Yargฤฑtay, bu konuda maฤduriyet yaลayan iลรงileri sevindiren bir karar aldฤฑ. Kazancฤฑn bordroda eksik gรถsterilmesinin iลรงi iรงin haklฤฑ fesih sebebi oluลturacaฤฤฑna hรผkmetti. Haklฤฑ fesih yapan iลรงi kฤฑdem tazminatฤฑnฤฑ alarak ayrฤฑlabilir. Habertรผrkโten Ahmet Kฤฑvanรง, Yargฤฑtayโฤฑn gรผncel kararฤฑ ฤฑลฤฑฤฤฑnda kazancฤฑ bordroda eksik gรถsterilen iลรงilerin haklarฤฑnฤฑ yazdฤฑ.
รalฤฑลฤฑrken Sosyal Gรผvenlik Kurumuโna (SGK) bildirilen prime esas kazanรง tutarฤฑ, emeklilikte baฤlanacak aylฤฑฤฤฑn tutarฤฑnฤฑ belirleyen รถnemli unsurlardan biridir. Prime esas kazanรง tutarฤฑ ne kadar yรผksek ise baฤlanacak emekli aylฤฑฤฤฑ da o kadar yรผksek olur.
Prime esas kazanรง asgari รผcretin 7.5 katฤฑna kadar olabilir. Aylฤฑk baฤlama oranฤฑ yรผzde 50 olan bir kiลinin prime esas kazancฤฑ ortalama 4 bin lira ise 2 bin lira emekli aylฤฑฤฤฑ baฤlanฤฑr. Prime esas kazancฤฑ 10 bin lira ise emekli aylฤฑฤฤฑ da 5 bin lira olur.
Tรผrkiyeโde iลletmelerin birรงoฤunda kazancฤฑn bordroda eksik gรถsterildiฤi, kalan tutarฤฑn elden verildiฤi biliniyor. Emekli aylฤฑฤฤฑnฤฑ etkilemesinin dฤฑลฤฑnda bunun iลรงi ve iลveren aรงฤฑsฤฑndan hukuki ve ekonomik sonuรงlarฤฑ da vardฤฑr.
Yargฤฑtay (9. Hukuk Dairesi, Esas No:2016/33964, Karar No:2021/507) yakฤฑn tarihli bir kararฤฑnda, sigortasฤฑ gerรงek kazanรง รผzerinden yatฤฑrฤฑlmadฤฑฤฤฑ iรงin iลten ayrฤฑlan iลรงiyi haklฤฑ buldu. Yargฤฑtay kararฤฑnda, โDavacฤฑnฤฑn (iลรงinin) tespit edilen รผcretine gรถre sigorta primlerinin kendisine รถdenen รผcretten gรถsterilmediฤi ve davacฤฑnฤฑn iล akdini bu nedenle haklฤฑ nedenle feshettiฤi anlaลฤฑlmฤฑล olup, davacฤฑnฤฑn aldฤฑฤฤฑ รผcretin sigorta kayฤฑtlarฤฑna yansฤฑtฤฑlmamasฤฑ 4857 sayฤฑlฤฑ Yasanฤฑn 24/II-e hรผkmรผ gereฤi iลรงiye iล sรถzleลmesini haklฤฑ nedenle fesih imkรขnฤฑ verirโ denildi.
KIDEM TAZMฤฐNATINI ALIP AYRILMAK ฤฐSTEYENE FIRSAT
ฤฐลรงi iล sรถzleลmesini haklฤฑ gerekรงeyle feshettiฤinde, o iลyerindeki รงalฤฑลmalarฤฑna ait kฤฑdem tazminatฤฑnฤฑ almaya hak kazanฤฑr. ฤฐลรงi bu gerekรงeyle iล akdini feshettiฤinde iลveren kฤฑdem tazminatฤฑnฤฑ รถdemeye hemen yanaลmayabilir. Ancak, nihayetinde dava aรงฤฑlmasฤฑ halinde kฤฑdem tazminatฤฑnฤฑ รถdemek zorunda kalฤฑr.
