Amazon (AMZN.O), Nestlรฉ (NESN.S) ve UPS (UPS.N) gibi devler, zayฤฑflayan tรผketici gรผveni ve harcamalardaki kฤฑsฤฑtlamalarla birlikte iลten รงฤฑkarmalarฤฑ artฤฑrฤฑyor. Aynฤฑ zamanda, yapay zeka odaklฤฑ teknoloji ลirketleri de otomasyonun yaygฤฑnlaลmasฤฑyla birlikte istihdamda dรถnรผลรผm yaratฤฑyor.
Amerikan ลirketleri bu ay 25.000โden fazla iลten รงฤฑkarma duyurdu; buna 2025 baลฤฑnda duyurulan UPSโin 48.000 kiลilik kesintisi dรขhil deฤil. Avrupaโda ise toplam sayฤฑ 20.000โi aลฤฑyor ve bunun bรผyรผk kฤฑsmฤฑ Nestlรฉโnin geรงen hafta aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ 16.000 kiลilik iลten รงฤฑkarma operasyonundan kaynaklanฤฑyor.
ABD hรผkรผmetinin tarihinin en uzun ikinci kapanmasฤฑnฤฑ yaลamasฤฑ nedeniyle resmi iลten รงฤฑkarma verileri yayฤฑnlanamฤฑyor. Bu da yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn, tekil รถrnekler รผzerinden ekonominin genel gidiลatฤฑnฤฑ okumaya รงalฤฑลmasฤฑna yol aรงฤฑyor.
โYatฤฑrฤฑmcฤฑlar kendilerine โbu ne anlama geliyor, genel tablo ne?โ diye soruyorโ diyen 50 Park Investments CEOโsu Adam Sarhan, โAmazon gibi ลirketlerin yaptฤฑฤฤฑ iลรงi รงฤฑkarmalar bana ekonominin yavaลladฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsteriyor. Gรผรงlรผ bir ekonomide kitlesel iลten รงฤฑkarmalar olmaz.โ ลeklinde konuลtu.
CEOโlar yapay zeka yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑn geri dรถnรผลรผnรผ istiyor
Amazon, kurumsal kadrosundan 14.000 kiลiyi รงฤฑkaracaฤฤฑnฤฑ aรงฤฑklayarak Target, Procter & Gamble ve diฤer devlerle birlikte binlerce ofis รงalฤฑลanฤฑnฤฑ iลten รงฤฑkaran ลirketler arasฤฑna katฤฑldฤฑ. Amazonโda toplamda 30.000โe kadar pozisyon risk altฤฑnda.
ฤฐลten รงฤฑkarmalarฤฑn gerekรงeleri farklฤฑlฤฑk gรถsteriyor. Target ve Nestlรฉ gibi bazฤฑ ลirketlerde yeni CEOโlar operasyonlarฤฑnฤฑ yeniden yapฤฑlandฤฑrmak istiyor. Bebek giyim markasฤฑ Carterโs ise, ABD Baลkanฤฑ Donald Trumpโฤฑn uyguladฤฑฤฤฑ yรผksek ithalat tarifeleri nedeniyle ofis kadrosunun %15โini azaltฤฑyor.
Ancak รถne รงฤฑkan nokta, Amazon ve Target gibi ลirketlerin odaklandฤฑฤฤฑ beyaz yaka pozisyonlar. Analistlere gรถre bu, yapay zeka destekli otomasyonun ilk yapฤฑsal etkilerinden biri olabilir. ลirketler milyarlarca dolarlฤฑk yapay zeka yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑ kรขra dรถnรผลtรผrme baskฤฑsฤฑ altฤฑnda.
Targetโฤฑn kesintileri, kurumsal kadrosunun %8โini kapsarken, Amazonโun 1,5 milyonluk dev iล gรผcรผ iรงinde yalnฤฑzca 14.000 kiลiyi etkiliyor.
