Citigroup Inc. analistleri Tรผrkiye’nin temel faiz oranฤฑnฤฑn รถnรผmรผzdeki รงeyreฤi %40 seviyesinde tamamlamasฤฑnฤฑ bekliyor. Bank of America Corp. iรงin gรถsterge faiz, yฤฑlฤฑn son รผรง ayฤฑnda hafif bir dรผลรผลten รถnce %50 ile zirve yapacak.
Gelecekteki borรงlanma maliyetleri รผzerine oynamak iรงin kullanฤฑlan tรผrevlerin de oylamadan sonra รงok daha yรผksek oran beklentilerini gรถstermesiyle, bu gรถrรผล piyasa tarafฤฑndan geniล รถlรงรผde paylaลฤฑlฤฑyor. Bloomberg anketine katฤฑlan ekonomistlerin รผรงรผncรผ รงeyreฤe iliลkin medyan tahmini ลubat ayฤฑndaki %10 seviyesinden ลu anda %8,5’e kฤฑyasla %25,5’e kaymฤฑล durumda.
Citi ekonomistleri ฤฐlker Domaรง ve Gรผltekin Iลฤฑklar bu hafta yayฤฑnladฤฑklarฤฑ bir raporda, “Politika faizini yaklaลฤฑk %40’a veya daha da yรผkseฤe รงฤฑkaran daha gรผรงlรผ bir ayarlama daha ihtiyatlฤฑ bir hareket tarzฤฑ olabilir” dedi.
Kรผresel bankalar tarafฤฑndan รผstlenilen bรผyรผk miktardaki parasal sฤฑkฤฑlaลtฤฑrma, Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤan’ฤฑn yirmi yฤฑllฤฑk iktidarฤฑnฤฑn en zorlu kampanyasฤฑnฤฑn sonucu ne olursa olsun ekonominin siyasete รผstรผn geleceฤine iลaret ediyor.
Seรงimlere katฤฑlacak olan Millet ฤฐttifakฤฑ, seรงilmesi halinde ortodoks para politikalarฤฑna geri dรถnรผleceฤi ve “รถzerk” bir merkez bankasฤฑ kurulacaฤฤฑ sรถzรผnรผ verdi. ลu anda Erdoฤan, merkez bankasฤฑ baลkanฤฑnฤฑ ve para politikasฤฑ kurulu รผyelerini doฤrudan atama ve gรถrevden alma yetkisine sahip.
Erdoฤan’ฤฑn savunduฤu geleneksel olmayan politikalar mercek altฤฑna alฤฑnฤฑrsa, ana akฤฑma dรถnรผล yolu, Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn geรงen yฤฑl dรผnyanฤฑn en bรผyรผk enflasyon krizlerinden biri karลฤฑsฤฑnda daha รถnce harekete geรงmesinden daha uzun ve maliyetli olacak.
Bunun yerine, resmi borรงlanma maliyetlerini enflasyonun รงok altฤฑna iterken yan tedbirlere gรผvenen Tรผrkiye, derin cari aรงฤฑฤฤฑnฤฑ tersine รงevirmekte veya fiyat baskฤฑlarฤฑnฤฑ bastฤฑrmakta yetersiz kaldฤฑ.
Acil bir tasarruf programฤฑ ve Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn arka kapฤฑdan mรผdahaleleri Tรผrk para biriminin dizginlenmesini saฤlayarak zaman kazandฤฑrdฤฑ ancak bunun bรผtรงeye ve rezervlere bedeli aฤฤฑr oldu.
‘Acฤฑ Verici Ayarlama’
Londra’daki abrdn’de yatฤฑrฤฑm direktรถrรผ olan Viktor Szabo, “Hepimiz mevcut politika yolunun sรผrdรผrรผlemez olduฤunu biliyoruz,” dedi ve ekledi: “Muhalefetin mantฤฑklฤฑ bir makro programฤฑ olsa da, enflasyonu dรผลรผrmek iรงin รถnce ekonomiyi รงรถkertmek gerekeceฤinden bu acฤฑ verici bir ayarlama olacaktฤฑr” dedi. “Baลka bir deyiลle, Tรผrkiye derin bir รงukura doฤru yรถnetiliyor ve bu รงukurdan รงฤฑkmak sancฤฑlฤฑ olacak.”