Yargฤฑtayโฤฑn bu kararฤฑ, daha iyi bir iล bulduฤu halde kฤฑdem tazminatฤฑnฤฑ yakmamak iรงin iลten ayrฤฑlamayan kiลiler iรงin de bir fฤฑrsat sunuyor. Kazancฤฑ SGKโya eksik bildirilen รงalฤฑลanlar bunu haklฤฑ fesih sebebi yapฤฑp iลten ayrฤฑldฤฑktan sonra hizmet tespit davasฤฑ aรงarak eksik kazancฤฑn primlerinin yatฤฑrฤฑlmasฤฑnฤฑ saฤlamalฤฑdฤฑr. Aksi takdirde sadece kฤฑdem tazminatฤฑ ile yetinmek zorunda kalฤฑrlar.
ฤฐลVEREN NฤฐTELฤฐKLฤฐ ฤฐลรฤฐSฤฐNฤฐ KAรIRABฤฐLฤฐR
ฤฐลรงinin kazancฤฑnฤฑn SGKโya eksik bildirilmesi, iลveren aรงฤฑsฤฑndan รงeลitli riskleri barฤฑndฤฑrฤฑyor. Birincisi, mahkeme sonucuna gรถre SGKโya primleri gecikme faizi ve cezasฤฑyla รถdemek zorunda kalฤฑr. Ayrฤฑca hakkฤฑnda idari para cezasฤฑ uygulanฤฑr.
ฤฐลveren aรงฤฑsฤฑndan bir diฤer risk ise nitelikli iลรงisini, daha iyi bir iล bulduฤunda elinden kaรงฤฑracak olmasฤฑdฤฑr.
HANGฤฐ KAZANรLAR PRฤฐME ESAS KAZANCA DAHฤฐLDฤฐR?
Geรงmiล yฤฑllarda prime esas kazancฤฑn dรผลรผk gรถsterilmesi yasal olarak mรผmkรผndรผ. รnceki kanunda istisnalar geniล tutulduฤundan prim รถdememek iรงin iลรงiye yapฤฑlan รถdemeler farklฤฑ adlar altฤฑnda gรถsterilebiliyordu. 2008 yฤฑlฤฑnda รงฤฑkartฤฑlan 5510 Sayฤฑlฤฑ Sosyal Sigortalar ve Genel Saฤlฤฑk Sigortasฤฑ Kanunu, istisnalarฤฑ sฤฑnฤฑrlandฤฑrarak, olabildiฤince tรผm kazanรงlar iรงin prim รถdenmesini amaรงlamaktadฤฑr.
Kanuna gรถre, 4/a (SSK) statรผsรผndeki รงalฤฑลanlarฤฑn prime esas kazanรงlarฤฑ ลรถyle belirlenir:
– Hakedilen รผcretlerin,
– Prim, ikramiye ve bu nitelikteki her รงeลit istihkaktan o ay iรงinde yapฤฑlan รถdemelerin ve iลverenler tarafฤฑndan รงalฤฑลanlar iรงin รถzel saฤlฤฑk sigortalarฤฑna ve bireysel emeklilik sistemine รถdenen tutarlarฤฑn,
– Mahkemelerce verilen karar gereฤince yukarฤฑdaki kazanรงlar niteliฤinde olmak รผzere รงalฤฑลanlara o ay iรงinde yapฤฑlan รถdemelerin brรผt toplamฤฑ prime esas kazanรงlarฤฑn hesabฤฑnda dikkate alฤฑnฤฑr.
Kimi iลveren รงalฤฑลanlarฤฑ, prim, ikramiye gibi รถdemelerin zaten emekli aylฤฑฤฤฑ hesabฤฑnda dikkate alฤฑnmadฤฑฤฤฑ ลeklinde yanlฤฑล yรถnlendirebilmektedir. Bu doฤru deฤil. Kanun, prime esas kazanca dahil edilmeyecek รถdemeleri oldukรงa sฤฑnฤฑrlamฤฑลtฤฑr. รrneฤin ayakkabฤฑ, giysi gibi ayni yardฤฑmlar prime esas kazanca dahil edilmezken, bu yardฤฑmlarฤฑn nakit olarak รถdenmesi halinde prim kesintisi yapฤฑlฤฑr. Prim, ikramiye adฤฑ altฤฑndaki tรผm รถdemeler prime esas kazanca dahil edilir ve emekli aylฤฑฤฤฑ hesabฤฑnda dikkate alฤฑnฤฑr. Kazancฤฑnฤฑn tamamฤฑ bordroda gรถsterilmeyen iลรงi hakkฤฑnฤฑ aramalฤฑdฤฑr.
