Küresel piyasalarda gündem

Ziraat Yatırım, 5 Ekim 2026 tarihli Ekonomik Araştırmalar Bülteni’nde küresel ve yurt içi ekonomik gelişmeleri değerlendirdi.

RAPOR ŞÖYLE:

Geçen hafta küresel çapta borsalarda, gelişmiş ekonomilerde enflasyonist baskıların devam etmesi, enflasyonun hedefin üzerinde seyretmesi, önde gelen merkez bankalarının faiz oranlarını yükseltmeye devam etmeleri yönündeki beklentiler ve küresel piyasalarda tahvil piyasasındaki satış baskısının etkisiyle düşüş ağırlıklı bir seyir gözlendi. Özellikle petrol fiyatlarının yüksek seviyelerini sürdürmesi, enflasyonist baskıların canlılığını korumasına neden oldu. Enflasyonist baskılar ve yüksek borçlara ilişkin mali endişelerle küresel çapta tahvil faizlerinde yaşanan sert yükselişlerin ardından kısmi gevşemeler olmakla birlikte, tahvil faizlerinin halen yüksek seviyelerde bulunması küresel borsalarda risk iştahının azalmasında etkili oldu. Uzun vadeli tahvil faizlerindeki yükselişler de küresel çapta borçlanma maliyetlerini artırarak hisse senedi değerlemeleri üzerindeki baskıyı artırdı.

ABD’de açıklanan eylül ayı tarım dışı istihdam verisinin beklentilerden oldukça zayıf gelmesinin ardından Fed’in ekim ayında faiz artışına gitme olasılığı %25 seviyesinin altına gerilemesi kısa vadeli ABD Hazine tahvili faizlerinde gerilemeye neden olsa da, uzun vadeli tahvil faizlerindeki yükselişler küresel risk iştahını olumsuz etkiledi. Bu kapsamda, yüksek petrol fiyatları, enflasyonist riskler ve mali endişelerle tahvil piyasalarındaki satışlar derinleşirken, geçen hafta ABD 10 yıllık Hazine tahvili faizi %5,34 seviyesini ve ABD 30 yıllık tahvil faizi ise %5,69 seviyesini test ederek 2002’den bu yana en yüksek seviyeleri gördü. Söz konusu seviyelere ulaşmasının ardından ABD tahvil faizlerinde kısmi gevşeme görülürken, geçen haftayı ABD 10 yıllık tahvil faizi 11 baz puanlık yükselişle %5,27 seviyesinden ve ABD 30 yıllık tahvil faizi ise 13 baz puanlık yükselişle %5,62 seviyesinden kapattı.

Brent petrolün varil fiyatı, geçen haftayı %2 düşüşle 102,3 USD seviyesinden tamamladı. Bununla birlikte, 100 USD’lik kritik eşik üzerindeki seyrini sürdürerek yüksek seviyelerini korudu. ABD Başkanı Trump, Avrupa’nın stoklarında bulunan dizelin büyük bir miktarını piyasaya sürmeyi kabul ettiğini belirtti. G7 ülkelerinin liderlerinin, küresel enerji piyasasını istikrara kavuşturmak amacıyla Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) koordinasyonunda dizel ve diğer petrol rezervlerinden toplam 100 milyon varillik stokun 4 ay içinde serbest bırakılmasına karar verdiklerini bildirmesi petrol fiyatlarındaki kısmi gevşemede etkili oldu.

Dolar endeksi, ABD ekonomisindeki güçlü büyüme ve uzun vadeli tahvil faizlerindeki yükselişten destek alarak 102,2 seviyesi ile Nisan 2025’ten bu yana en yüksek seviyeyi test etmesinin ardından haftayı %1 artışla 101,9 seviyesinden kapattı. Özellikle Fransa kaynaklı öne çıkan mali endişeler ve siyasi belirsizliklerin euro üzerinde baskı oluşturması da dolardaki güçlenmeyi destekledi. Geçen hafta Euro/dolar paritesi Mayıs 2025’ten bu yana ilk kez 1,13 seviyesinin altına geriledi. Doların değerlenmesi ve tahvil faizlerinin yükselmesiyle kıymetli maden fiyatları baskı altında kalırken, altının ons fiyatı geçen haftayı %3,4 düşüşle 4.141 USD seviyesinden tamamlarken, gümüşün ons fiyatı %6,1 düşüşle 60,4 USD seviyesinden kapattı.

