Milyonlarca havale iลlemi iรงin emsal teลkil edecek karara konu olan olay, uluslararasฤฑ bir ลirketin Kore merkezli ลirkete para gรถndermek istemesiyle gerรงekleลti. Bir banka ลubesine mรผracaat eden ลirket yetkilisi, ticari iliลkisi olduฤu ve Kore’de faaliyet gรถsteren ลirket ile yaptฤฑฤฤฑ iลle ilgili olarak bu ลirkete 15 bin dolar havale gรถnderdi. 21 gรผn sonra yine aynฤฑ IBAN numarasฤฑ ile 15 bin dolar daha gรถnderdi. Parayฤฑ banka yetkilisine veren ลirket yetkilisi, aynฤฑ zamanda gรถnderilmesini istediฤi ลirketin adฤฑnฤฑ ve IBANโฤฑnฤฑ verdi. Aradan geรงen zamana raฤmen paranฤฑn mรผลterinin eline geรงmediฤini รถฤrenen ลirket yetkilisi hayatฤฑnฤฑn ลokunu yaลadฤฑ. Bankadan paranฤฑn iadesini talep eden ลirket yetkilisi, talebi geri รงevrilince Asliye Ticaret Mahkemesiโnin yolunu tuttu.
Davalฤฑ bankanฤฑn รผcret karลฤฑlฤฑฤฤฑ yaptฤฑฤฤฑ iลlemler sฤฑrasฤฑnda ihmรขl ya da kastฤฑ sonucu zarara uฤradฤฑฤฤฑnฤฑ belirten davacฤฑ iล adamฤฑ, ticari itibarฤฑnฤฑ zedelendiฤini, zararฤฑn tahsili iรงin icra takibi yapฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ ancak takibe haksฤฑz olarak itiraz edildiฤini ileri sรผrerek itirazฤฑn iptali ile icra takibinin devamฤฑna, alacaฤฤฑn yรผzde 40 oranฤฑndan az olmamak รผzere icra inkรขr tazminatฤฑnฤฑn davalฤฑdan tahsiline karar verilmesini talep etti. Davalฤฑ banka ise bankaya husumetin yรถneltilemeyeceฤini, davacฤฑnฤฑn zarardan bizzat sorumlu olan Voguers Co. Ltd. ลti.’den talepte bulunmasฤฑ gerektiฤini, davacฤฑnฤฑn 30 bin dolar ithalat bedelinin ihracatรงฤฑ dava dฤฑลฤฑ ลirkete transfer edilmesi iรงin satฤฑลa ait proforma fatura ile birlikte iki adet ithalat bedeli transfer formunu ลubeye ilettiฤini dile getirdi. Bankanฤฑn yazฤฑlฤฑ talimat ve proforma faturada bulunan banka bilgilerine gรถre davacฤฑnฤฑn talep ettiฤi IBANโa transferi gerรงekleลtirdiฤini, bankanฤฑn davacฤฑnฤฑn talimatฤฑ doฤrultusunda hareket ettiฤini, dava dฤฑลฤฑ ลirketin mail adresini ele geรงiren hackerlerin sahte proforma fatura ve IBAN oluลturduklarฤฑnฤฑn รถฤrenildiฤini รถne sรผrdรผ. IBANโฤฑn dava dฤฑลฤฑ ลirkete ait olmadฤฑฤฤฑnฤฑ, davacฤฑnฤฑn uluslararasฤฑ dolandฤฑrฤฑcฤฑlฤฑk sonucu uฤradฤฑฤฤฑ zararฤฑnฤฑ kusuru bulunmayan bankadan talep etmeye รงalฤฑลtฤฑฤฤฑnฤฑ, mรผvekkili bankanฤฑn lehtar banka ile yazฤฑลma yaptฤฑฤฤฑnฤฑ ancak lehdar bankanฤฑn kendi kanunlarฤฑna gรถre transfer iลleminin lehdar ismine gรถre deฤil IBAN รผzerinden yapฤฑlmฤฑล olmasฤฑ sebebiyle iade talebinin yapฤฑlamayacaฤฤฑnฤฑ bildirdiฤini, mรผvekkili bankanฤฑn olayda herhangi bir kusurunun olmadฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek davanฤฑn reddine karar verilmesini istedi.
