IMF ฤฐcra Direktรถrleri Kuruluโnun aldฤฑฤฤฑ kararla, yuan, 1 Ekim 2016 tarihinden itibaren dolar, avro, yen ve sterlinin yanฤฑnda 1969 yฤฑlฤฑnda yรผrรผrlรผฤe giren รzel รekme Haklarฤฑ (SDR) sepetinin beลinci para birimi oldu.
Bรถylece yuan da serbestรงe kullanฤฑlan yani โfreely usableโ kategorisine girerek dolar, avro, yen ve ฤฐngiliz sterlini gibi uluslararasฤฑ rezervde yer almaya baลladฤฑ. Sepetteki aฤฤฑrlฤฑฤฤฑ yรผzde 10,92 olacak yuan, bu aรงฤฑdan yen ve sterlini geride bฤฑrakarak, dolar ve avronun ardฤฑndan en fazla paya sahip para birimi niteliฤini kazanacak.
IMFโnin yeni SDR sepetinin yรผzde 41,73’รผnรผ dolar, yรผzde 30,93’รผnรผ avro, yรผzde 10,92’sini yuan, yรผzde 8,33’รผnรผ yen ve yรผzde 8,09’unu sterlin oluลturacak. Eski sepet ile karลฤฑlaลtฤฑrฤฑnca yeni sepette รถzellikle avro ve sterlinin payฤฑnฤฑn azaldฤฑฤฤฑ gรถzleniyor. Sepetteki aฤฤฑrlฤฑฤฤฑ yรผzde 10,92 olacak yuan, bu aรงฤฑdan yen ve sterlini geride bฤฑrakarak, dolar ve avronun ardฤฑndan en fazla paya sahip para birimi niteliฤini kazanacak.
SDR Sepetinin Daฤฤฑlฤฑmฤฑ
Yeni SDR Sepetindeki Payฤฑ | Eski SDR Sepetindeki Payฤฑ | |
ABD Dolarฤฑ | 41,73 | 41,9 |
Avro | 30,93 | 37,4 |
รin Yuanฤฑ | 10,92 | – |
Japon Yeni | 8,33 | 9,4 |
ฤฐngiliz Sterlini | 8,09 | 11,3 |
Lagarde: Tarihi dรถnรผm noktasฤฑ
IMF Baลkanฤฑ Christine Lagarde, yeni SDR sepetinin faaliyete geรงmesini ลu sรถzlerle deฤerlendirdi:
โSDR sepetinin geniลletilmesi IMF, รin ve uluslararasฤฑ para sistemi iรงin tarihi bir dรถnรผm noktasฤฑ niteliฤi taลฤฑyor. Fon iรงin รงok รถnemli bir deฤiลiklik รงรผnkรผ avronun kabulรผnden sonra sepete ilk kez yeni bir para birimi eklendi. Yuanฤฑn sepete eklenmesi รinโin para, dรถviz ve finansal sisteminde yaptฤฑฤฤฑ reformlarฤฑn ortaya รงฤฑkarttฤฑฤฤฑ ilerlemenin yansฤฑmasฤฑ ve finansal sistem altyapฤฑsฤฑndaki iyileลme ile serbestleลmenin yaratan geliลmelerin onaylanmasฤฑ anlamฤฑna geliyor.. Bu รงabalarฤฑn devamฤฑ ve derinleลmesi uygun koruna tedbirleri ile birlikte รinโin ve kรผresel ekonominin bรผyรผmesini ve istikrarฤฑnฤฑ destekleyecek daha saฤlam bir parasal ve finansal sistemi ortaya รงฤฑkaracak. Bu dรถnรผm noktasฤฑ aynฤฑ zamanda kรผresel ekonominin devam eden evriminin bir yansฤฑmasฤฑdฤฑr. Fon bu sรผreรงte รถnemli bir rol oynuyor ve yuanฤฑn SDR sepetinde yer almasฤฑ bir kez daha IMFโnin kรผresel deฤiลimlere uyum gรถsterme konusunda ne denli hazฤฑrlฤฑklฤฑ olduฤunu gรถstermiลtir.”
IMF tarafฤฑndan alฤฑnan bu karar, รin parasฤฑnฤฑn kรผresel olarak tanฤฑndฤฑฤฤฑ anlamฤฑna gelmektedir. IMFโnin รin Halk Cumhuriyeti Direktรถrรผ Alfred Schipke, bu geliลmenin รถneminin sadece รผlke ile sฤฑnฤฑrlฤฑ olmadฤฑฤฤฑnฤฑ dรผลรผnรผyor. Schipke โYuanฤฑn SDR sepetine katฤฑlmasฤฑnฤฑn รin kadar dรผnya finansal sistemi iรงin de bir dรถnรผm noktasฤฑ olacaktฤฑr. Yuanโฤฑn uluslararasฤฑlaลmasฤฑnฤฑn geleceฤi รin ekonominsin performansฤฑ daha fazla etkileyen รถzel sektรถrรผn davranฤฑลฤฑ ile reformlarฤฑn planlandฤฑฤฤฑ gibi sรผrdรผrรผlmeye devam edip etmeyeceฤine baฤlฤฑ olacaktฤฑrโ ifadelerini kullandฤฑ.