Ekonominin bazฤฑ bรถlรผmleri halihazฤฑrda bรผyรผk รถlรงรผde resmi politikadan kopuk olarak iลlemektedir. Mevduat faizleri son dรถrt yฤฑlฤฑn en yรผksek seviyesinde ve merkez bankasฤฑnฤฑn gรถsterge faiziyle aralarฤฑndaki fark son on yฤฑlฤฑn en geniล seviyesinde.
Erdoฤan, “Yeni Ekonomi Modeli” olarak adlandฤฑrdฤฑฤฤฑ, ihracata ve ucuz kredilere รถncelik veren, geleneksel politikalarฤฑ terk ederek ultra dรผลรผk faiz oranlarฤฑ gibi รถnlemleri tercih eden bir programa sarฤฑldฤฑ.
Merkez Bankasฤฑ, enflasyon 2022’de %85’i aลmasฤฑna raฤmen iki yฤฑldฤฑr temel faiz oranฤฑnฤฑ artฤฑrmadฤฑ. Bunun yerine, 2021 ortasฤฑndan bu yana gรถsterge faiz oranฤฑnฤฑ yarฤฑdan fazla dรผลรผrerek tek haneli rakamlara indirdi.
Politika yapฤฑcฤฑlar bir sonraki faiz gรถzden geรงirmesini 27 Nisan’da yapacak ve Bloomberg Economics Mayฤฑs ayฤฑndaki oylamadan รถnce son bir indirim bekliyor.
Tรผrkiye’nin alฤฑลฤฑlagelmiลin dฤฑลฤฑndaki ekonomik gidiลattan ani bir dรถnรผล yapmak รผzere olduฤu gรถrรผลรผne iรงeride pek รงok kuลkuyla yaklaลan var. ฤฐstanbul’da baฤฤฑmsฤฑz bir ekonomist olan Haluk Bรผrรผmcekรงi’ye gรถre %50’lik bir faiz oranฤฑ ekonomik faaliyet, istihdam ve kredi piyasasฤฑ รผzerinde ciddi olumsuz sonuรงlar doฤurabilir.
Bรผrรผmcekรงi “Gรผรงlรผ para politikasฤฑ ve enflasyon hedeflemesi” taahhรผdรผyle birlikte faizlerin %30’a kadar รงฤฑkabileceฤini sรถyledi. Ancak Bรผrรผmcekรงi, uluslararasฤฑ bankalarฤฑn beklentileri kendi รงฤฑkarlarฤฑna gรถre ลekillendirmeye รงalฤฑลฤฑrken aลฤฑrฤฑ telaลlandฤฑklarฤฑna inanฤฑyor ve ลu sรถzleri kaydediyor:
“Yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑlar, belirsizlik ortamฤฑnda yรผksek faiz oranlarฤฑyla, mรผmkรผn olan en kฤฑsa sรผrede en az riskle daha fazla gelir elde etmek istiyorlar”.
ฤฐleriye giden yol
Muhalefetin kazanmasฤฑ muhtemelen Erdoฤan’ฤฑn mirasฤฑndan daha kararlฤฑ bir kopuลu temsil edecek olsa da, AK Parti iktidarda kalsa bile politika viteslerinin deฤiลeceฤine dair iลaretler รงok.
Erdoฤan geรงen hafta piyasa dostu eski maliye bakanฤฑ Mehmet ลimลek’in resmi bir rol รผstlenmeden ekonomi politikasฤฑnฤฑn elden geรงirilmesine รถncรผlรผk ettiฤini sรถyledi.
Erdoฤan’ฤฑn eski yรถnetimlerinden teknokratlar ve eski ekonomi yardฤฑmcฤฑlarฤฑndan oluลan muhalefet bloฤunun รผyeleri, iktidara seรงilmeleri halinde Tรผrkiye’nin ana akฤฑm ekonomiye dรถneceฤini sรถylediler.
Aralarฤฑnda Zรผmrรผt ฤฐmamoฤlu’nun da bulunduฤu BofA ekonomistleri bir raporda, “Tรผm gรถstergeler ekonominin yeniden dengelenmesi gerektiฤine iลaret ediyor,” dedi ve ekledi: “Sonuรง ne olursa olsun, dengesizlikleri gidermek iรงin daha zayฤฑf bir lira ve sฤฑkฤฑlaลan ekonomik koลullar gรถrรผyoruz.”
