulunduฤu dรถnemin รผst dรผzey banka yetkililerinin, รin’in sฤฑralamasฤฑnฤฑ etkileyen verileri deฤiลtirmek iรงin personele baskฤฑ yaptฤฑฤฤฑ tespit edilmiลti.
IMF Baลkanฤฑ Georgieva ise soruลturma bulgularฤฑna itiraz ederek, veri dรผzensizliklerine dair yรผrรผtรผlen soruลturma sonucunda yayฤฑmlanan raporda, kendisinin 2018 yฤฑlฤฑ ฤฐล Yapma Kolaylฤฑฤฤฑ Raporu’ndaki rolรผne iliลkin yer alan bulgulara katฤฑlmadฤฑฤฤฑnฤฑ ifade etmiลti.
Dรผnya Bankasฤฑ’nฤฑn ardฤฑndan IMF de Baลkan Georgieva’nฤฑn adฤฑnฤฑn karฤฑลtฤฑฤฤฑ usulsรผzlรผk iddialarฤฑna iliลkin inceleme baลlatmฤฑลtฤฑ.
IMF, Georgieva’ya olan gรผvenini teyit etti
IMF ฤฐcra Kurulu, geรงen haftalarda, IMF Baลkanฤฑ Kristalina Georgieva hakkฤฑndaki iddialarฤฑn sahibi hukuk bรผrosu Wilmer Hale’in temsilcileri ve Baลkan Georgieva ile gรถrรผลmรผลtรผ.
IMF ฤฐcra Kurulu’nun incelemesinin sonucunda sunulan bilgilerin, IMF Baลkanฤฑ Georgieva’nฤฑn Dรผnya Bankasฤฑ รst Yรถneticisi olduฤu dรถnemde 2018 yฤฑlฤฑ ฤฐล Yapma Kolaylฤฑฤฤฑ Raporu’nda uygunsuz bir rol oynadฤฑฤฤฑnฤฑ kesin olarak gรถstermediฤini belirtilerek, Georgieva’nฤฑn liderliฤine olan gรผvenin bir kez daha teyit edildiฤi bildirilmiลti.
ABD Hazine Bakanฤฑ Hazine Bakanฤฑ Janet Yellen da Dรผnya Bankasฤฑ’nฤฑn ฤฐล Yapma Kolaylฤฑฤฤฑ raporuna yรถnelik soruลturmasฤฑnda gรผndeme gelen iddialara iliลkin IMF Baลkanฤฑ Kristalina Georgieva ile gรถrรผลmรผลtรผ.
ABD Hazine Bakanlฤฑฤฤฑ tarafฤฑndan Yellen ve Georgieva gรถrรผลmesine iliลkin yapฤฑlan aรงฤฑklamada, IMF Baลkanฤฑnฤฑn rolรผne iliลkin daha fazla doฤrudan kanฤฑt olmadฤฑฤฤฑ iรงin IMF’nin liderliฤinde bir deฤiลiklik iรงin temel olmadฤฑฤฤฑ kaydedilmiลti.
Aรงฤฑklamada, ABD’nin IMF’de veri bรผtรผnlรผฤรผnรผn ve gรผvenilirliฤinin gรผรงlendirilmesi iรงin proaktif adฤฑmlar atฤฑlmasฤฑ gerektiฤine inandฤฑฤฤฑ belirtilmiลti.
