Bireysel emeklilik sisteminden รงฤฑkmadan birikimin bir kฤฑsmฤฑnฤฑ alma ve temlik gรถsterme uygulamalarฤฑ รถngรถrรผlรผrken sektรถr temsilcileri bu dรผzenlemelerin olumlu etkisi olacaฤฤฑna dikkat รงekti.
Sektรถr, yรผksek tutarda รถdeme yapan tasarruf sahiplerine yรถnelik dรผzenlemenin de faydalฤฑ olacaฤฤฑ gรถrรผลรผnde.
“Kฤฑsmi รถdeme tasarruf sahibinin kaybฤฑnฤฑ รถnleyecek”
Yasa teklifinde sektรถr aรงฤฑsฤฑndan en kritik dรผzenlemelerden birisi kฤฑsmi รถdeme imkanฤฑ oldu. Teklifte kurumca belirlenen hallerde ve koลullarda katฤฑlฤฑmcฤฑya sistemden ayrฤฑlmadan, devlet katkฤฑsฤฑ hesabฤฑndaki tutarlar hariรง hesabฤฑndaki birikim tutarฤฑnฤฑn yรผzde 50’sine kadar kฤฑsmen รถdeme yapฤฑlabilecek.
Bu durumda kฤฑsmen yapฤฑlan รถdeme tutarฤฑnฤฑn yรผzde 25’ini aลmamak รผzere devlet katkฤฑsฤฑ hesabฤฑndaki tutardan da รถdeme yapฤฑlabilecek.
Bu fฤฑkra kapsamฤฑnda yapฤฑlacak iลlemlere iliลkin devlet katkฤฑsฤฑna dair uygulamalar dahil olmak รผzere, esas ve usuller bakanlฤฑฤฤฑn uygun gรถrรผลรผ alฤฑnarak kurum tarafฤฑndan belirlenecek.
Yasa teklifinde madde ile konut alฤฑmฤฑ, evlilik eฤitim ve benzeri รถzellik eden durumlar sayฤฑldฤฑ.
Bloomberg HT‘ye konuyu deฤerlendiren Garanti BBVA Emeklilik Genel Mรผdรผrรผ Burak Ali Gรถรงer bu konunun uzun sรผredir sektรถrรผn istediฤi bir konu olduฤunu ve bu konuda sektรถrรผn SEDDK ve Hazine ile gรถrรผลmeleri olduฤunu belirtti.
Bu dรผzenlemenin BES’e รงok deฤer katacaฤฤฑnฤฑ sรถyleyen Gรถรงer ลunlarฤฑ vurguladฤฑ:
“Mรผลteriler ihtiyaรง halinde BES’teki parasฤฑnฤฑ bozdurmak zorunda kalabiliyor. Toplam birikmiล paranฤฑn tamamฤฑna ihtiyacฤฑ yokken mecburen hepsini alฤฑyor, devlet katkฤฑsฤฑnฤฑ, yฤฑllardฤฑr biriktirerek hakettiฤi bazฤฑ haklarฤฑnฤฑ kaybediyor. Kฤฑsmi รงekiล bu anlamda mรผลteriye ihtiyacฤฑ kadar parayฤฑ รงekme imkanฤฑ sunuyor.
Bizim senelerdir mรผลterilerde gรถrdรผฤรผmรผz, BES’teki parasฤฑnฤฑ bozarak รงekenlerin รงok รถnemli bir kฤฑsmฤฑ yeni bir sรถzleลme ile yeniden BES’e giriyor. Yani BES aslฤฑnda bu ลekilde kullanฤฑlฤฑyor. Para birikiyor, vatandaล รงekiyor, ama yeniden baลlฤฑyor, bir daha รงekebiliyor. Kฤฑsmi รงekiล bu sรผrece รงok olumlu katkฤฑda bulunacak, aradaki toptan para รงekmelerdeki vatandaลฤฑn yaลadฤฑฤฤฑ kaybฤฑ รถnleyecek. Sistemi bรผyรผteceฤini, kullanฤฑm oranlarฤฑnฤฑn artacaฤฤฑnฤฑ dรผลรผnรผyoruz. Kฤฑsmi รงekiลte de benzer davranฤฑล olacaktฤฑr, รถdemeye devam edecek mรผลteri sadece arada ihtiyacฤฑnฤฑ karลฤฑlayacak.”