KPMGโnin eylรผl ayฤฑnda yayฤฑmladฤฑฤฤฑ ankete gรถre, ABDโli yรถneticilerin รถnรผmรผzdeki bir yฤฑl iรงin yapay zeka yatฤฑrฤฑmlarฤฑ ortalama %14 artarak 130 milyon dolara รงฤฑktฤฑ. Yรถneticilerin %78โi, yรถnetim kurullarฤฑ ve yatฤฑrฤฑmcฤฑlardan yapay zekanฤฑn tasarruf ve kรขrlฤฑlฤฑk getirdiฤini kanฤฑtlama yรถnรผnde yoฤun baskฤฑ hissettiklerini sรถylรผyor.
Bank of America (BofA) ekonomistlerine gรถre, en รงok etkilenecek meslekler giriล seviyesi gรถrevlerin otomasyonla deฤiลtirildiฤi alanlar olacak. Ancak ลu ana kadar, bilgi teknolojileri, finans ve profesyonel hizmetler gibi beyaz yaka yoฤun sektรถrlerde istihdam artฤฑลฤฑ yapay zeka kullanฤฑmฤฑndaki artฤฑลla paralel ilerliyor.
โHenรผz bunun doฤrudan yapay zeka kaynaklฤฑ olduฤunu sรถylemekte temkinliyimโ diyen Indeed Hiring Lab ekonomisti Allison Shrivastava, โTeknoloji sektรถrรผ zaten 2022โdeki zirveden beri kรผรงรผlรผyor. Yapay zeka iลgรผcรผ รผzerinde etkili olabilir, ama ลu anda o kadar gรผรงlรผ bir etki gรถrmรผyoruzโ ifadelerini kullandฤฑ.
โDรผลรผk iลe alma, dรผลรผk iลten รงฤฑkarmaโ dengesi
ABD hรผkรผmetinin kapalฤฑ olmasฤฑ nedeniyle veri akฤฑลฤฑ sฤฑnฤฑrlฤฑ. Eyalet bazlฤฑ haftalฤฑk iลsizlik baลvurularฤฑ ลu ana kadar belirgin bir artฤฑล gรถstermedi, ancak istihdam artฤฑลฤฑ da zayฤฑf seyrediyor. Bordro saฤlayฤฑcฤฑsฤฑ ADP, 11 Ekimโde sona eren dรถrt haftalฤฑk dรถnemde sadece 14.250 yeni istihdam eklendiฤini tahmin ediyor.
Ekonomistler, manลetlerdeki iลรงi รงฤฑkarmaya iliลkin geliลmelere raฤmen iลgรผcรผ piyasasฤฑnฤฑn โdรผลรผk iลe alma, dรผลรผk iลten รงฤฑkarmaโ evresine sฤฑkฤฑลtฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylรผyor. ลirketler, ayrฤฑlan รงalฤฑลanlarฤฑn yerine yenilerini almayarak sessizce kรผรงรผlรผyor.
ฤฐลten รงฤฑkarmalar hฤฑzlanฤฑrsa, bu durum zaten tarifeler ve Fed hedeflerinin รผzerindeki enflasyonla baskฤฑ altฤฑnda olan ABD ekonomisini ve tรผketici gรผvenini daha da zayฤฑflatabilir. Fed yetkilileri, iลgรผcรผ piyasasฤฑndaki bu โnefesini tutmaโ dengesinin, hฤฑzlanan iลten รงฤฑkarmalara evrilmesinden endiลe ediyor.
Shrivastava โBen bunu โnefesini tutโ ortamฤฑ olarak tanฤฑmlฤฑyorum. ‘Dรผลรผk iลe alฤฑm, dรผลรผk iลten รงฤฑkarma’โ’ sanki yeni bir denge hali oluลturmuล gibi โ ลirketler adeta beklemede, ne olacaฤฤฑnฤฑ anlamaya รงalฤฑลฤฑyorlarโ dedi.