Mรผลteri ismi ve hesabฤฑnฤฑn eลleลtirilmesinin yapฤฑlmasฤฑ
Mahkeme; havalenin IBAN kullanฤฑlarak yapฤฑldฤฑฤฤฑ, dava konusu havalenin yapฤฑlmasฤฑnda muhabir ve lehtar bankanฤฑn davalฤฑ bankanฤฑn alt vekili ve ifa yardฤฑmcฤฑsฤฑ olarak gรถrev aldฤฑฤฤฑ, bankanฤฑn teknolojinin saฤladฤฑฤฤฑ imkรขnฤฑ kullandฤฑฤฤฑ, mรผลteri banka iliลkisinde bankanฤฑn sรถzleลmenin ekonomik anlamda gรผรงlรผ tarafฤฑ olduฤuna dikkat รงekti. Bankanฤฑn finans sektรถrรผnde faaliyet gรถsteriyor olmasฤฑ ve uzmanlฤฑk alanฤฑ nedeniyle daha fazla รถzen yรผkรผmlรผlรผฤรผ altฤฑnda bulunduฤu, davacฤฑ IBANโฤฑ yanlฤฑล bildirmiล olsa da sistemin saฤladฤฑฤฤฑ kolaylฤฑktan faydalanan bankanฤฑn ifa yardฤฑmcฤฑsฤฑ konumundaki havale alฤฑcฤฑsฤฑnฤฑn bulunduฤu banka vasฤฑtasฤฑ ile en azฤฑndan mรผลteri ismi ve hesap numarasฤฑ eลleลtirmesini yapmasฤฑ ve havale iลlemini bu doฤrultuda gerรงekleลtirmesinin mevduat sahiplerinin korunabilmesi aรงฤฑsฤฑndan hukuk dรผzeninin beklediฤi bir รถzen yรผkรผmlรผlรผฤรผ olduฤuna hรผkmetti. Mahkeme olayda her iki tarafฤฑn eลit kusurlarฤฑyla zarara sebebiyet verdikleri gerekรงesiyle davanฤฑn kฤฑsmen kabulรผ ile davalฤฑ bankanฤฑn yรผzde 50 kusuruna tekabรผl eden 15 bin dolar esas alฤฑnarak itirazฤฑn bu miktar รผzerinden iptaline, davacฤฑnฤฑn icra inkar tazminatฤฑ isteminin reddine karar verdi. Kararฤฑ davalฤฑ banka temyiz edince devreye giren Yargฤฑtay 19. Hukuk Dairesi, mahkeme hรผkmรผnรผ bozdu. Bozma kararฤฑnda; “Davalฤฑ banka tarafฤฑndan davacฤฑnฤฑn yazฤฑlฤฑ talimatฤฑnda belirtilen iban numarasฤฑ gรถzetilerek havale yapฤฑlmasฤฑ olayฤฑnda davalฤฑya atfedilebilecek bir kusur bulunmamasฤฑna raฤmen mahkemece somut olayฤฑn deฤerlendirilmesinde yanฤฑlgฤฑya dรผลรผlerek yazฤฑlฤฑ ลekilde hรผkรผm kurulmasฤฑ doฤru gรถrรผlmemiลtir” ifadesi yer aldฤฑ.
Yargฤฑtay bozdu
Yeniden yapฤฑlan yargฤฑlamada Asliye Ticaret Mahkemesi, ilk kararฤฑnda direnince bu kez devreye Yargฤฑtay Hukuk Genel Kurulu girdi. Emsal nitelikte bir karara imza atan Hukuk Genel Kurulu, mahkeme hรผkmรผnรผ bozdu.