Fiba Emeklilik Genel Mรผdรผrรผ Erol รztรผrkoฤlu da Bloomberg HT’ye yaptฤฑฤฤฑ deฤerlendirmede tasarruf sahiplerine kฤฑsmi รถdeme imkanฤฑn getirilmesinin sektรถre zarar vereceฤini dรผลรผnmediฤini, tasarruf sahipleri aรงฤฑsฤฑndan olumlu olduฤunu belirtti.
Benzer gรถrรผลรผ TOBB Sigorta Acenteleri ฤฐcra Komitesi Baลkanฤฑ Levent Korkut da dile getirdi. Korkut kur tarafฤฑnda yaลanan geliลmelerin etkisiyle tasarruf sahiplerinin sistemdeki birikimlerine yรถneldiฤini, bunun da fonlara zarar verebildiฤini sรถylerken, alฤฑnan kararฤฑn oldukรงa doฤru bir karar olduฤunu ekledi.
Axa Hayat ve Emeklilik Baลkanฤฑ ve ฤฐcra Kurulu รyesi Olgun Kรผntay ise sรถz konusu dรผzenlemenin รถnemli bir geliลme olarak deฤerlendirilebileceฤini bunun yanฤฑnda fon bรผyรผklรผฤรผne baskฤฑ yaratabileceฤini sรถyledi.
Kรผntay dรผzenlemeyi Bloomberg HT’ye ลรถyle deฤerlendirdi:
Bu deฤiลikliฤin detaylarฤฑnฤฑn kanun deฤiลikliฤi sonrasฤฑnda ikincil dรผzenlemeler ile belirleneceฤi anlaลฤฑlฤฑyor. Bu รงerรงevede, bu seรงenekten faydalanabilmek iรงin sistemde belirli bir sรผre geรงirilmiล olmasฤฑ, katkฤฑ payฤฑ รถdemeleri toplamฤฑnฤฑn belli bir dรผzeye ulaลmฤฑล olmasฤฑ gibi bazฤฑ koลullarฤฑn sรถz konusu olabileceฤi dรผลรผnรผlebilir. Deฤiลiklik teklifinin gerekรงesine bakฤฑldฤฑฤฤฑnda da bu dรผzenleme ile konut alฤฑmฤฑ, evlilik, eฤitim ve benzeri รถzellik arz eden durumlarda ihtiyaรง duyulabilecek birikimlerin Bireysel Emeklilik Sistemi bรผnyesinde oluลturulmasฤฑnฤฑn amaรงlandฤฑฤฤฑ gรถrรผlmektedir.
Sektรถrel aรงฤฑdan deฤerlendirildiฤinde bu deฤiลiklik ile รถzel emeklilik sistemi, emeklilik dรถnemi iรงin birikim yapmaya yรถnelik bir yapฤฑdan, aynฤฑ zamanda orta dรถnemli tasarruflarฤฑ da hedefleyen bir yapฤฑya dรถnรผลmektedir. Bu, รถnemli bir geliลme olarak deฤerlendirilebilir.
Tasarruf sahiplerinin bu dรผzenleme karลฤฑsฤฑnda davranฤฑลlarฤฑnฤฑ รถnรผmรผzdeki dรถnemde izleyeceฤiz. Bir ihtiyaรง durumunda ลu ana kadar sรถzleลmesini kapatmak durumunda kalan katฤฑlฤฑmcฤฑlar artฤฑk sรถzleลmelerini kapatmadan bir nakit tutara ulaลma imkanฤฑna kavuลacaklar.
