Bilim dergisi eLife tarafฤฑndan yayฤฑnlanan makalede, hamile kadฤฑnlara bulaลmasฤฑ halinde bebeklerin kafa deformasyonuyla doฤmasฤฑna yol aรงabilen virรผsรผn etkili olduฤu ve yayฤฑldฤฑฤฤฑ alanlar haritalarla gรถsteriliyor. Aedes sivrisneklerinin taลฤฑdฤฑฤฤฑ virรผs Dรผnya Saฤlฤฑk รrgรผtรผ (WHO) tarafฤฑndan kรผresel acil durum ilan edilmesine yol aรงmฤฑล durumda.
Geรงen haftaysa, ABD’nin bulaลฤฑcฤฑ hastalฤฑklarฤฑ kontrol altฤฑna alma ve รถnleme dairesi, Zika virรผsรผnรผn cinsel iliลki yoluyla da bulaลabileceฤini aรงฤฑklamฤฑลtฤฑ.
Bu nedenle Zika virรผsรผnรผn tehdit yarattฤฑฤฤฑ alanlarฤฑ belirlemenin sanฤฑlandan daha gรผรง olduฤu belirtiliyor.
eLife’ta yayฤฑnlanan makaleyi kaleme alan araลtฤฑrmacฤฑlardan Oxford รniversitesi รถฤretim gรถrevlisi Dr Oliver Brady BBC’ye yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamalarda “Eldeki yeni verileri kullanarak hazฤฑrladฤฑฤฤฑmฤฑz haritalar virรผsรผn ne kadarlฤฑk bir bรถlgede tehdit oluลturduฤunu gรถsteriyor. Eski haritalar sadece taลฤฑyฤฑcฤฑ sivrisineklerin yaลam alanlarฤฑyla sฤฑnฤฑrlฤฑydฤฑ” diyor.
Virรผsรผn hangi bรถlgelerde tehdit oluลturabileceฤinin belirlenmesi sayesinde araลtฤฑrmacฤฑlarฤฑn salgฤฑnฤฑn nerelere yayฤฑlabileceฤini de รถngรถrmesi bekleniyor. Varฤฑlan sonuรงlara gรถre toplamda 2,2 milyar kiลi ลu anda Zika virรผsรผne yakalanma riski altฤฑnda. Gรผney Amerika รผlkeleri virรผsรผn en etkin olduฤu yerler.
Yeni haritalara gรถre Gรผney Ameika sahil ลeridi ve Amazon Nehri yakฤฑnlarฤฑ virรผs iรงin elveriลli iklim ลartlarฤฑna sahip.
ABD’de ise Florida ve Texas eyaletlerinde havalarฤฑn ฤฑsฤฑnmasฤฑyla birlikte virรผsรผn hayatta kalmasฤฑ iรงin gerekli ลartlarฤฑn oluลmuล olacaฤฤฑ ifade ediliyor.
Dr Brady,taลฤฑyฤฑcฤฑ sivrisineklerin Zika virรผsรผnรผn yayฤฑlmasฤฑnda rol oynayan sadece bir etken olduฤunu ifade ediyor ve virรผsรผn tehit oluลturabilmesi iรงin baลka ลartlarฤฑn da gerekli olduฤunu vurgulayarak “Virรผsรผn sivrisineฤin bรผnyesinde hayatta kalabilmesi iรงin havanฤฑn yeterince sฤฑcak olmasฤฑ gerekiyor. Aynฤฑ zamanda yeterince kalabalฤฑk insan nรผfusunun da sรถz konusu bรถlgede olmasฤฑ gerekiyor” diyor.
Araลtฤฑrma sonuรงlarฤฑ hem Afrika’da hem de Asya’da virรผsรผn geniล alanlara yayฤฑlabileceฤini gรถsteriyor. Ancak bu bรถlgelerde neden Zika vakalarฤฑna rastlanmadฤฑฤฤฑna dair bir aรงฤฑklama yok. Getirilen aรงฤฑklamalardan birisi, Asya ve Afrika’nฤฑn uzun yฤฑllardฤฑr Zika virรผsรผnรผn etkin olduฤu bรถlgeler olmasฤฑ ve bu kฤฑtalardaki nรผfusun virรผse karลฤฑ baฤฤฑลฤฑklฤฑk geliลtirmiล olabileceฤi tahmini.
Bir diฤer tahminse, yalnฤฑล tanฤฑ olasฤฑlฤฑฤฤฑ. Zika virรผsรผne yakalanan kiลilere sฤฑtma ya da deng hummasฤฑ teลhislerinin konulmuล olabileceฤi dรผลรผnรผlรผyor. ลu ana kadar yรผrรผtรผlen รงalฤฑลmalar Avrupa kฤฑtasฤฑnฤฑn virรผsten etkilenmediฤini gรถsteriyor.
ยปยป ZฤฐKA VฤฐRรSร’NDEN KORUNMANIN YOLLARI
