- “Bina รผzerindeki istasyonlar ya yฤฑkฤฑldฤฑ ya da hasar gรถrdรผ”
- โBaz istasyonlarฤฑndaki jeneratรถrlerin dayanma sรผresi 4 saatโ
- “ฤฐstasyonlarฤฑn kent iรงinde bina รผzeri olmasฤฑ iletiลime zarar verdi”
- โDรถrt ลeye ihtiyaรง var: Elektrik, yakฤฑt, kritik personele geรงiล รถnceliฤi ve riskli binalarฤฑn รถnceden bildirilmesiโ
- “Afet durumunda internet tabanlฤฑ servisler kullanฤฑlmalฤฑ”
- “Tรผm รผlkede ลebeke รงรถkme riski doฤabilir”
Vodafone Tรผrkiye CEOโsu Engin Aksoy Tรผrkiyeโde 10 ili etkileyen deprem felaketi sonrasฤฑ operatรถrlerin etkin รงalฤฑลmamasฤฑ konusunda aรงฤฑklamalarda bulundu.
Bloomberg HTโnin sorularฤฑnฤฑ cevaplayan Aksoy, baz istasyonlarฤฑnฤฑn binalar รผzerinde olmasฤฑnฤฑn gerektiฤini ayrฤฑca bรถlgedeki elektrik kesintisinin de baz istasyonlarฤฑnฤฑn รงalฤฑลmasฤฑnฤฑ engellediฤini, kesintilerde kullanฤฑlan jeneratรถrlerin dayanma sรผresinin 4 saat olduฤunu belirtti.
Aksoyโun konuลmasฤฑnda รถne รงฤฑkanlar ลรถyle;
Yรผzyฤฑlฤฑn en bรผyรผk trajedisini yaลฤฑyoruz. Biz de 27 รงalฤฑลma arkadaลฤฑmฤฑzฤฑ kaybettik onlara da rahmet diliyorum. Ulus olarak gerรงekten de รงok bรผyรผk acฤฑ iรงindeyiz. Bรถyle bir durumda iletiลim รงok kritik. Neler yaลandฤฑฤฤฑnฤฑ ben sizlerle paylaลmak istiyorumโฆ
Tรผm operatรถrler olarak bรถlgede 8 bin 900 istasyonumuz var. Vodafone olarak 3 bin 50 baz istasyonumuz var. Baz istasyonlarฤฑ kule ve bina รผstรผ olmak รผzere iki tรผrdรผr; kule baz istasyonlarฤฑ genelde yol kenarlarฤฑnda veya yรผksek tepelerde gรถrdรผฤรผmรผz nรผfus yoฤun olmayan alanlarda kullanฤฑlan kule istasyonlarฤฑdฤฑr. Bu istasyonlarฤฑn hiรงbirisi yฤฑkฤฑlmadฤฑ. Bizim bรถlgedeki istasyonlarฤฑmฤฑzฤฑn yarฤฑsฤฑ kule istasyondur. Bina รผstรผnde olan baz istasyonlarฤฑmฤฑzฤฑn รถnemli bir kฤฑsmฤฑ yฤฑkฤฑldฤฑ veya hasar gรถrdรผ.
“Bina รผzerindeki istasyonlar ya yฤฑkฤฑldฤฑ ya da hasar gรถrdรผ”
Peki โNeden bina รผzerine yapฤฑyoruz?โ sorusu รงok geliyor, GSM teknolojileri gereฤi baz istasyonlarฤฑ binalarฤฑn รผzerinde bir รถrรผmcek aฤฤฑ gibi bir arฤฑ peteฤi gibi birbirlerini gรถrmek zorunda ve nรผfus yoฤunluฤu alanda kapsama bina รผstรผndeki teknolojilerle ve baz istasyonlarฤฑ ile olabiliyor. Bรผtรผn dรผnyada bu bรถyle Japonyaโda da Endonezyaโda da Amerikaโda da yani deprem riski yรผksek olan รผlkelerde de baz istasyonlarฤฑ da binalarฤฑn รผzerinde olmak durumunda.