Diฤer yandan bu olanak fon bรผyรผklรผฤรผ รผzerinde bir baskฤฑ yaratabilir. Bu durumu dengelemek iรงin sistemin, yeni dรผzenlemenin getirdiฤi avantajlar ile yeni katฤฑlฤฑmcฤฑlar yaratmaya odaklanmasฤฑ beklenebilir.
“Temlik dรผzenlemesi kredi tarafฤฑnda destek verebilir”
Teklifte BES aรงฤฑsฤฑndan kritik olan bir diฤer dรผzenleme temlik dรผzenlemesi oldu.
Buna gรถre kullanฤฑcฤฑnฤฑn talebi halinde bireysel emeklilik sistemindeki sรถzleลmelerin temlik edilmesi imkanฤฑ รถngรถrรผlรผyor.
Fiba Emeklilik Genel Mรผdรผrรผ Erol รztรผrkoฤlu, sรถz konusu dรผzenlemenin kredi tarafฤฑnda pozitif yansฤฑmalarฤฑ olacaฤฤฑna iลaret etti. Sรถz konusu dรผzenlemenin sektรถre fayda getireceฤini sรถyleyen รztรผrkoฤlu, tรผketici kredilerinde az riskli bir enstrรผmanฤฑn teminat olarak kabul edilmesinin de olumlu katkฤฑlarฤฑ olacaฤฤฑna dikkat รงekti.
Garanti BBVA Emeklilik Genel Mรผdรผrรผ Burak Ali Gรถรงer de dรผzenlemenin pozitif olduฤunu belirtti. Kฤฑsmi รถdeme gibi bu konunun da sektรถrรผn uzun zamandฤฑr beklediฤi bir dรผzenleme olduฤunu sรถyleyen Gรถรงer konuya iliลkin ลu yorumu yaptฤฑ:
“BES sรถzleลmelerinin temliki BES’inizi hiรง bozmadan, hatta iรงinden para bile รงekmeden, BES’teki paranฤฑzฤฑ teminat gรถstererek uygun ลartlarda kredi kullanmanฤฑzฤฑ saฤlฤฑyor. BES’teki birikiminizin asgari brรผt รผcret (kaldฤฑฤฤฑnฤฑz yฤฑlla รงarpฤฑlarak) kadarlฤฑk kฤฑsmi rehin edilemez olduฤu iรงin kredi teminatฤฑ olarak kullanฤฑlamฤฑyordu. Temlik mekanizmasฤฑ ise tutar sฤฑnฤฑrฤฑ olmaksฤฑzฤฑn mรผลterinin BESโini teminat gรถstererek kredi alabilmesine imkan tanฤฑyor.”
Bloomberg HT yayฤฑnฤฑna katฤฑlan Adendum Aktรผerya Emeklilik Danฤฑลmanlฤฑk Yรถnetici Ortaฤฤฑ ve Aktรผer Ali Haydar Elveren ise temlik konusunun hassas ลekilde dรผzenlenmesi gerektiฤi sรถyledi.
Elveren ลu ifadeleri kullandฤฑ: Oldukรงa hassas dรผzenlenmesi gerekir. Katฤฑlฤฑmcฤฑlarฤฑn emeklilikle ilgili birikimleri baลka borรงlarฤฑ ve alacaklarฤฑ iรงin kullanฤฑldฤฑฤฤฑ takdirde, tasarruflar รผzerinde negatif bir etkisi olabilir. Kรถtรผye kullanma da olabilir. Mutlaka kamu otoritesini koruyucu gerรงekten bireysel emeklilikte ihtiyacฤฑ karลฤฑlayamaya yรถnelik olmalฤฑ. Borรงlardan dolayฤฑ hฤฑzlฤฑ bir ลekilde BESโteki birikimler tรผkenebilirโ diye ekledi.
Yรผksek tutarda รถdemeye avantaj
Son olarak yรผksek tutarlฤฑ รถdemelere iliลkin de teklifte yer alan dรผzenleme de sektรถr temsilcileri tarafฤฑndan รถnemli bir geliลme olarak deฤerlendirildi.