โReformlar devam etmeliโ
IMF cephesi bu geliลmeye daha รงok รinโin finansal sisteminin dรผnyaya entegrasyonunu saฤlayacak reformlarฤฑn devam etmesi gerektiฤi yรถnรผnden yaklaลฤฑyor. Schipke bu yaklaลฤฑmฤฑ; โAsฤฑl mesele sadece yuanฤฑn SDR sepetine katฤฑlmasฤฑ deฤil, asฤฑl mesele รinโin gerรงekte bununla ne yapacaฤฤฑdฤฑr. Buradaki kritik unsur hem yuanฤฑn uluslararasฤฑlaลmasฤฑnฤฑn iรงin hem de bunun รin ekonomisindeki uygulamalarฤฑ aรงฤฑsฤฑndan reformlarฤฑn ileriye doฤru nasฤฑl gideceฤidir. Yani bunlar daha รงok รinโin sermaye hesabฤฑnฤฑ serbestleลtirmeyi nasฤฑl sรผrdรผreceฤi, finansal sistemini nasฤฑl saฤlamlaลtฤฑracaฤฤฑ ile ilgili sorulardฤฑrโ diyerek รถzetliyor.
รin ekonomisi iรงin รถnemli fฤฑrsat
Bu geliลme รin iรงin reel ekonomisini gรผรงlendirmek adฤฑna รถnemli bir fฤฑrsat yaratฤฑyor. รinโin 2001 yฤฑlฤฑnda Dรผnya Ticaret รrgรผtรผโne katฤฑlarak uluslararasฤฑ ticaretin kurallarฤฑnฤฑ benimsemesi sanayi sektรถrรผnรผn yeniden yapฤฑlanmasฤฑna olanak saฤlamฤฑลtฤฑ. Bu tarihten sonra รin sanayi kurumsal รงerรงeve ve teknolojik kapasite aรงฤฑsฤฑndan รถnemi bir geliลme gรถsterdi. Aynฤฑ mantฤฑk รงerรงevesinde, รinโin kรผresel finansal sistem iรงindeki yeni konumu finansal reformlarฤฑn devamฤฑ ve kurumlarฤฑn kalitesinin yรผkselmesi iรงin bir etkili faktรถr olacak.
Kรผresel ticarette รถdeme aracฤฑ olarak kullanฤฑlan ve ulusal merkez bankalarฤฑ tarafฤฑnda rezerv olarak tutulan para hala bรผyรผk oranda ABD dolarฤฑ. Dolar bu baฤlamda diฤer paralara kฤฑyasala baลat para birimi olmayฤฑ sรผrdรผrรผyor. Yuanโnฤฑn SDR sepetine eklenmesi yuanฤฑn uluslararasฤฑ rezerv para olma yolunda attฤฑฤฤฑ ilk adฤฑm olarak deฤerlendirilmeli. Yuanฤฑn kรผresel รถdemlerde yaygฤฑn olarak kullanฤฑlmasฤฑ ve merkez bankalarฤฑ tarafฤฑndan baลat rezerv olarak yutulmasฤฑnฤฑn รถnรผnde daha uzun bir yol bulunuyor. Bu bรผyรผk รถlรงรผde finansal aktรถrlerin bu konuda ne denli istekli olacaฤฤฑna ve รinโin reformlarฤฑ sรผrdรผrme kapasitesine baฤlฤฑ. Ancak รin ekonomik gรผรง ve siyasi irade olarak reformlarฤฑ sรผrdรผrme kapasitesine fazlasฤฑyla sahip.
Beijing yeni finansal gรผรง odaฤฤฑ
Diฤer taraftan yaลanan bu geliลmenin kรผresel finansal sistemin boyutlarฤฑnฤฑ aลan uluslararasฤฑ sistemi politik ve stratejik olarak etkileyen boyutlarฤฑ da var. Yuanฤฑn SDR sepetine alฤฑnmasฤฑ ile Beijing, kรผresel finansal sistemde geleneksel olarak etkin olan Washington (IMF, Dรผnya Bankasฤฑ), New York (Wall Street, FED), Londra (LSE), Basel (BIS) ve Frankfurt (ECB) gibi merkezlerin yanฤฑnda yeni bir gรผรง odaฤฤฑ olarak ortaya รงฤฑkฤฑyor.
Bu geliลme aynฤฑ zamanda ekonominin yanฤฑnda kรผresel politika ve jeostrateji aรงฤฑsฤฑndan da iรงinde yeni olanaklar barฤฑndฤฑrmaktadฤฑr. Asya Altyapฤฑ Yatฤฑrฤฑm Bankasฤฑ, BRICS Bankasฤฑ gibi yeni ulus รผstรผ mali kurumlarฤฑn doฤmasฤฑ ile birlikte รinโin finansal piyasalardaki yeni konumlanฤฑลฤฑ yakฤฑn gelecekte uluslararasฤฑ spekรผlatif sermaye ataklarฤฑna karลฤฑ kฤฑrฤฑlgan olan geliลmekte olan รผlkelerin direnme gรผcรผnรผ artฤฑracak.
Bu dรถnรผลรผm aynฤฑ zamanda รinโin โAรงฤฑk Kalkฤฑnma Stratejisiโ ile hayat bulan yeni birรงok kutuplu geleceฤin inลasฤฑnda รถnemli bir dรถnรผm noktasฤฑ olarak gรถrรผlmelidir. รok kutuplu gelecek รถzellikle Asya ve Afrikaโnฤฑn yoksul รผlkelerinde ekonomik ve insani geliลmenin saฤlanmasฤฑ aรงฤฑsฤฑndan bรผyรผk fฤฑrsatlar sunuyor.
Borsatek Haber Analiz – Yrd. Doรง. Cem Okan Tuncel / Uludaฤ รniversitesi ฤฐktisat Bรถlรผmรผ