Bina รผzerindeki baz istasyonlarฤฑ ya yฤฑkฤฑldฤฑ ya da hasar gรถrdรผ. รรง ilde 500โden fazla baz istasyonu aฤฤฑr hasar gรถrdรผ yฤฑkฤฑldฤฑ veya kullanฤฑlmaz hale geldi birinci sebebi budur. ฤฐmar kanunlarฤฑna gรถre 5809 noโlu Elektronik Haberleลme Kanuna gรถre ruhsatlarฤฑ alฤฑnarak buralara yapฤฑlฤฑyor. Binalarฤฑn yรผksek olmadฤฑฤฤฑ yerlerde elektrik direkleri gibi alanlar da baz istasyonlarฤฑ olarak kullanฤฑlabiliyor ancak nรผfusun รงok yoฤun olduฤu yapฤฑlaลmanฤฑn yoฤun olduฤu yerlerde maalesef GSM teknolojileri gereฤi dediฤim gibi dรผnyanฤฑn her yerinde baz istasyonlarฤฑ binalarฤฑn รผzerinde olmak zorunda.
โBaz istasyonlarฤฑndaki jeneratรถrlerin dayanma sรผresi 4 saatโ
Baz istasyonlarฤฑndaki elektrik kesintisinin aksamalara sebep olduฤunun altฤฑnฤฑ รงizen Aksoy, โTรผm baz istasyonlarฤฑ elektrikle รงalฤฑลฤฑyor ve bรถlgede bรถyle bir afet durumunda elektrik kesintisi oldu. Elektrik kesintilerinde baz istasyonlarฤฑnda jeneratรถrlerin devreye sokuyoruz ancak jeneratรถrlerine dayanma sรผresi 4 saat bunun daha รผstรผ yok daha bรผyรผk jeneratรถrler var ama bunlar baz istasyonlarฤฑ desteklemiyor. Baz istasyonu destekleyen jeneratรถrler kapasitesi 4 saat ve her 4 saatin sonunda istasyonlarฤฑna yakฤฑt takviyesi yapฤฑlmasฤฑ gerekiyor. Bรถyle bรผyรผk bรถlgede bรถyle bรผyรผk bir yฤฑkฤฑm da lojistik zorluklar da ortaya รงฤฑkฤฑyor bรถlgede 450 tane arkadaลฤฑmฤฑz ilk gรผnden itibaren sahada รงalฤฑลฤฑyor hem yakฤฑt takviyesi yapmak iรงin hem bรถlgedeki baz istasyonlarฤฑna onarmak iรงinโ diye konuลtu.
“ฤฐstasyonlarฤฑn kent iรงinde bina รผzeri olmasฤฑ iletiลime zarar verdi”
Mobilize ekiplerin deprem sonra bรถlgeye sevk edildiฤi bilgisin veren Aksoy, ลรถyle devam etti:
“Bir kule baz istasyonu 35 kilometrelik alanda kapsam saฤlayabiliyor ama ลehir iรงindeki baz istasyonlarฤฑ nรผfus yoฤunluฤu bรถlgelerde en fazla 1 km gidebiliyor bazฤฑ durumlarda 200 metreyi dรผลรผyor dolayฤฑsฤฑyla bu baz istasyonlarฤฑ birbirini gรถrebilecek ลekilde ลehirde binalarฤฑn รผzerinde olunca iletiลim kesintisine sebep oldu. ฤฐlave olarak yapฤฑlabilecek mobil baz istasyonlarฤฑ var. Deprem protokolรผ gereฤi deprem olduฤu andan itibaren bizim altyapฤฑ operasyon merkezimiz ayaฤa kalkฤฑyor. Bรถlgedeki รงalฤฑลma arkadaลlarฤฑmฤฑzฤฑn da zarar gรถrme ihtimali olduฤu iรงin bรถlge ekipler mobilize ediliyor ve istasyonlar bรถlgeye sevk edildi.
รรง operatรถr olarak ilk anda 241 tane istasyon bรถlgeye gรถnderildi bunlarฤฑn ortak olarak kullanฤฑlmaya da baลlandฤฑ ancak orada da bir zorluk vardฤฑ lojistik zorluklar bรถlgeye ulaลฤฑm gerekli noktalara ulaลฤฑlmasฤฑ ve elektrik sorunu olduฤu elektriฤin stabil bir ลekilde bulunmasฤฑ veya jeneratรถrlerin sรผrekli yakฤฑt takviyesi yapฤฑlmasฤฑ gerekiyor.