Kararda, ลu ifadelere yer verildi:
“Banka tarafฤฑndan davacฤฑnฤฑn yazฤฑlฤฑ talimat ve proforma faturada bulunan banka bilgilerine istinaden davacฤฑnฤฑn talep ettiฤi IBANโa para transferi gerรงekleลtirilmiลtir. Mahkemece alฤฑnan bilirkiลi raporunda, IBAN sistemi ile ilgili aรงฤฑklamalara yer verilmiล olup, uluslararasฤฑ banka hesap numarasฤฑnฤฑn ฤฐngilizce karลฤฑlฤฑฤฤฑ olan kelimelere ait ilk harflerden oluลan IBAN ile yapฤฑlan havale iลleminde, bu numaranฤฑn verilmesinden sonra banka ismi, รผlke ismi, hesap numarasฤฑ ve bunun gibi ek bilgilere ihtiyaรง olmadฤฑฤฤฑ, yirmi iki adet harf ve rakamdan oluลan bu sistemde havale iลlemi sฤฑrasฤฑnda bir rakamฤฑn yanlฤฑล girilmesi hรขlinde sistemin yanlฤฑล IBAN uyarฤฑsฤฑ vereceฤi, sistemin tam gรผvenli olup, rakamlarฤฑn deฤerinde veya sฤฑrasฤฑnda yapฤฑlacak bir yanlฤฑลlฤฑฤฤฑ kabul etmediฤi belirtilmiลtir. Paranฤฑn gรถnderildiฤi ฤฐngiltereโdeki banka hesabฤฑnฤฑn gerรงekten ithalatรงฤฑ ลirkete ait olup olmadฤฑฤฤฑnฤฑn belirlenmesinin mรผmkรผn olmadฤฑฤฤฑ, ฤฐngiliz hukukunda para transferi gerรงekleลtirilirken IBAN ile alฤฑcฤฑnฤฑn isminin uyuลup uyuลmadฤฑฤฤฑnฤฑ araลtฤฑrma yรผkรผmlรผlรผฤรผnรผ รถngรถren bir kanun hรผkmรผne rastlanฤฑlmadฤฑฤฤฑ belirtilmiลtir. Dosya iรงerisindeki bilirkiลi raporunu dรผzenleyen bilirkiลilerin nitelikleri de dikkate alฤฑndฤฑฤฤฑnda rapor dรผzenlenmeye ehil olduklarฤฑ, davalฤฑ bankanฤฑn davacฤฑ ลirket tarafฤฑndan verilen IBAN bilgilerine gรถre havale iลlemlerini gerรงekleลtirdiฤi, paranฤฑn gรถnderildiฤi IBAN ile havale alฤฑcฤฑsฤฑnฤฑn isminin aynฤฑ olup olmadฤฑฤฤฑnฤฑ kontrol etme yรผkรผmlรผlรผฤรผnรผn bulunmadฤฑฤฤฑ anlaลฤฑlmaktadฤฑr. Yapฤฑlan ilk havale iลleminden sonra, davacฤฑ ลirketin basiretli tacir olarak paranฤฑn gรถnderilmek istendiฤi alฤฑcฤฑ ลirket ile irtibata geรงerek paranฤฑn alฤฑcฤฑnฤฑn hesabฤฑna geรงip geรงmediฤini teyit etmeden aradan 20 gรผnden fazla sรผre geรงtikten sonra aynฤฑ IBANโa havale iลlemi yapฤฑlmasฤฑnฤฑ talep etmesinde kusurlu olduฤunun kabulรผ gerekir. Hรขl bรถyle olunca; taraflarฤฑn karลฤฑlฤฑklฤฑ iddia ve savunmalarฤฑna, dosyadaki tutanak ve kanฤฑtlara, bozma kararฤฑnda aรงฤฑklanan gerektirici nedenlere gรถre, Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen รzel Daire bozma kararฤฑna uyulmak gerekirken รถnceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykฤฑrฤฑdฤฑr. Mahkeme kararฤฑ oy รงokluฤu ile bozulmuลtur.”