Teklife gรถre bir katฤฑlฤฑmcฤฑ iรงin bir takvim yฤฑlฤฑnda รถdenen ve devlet katkฤฑsฤฑ tutarฤฑnฤฑn hesaplanmasฤฑna esas teลkil eden katkฤฑ paylarฤฑnฤฑn toplamฤฑ ilgili takvim yฤฑlฤฑna ait hesaplamaya iliลkin dรถnemin sona erdiฤi tarihte geรงerli brรผt asgari รผcretin hesaplama dรถnemine isabet eden toplam tutarฤฑnฤฑ aลamayacak. Anฤฑlan sฤฑnฤฑrฤฑ aลan katkฤฑ paylarฤฑ iรงin bakanlฤฑฤฤฑn uygun gรถrรผลรผyle, kurumca belirlenecek usul ve esaslar รงerรงevesinde, ilgili katkฤฑ payฤฑnฤฑn รถdendiฤi yฤฑlฤฑ takip eden takvim yฤฑllarฤฑnda da devlet katkฤฑsฤฑ hesaplamasฤฑ ve รถdemesi yapฤฑlabilecek. Bu รถdenekten bรผtรงenin diฤer kalemlerine hiรงbir ลekilde aktarma yapฤฑlamayacak. Devlet katkฤฑsฤฑ, katkฤฑ payฤฑ รถdemelerinden ayrฤฑ olarak takip edilecek.
Fiba Emeklilik Genel Mรผdรผrรผ Erol รztรผrkoฤlu yฤฑllฤฑk olarak รถrneฤin 100 bin liralฤฑk รถdeme yapan bir tasarruf sahibinin devlet katkฤฑsฤฑ iรงin 60 bin liraya kadar limiti olduฤunu, dรผzenlemenin yรผrรผrlรผฤe girmesi durumunda 40 bin liralฤฑk artan bรถlรผmรผn bir sonraki yฤฑlda limite tabi olacaฤฤฑnฤฑ belirtti.
รztรผrkoฤlu bu durumun yรผksek tutarlฤฑ รถdemeler iรงin avantaj yarattฤฑฤฤฑna vurgu yaptฤฑ.
Emeklilik fonlarฤฑnda yeni dรถnem
Bireysel emeklilik sistemi son yasa teklifi ile yeniden gรผndeme gelirken, emeklilik fonlarฤฑnda da yeni bir dรถnem baลladฤฑ.
ฤฐlk etapta ลirketlerin en รงok katฤฑlฤฑmcฤฑya sahip olduฤu faizli emeklilik planlarฤฑna yรถnelik fonlarฤฑn seรงenek olarak sunulduฤu BEFASโta, 3 Ocak 2022 sonrasฤฑ faizli emeklilik planฤฑnda yer alan gรถnรผllรผ BES ve OKS katฤฑlฤฑmcฤฑlarฤฑ da BEFAS รผzerinden fon tercihlerinde bulunabilecekler.
1 Temmuz 2021 tarihi itibarฤฑ ile; gรถnรผllรผ BESโte katฤฑlฤฑmcฤฑlarฤฑn belirli emeklilik planlarฤฑ dahilinde BEFAS รผzerinden farklฤฑ ลirketlerin fonlarฤฑnฤฑ seรงmesine yรถnelik uygulama hayata geรงirilmiลti.
Geรงtiฤimiz Temmuz ayฤฑnda detaylarฤฑ aรงฤฑklanan dรผzenlemeye gรถre katฤฑlฤฑmcฤฑlarฤฑn BEFAS fon seรงiminde, birikim tutarฤฑ ve daฤฤฑlฤฑm yรถnรผnden bir sฤฑnฤฑrlama bulunmuyor. Devlet katkฤฑsฤฑ fonlarฤฑ, OKS Baลlangฤฑรง ile grup ve para piyasasฤฑ fonlarฤฑ ise BEFASโta iลlem gรถrmรผyor.
1 Nisan 2022โden itibaren ise katฤฑlฤฑm emeklilik planlarฤฑnฤฑn da BEFASโta yer alacaฤฤฑ aรงฤฑklandฤฑ.