โDรถrt ลeye ihtiyaรง var: Elektrik, yakฤฑt, kritik personele geรงiล รถnceliฤi ve riskli binalarฤฑn รถnceden bildirilmesiโ
Belli protokollere uyularak baz istasyonlarฤฑnฤฑn kurulduฤunu belirten Aksoy, โBiz sektรถr olarak regรผle edilen bir sektรถrรผz. Hem normal zamanda hem de afet zamanฤฑnda bir protokol var ve bu protokole gรถre regรผle edilen bir sektรถr bunun dฤฑลฤฑnda afet programlarฤฑna uรงtan uca deฤerlendirmek lazฤฑm.
Herhangi bir depremde bizim dรถrt tane ลeye ihtiyacฤฑmฤฑz var; birincisi elektrik รถnceliฤi, ikincisi yakฤฑt รถnceliฤi, รผรงรผncรผsรผ kritik personelimize geรงiล รถnceliฤi, dรถrdรผncรผsรผ de riskli binalarฤฑn รถnceden bildirilmesidir.
Tรผrkiyeโde afet koordinasyonunu yapan kurumlarda her tรผrlรผ bilgi var. Tabii buna gรถre imar kanuna gรถre ruhsat aldฤฑฤฤฑmฤฑz kamu otoritelerinin verdikleri ruhsat รผzerinde faaliyet gรถsteren Tรผrkiyeโde รผรง operatรถrle birlikte bizim tรผm baz istasyonlarฤฑmฤฑz 5 binden fazla, bunlarฤฑn hepsi ilgili kurum tarafฤฑndan ruhsatlandฤฑrฤฑlan ve imar izni oturma aรงฤฑk iskan olan yerlerdeki baz istasyonlarฤฑdฤฑr.
Tรผrkiye genelinde kendi ลirketim iรงin sรถyleyeyim yรผzde 50โsi kule yรผzde 50โsi ise bina baz istasyonudur.”ย
“Afet durumunda internet tabanlฤฑ servisler kullanฤฑlmalฤฑ”
Afet bilinรงlendirmesinin รงok รถnemli olduฤunu sรถyleyen Aksoy “Hemen anฤฑnda internet tabanlฤฑ servisleri kullanmaya baลlamalฤฑyฤฑz. Mesajlaลmalarฤฑmฤฑzฤฑ ve aramalarฤฑmฤฑzฤฑ whatsapp gibi internet tabanlฤฑ servisler รผzerinden vermemiz gerekiyor. Bu data tรผketimini, baz istasyonlarฤฑndaki trafiฤi azaltฤฑyor, iletiลimi daha mรผmkรผn hale getirmiล oluyor. Bunun yanฤฑnda tabii ki ihtiyaรง halinde ve gerektikรงe kullanmamฤฑz gerekiyor” dedi.
Aksoy “Gรผneล enerjisi baz istasyonlarฤฑnda ลu anda da kullanฤฑlฤฑyor. รte yandan baz istasyonlarฤฑnฤฑn, binalarฤฑn hepsinin รผstรผne solar enerji panelleri kurmak รงok mรผmkรผn deฤil. Biz ลu anda Tรผrkiyeโde tรผm enerjimizi yenilenebilir enerji kaynaklarฤฑndan kullanฤฑyoruz; ama az รถnce bahsettiฤim koลullarda, yฤฑkฤฑm durumunda bu panellerin de kullanฤฑmฤฑ รงok mรผmkรผn olmuyor. Mahalle tamamen รงรถkmรผล, mahallenin รผzerindeki tรผm baz istasyonlarฤฑ รงรถkmรผล. O mahalleye uzaktaki bir baz istasyonundan sinyal getirmek รงok zor. Orayฤฑ mobille รงรถzebiliyoruz ve o bรถlgelere mobil takviyesi yapฤฑldฤฑ; ama bu o kadar bรผyรผk bir hasarฤฑ kapatmak kolay deฤil” ลeklinde konuลtu.
“Tรผm รผlkede ลebeke รงรถkme riski doฤabilir”
Aksoy operatรถrler arasฤฑnda ortak altyapฤฑ kullanฤฑmฤฑnฤฑn mรผmkรผn olup olmadฤฑฤฤฑna dair soruya “Tรผrkiyeโde herhangi bir operatรถrรผn mรผลterisisiniz. Yurt dฤฑลฤฑna gittiฤinizde o operatรถrden deฤil aynฤฑ sim kartฤฑnฤฑzla yurtdฤฑลฤฑndaki anlaลmalฤฑ operatรถrden hizmet almaya baลlฤฑyorsunuz. Tรผrkiyeโde de bu uygulansa, yani A operatรถrรผnรผn olmadฤฑฤฤฑ yerde o hat anฤฑnda B operatรถrรผne geรงebilir. Bu teknoloji olarak mรผmkรผn. Ama bu GSM teknolojilerinin รงekirdek ลebekesini etkileyebilecek bir ลey. Buradaki risk tรผm รผlkede ลebekenin รงรถkmesidir. Bir operatรถrรผn eฤer รงekirdek ลebekesi ortak altyapฤฑ kullanฤฑm sฤฑrasฤฑnda hata verirse domino etkisi ile diฤer iki operatรถrรผ de รงรถkertmiล oluyor. Benim ลahsi gรถrรผลรผm ve kurum olarak gรถrรผลรผm bu riskin alฤฑnmasฤฑ gerektiฤi yรถnรผndeydi; ama farklฤฑ gรถrรผลlere de bir yandan hak da veriyorum. Bu kรผรงรผk bir risktir; ama vardฤฑr” ลeklinde cevap verdi.
Aksoy sรถzlerine ลรถyle devam etti:
“Bizim 4 tane ihtiyacฤฑmฤฑz var: Elektrik รถnceliฤi, yakฤฑt รถnceliฤi, personel geรงiล รถnceliฤi ve varsa riskli bina potfรถyรผnรผn paylaลฤฑmฤฑ. Mรผmkรผn olduฤu kadar ortak altyapฤฑlarฤฑn oluลturulmasฤฑ gerekliliฤi var. Afet anฤฑnda da ilk andan itibaren 3 operatรถr ilgili regรผlatรถr kurumla beraber ve ilgili bakan yardฤฑmcฤฑsฤฑnฤฑn liderliฤinde sรผrekli รงalฤฑลฤฑyoruz.
ลu anda รงok nรผfus yoฤun bir bรถlgede benzeri bir yฤฑkฤฑm olduฤunda baz istasyonlarฤฑ yine yฤฑkฤฑlacaktฤฑr, elektrik yine verilemeyecektir. Baz istasyonlarฤฑ binalarฤฑn รผzerinde olmak zorunda. Uygun alanlar olsa daha fazla kule kurulabilir. รte yandan kule kurmak da kolay olmuyor. Kimse mahallesine kule kurdurmak istemiyor. Yerel yรถnetimlerin de halktan dolayฤฑ tepkisi var. Bunlarฤฑ da konuลmamฤฑz lazฤฑm. Bizim bรถlgede 3 bin 50 tane baz istasyonumuz var. Yarฤฑsฤฑ kule ve bir tanesi bile yฤฑkฤฑlmadฤฑ. Elektrik olmayan yerlerde รงalฤฑลmayanlar oldu; hasar gรถrenler oldu az miktarda ama bunlar onarฤฑlabildi. Bina รผzerinde olunca bรถyle bir ลehir yapฤฑsฤฑ olunca ise yapacak bir ลey kalmฤฑyor. Olasฤฑ bir depremde bunlarฤฑn tekrar yaลanmamasฤฑ iรงin elektriฤin anฤฑnda saฤlanabilmesi lazฤฑm, yakฤฑt รถnceliฤinin anฤฑnda verilmesi lazฤฑm, personele geรงiล รถnceliฤi verilmesi lazฤฑm, riskli bina olduฤunu bugรผn biliyorsak eฤer bunlarฤฑn paylaลฤฑlmasฤฑ lazฤฑm ki biz oralara baz istasyonu koymayalฤฑm.
Kamuoyunun tepkilerine saygฤฑ duyuyor ve hak veriyorum. Umarฤฑm bundan sonra uรงtan uca hep beraber daha iyi hizmet edebiliriz.”