söz konusu gelişmelerle haftalık bazda S&P 500 endeksi %0,27 düşüş ve Dow Jones endeksi %1,26 düşüşle kapatırken, teknoloji şirketlerini kapsayan Nasdaq endeksi %0,45 yükselişle haftayı tamamladı. Avrupa borsalarında geçen hafta enerji fiyatlarındaki artışın enflasyonist baskıları yoğunlaştırması ve tahvil piyasası üzerindeki baskıyı artırmasıyla negatif seyir görüldü. Enerji fiyatlarındaki artışla birlikte Almanya, Fransa ve İtalya’da enflasyon verilerinin beklentilerin üzerinde gelmesi Avrupa borsalarındaki satış baskısını artırdı. Özellikle Euro Bölgesi’nde eylül ayında yıllık enflasyon %3,8 ile son 3 yılın en yüksek seviyesini görürken, Fransa’nın 10 yıllık tahvil faizi %4,96 seviyesine ulaşarak 2002’den bu yana en yüksek seviyeye çıktı. Fransa’da yüksek kamu borcuna ilişkin endişeler artarken, Fransa yönetimi harcamaları sınırlayarak ve vergi gelirlerini artırarak bütçe açığını daraltmaya çalışıyor. İngiltere’de de kamu borcuna ilişkin endişelerle 30 yıllık tahvil faizi %6 seviyesinin üzerine çıkarak 1998 yılından bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. söz konusu gelişmelerle geçen hafta Almanya’da DAX endeksi %0,70 düşüş, Fransa’da CAC 40 endeksi %2,24 düşüş, İtalya MIB 30 endeksi %2,66 düşüş ve İngiltere’de FTSE 100 endeksi %2,18 düşüş ile kapattı.

Asya tarafında ise borsalarda geçen hafta Japonya hariç negatif seyir gözlendi. Özellikle yükselen tahvil faizleri ve yüksek seviyelerdeki petrol fiyatları geçen hafta Asya borsalarında risk iştahını baskıladı. Çin yönetiminin, ekonomideki yavaşlamayı önlemek amacıyla yeni destek politikaları uygulamaya başlayacağını ve gayrimenkul piyasasını istikrara kavuşturacak tedbirler üzerinde çalışacağını açıklaması Çin borsasındaki düşüşleri engelleyemedi. Bu kapsamda haftalık bazda Japonya Nikkei endeksi teknoloji hisselerindeki yükselişlerin desteğiyle %2,93 artışla haftayı tamamlarken, Güney Kore Kospi endeksi %1,09 düşüş, Çin Şanghay endeksi %1,19 düşüş ve Hong Kong Hang Seng endeksi %2,19 düşüş kaydetti.

ABD istihdam piyasası verileri

ABD’de istihdam piyasası verilerinden eylül ayı tarım dışı istihdam, işsizlik oranı ve ortalama saatlik kazançlar verileri takip edildi. Tarım dışı istihdam, eylül ayında 29 bin kişi artış kaydederek beklentilerin (90 bin artış) belirgin şekilde altında gerçekleşti. Ayrıca ağustos ayı verisi 29 bin aşağı yönlü revizyonla 133 bin kişi seviyesine ve temmuz ayı verisi 31 bin aşağı yönlü revizyonla -10 bin kişi seviyesine aşağı çekildi. Bu revizyonlarla birlikte, temmuz ve ağustos aylarındaki toplam istihdam daha önce açıklanan rakamların 60 bin altında gerçekleşmiş oldu. Böylece eylül ayı verisi, ABD iş gücü piyasasında soğumaya işaret etti. Geçen yılın genelinde aylık ortalama 10 bin kişi ve tarihsel olarak ise 107 bin kişi istihdam artışı gözlenmişti. Bu kapsamda eylül ayı verisi, istihdamın geçen yılın ortalamasının üzerinde gerçekleşirken, uzun vadeli ortalamanın ise belirgin şekilde altında kaldığına işaret etti.

Tarım dışı istihdamda detaylara bakıldığında, istihdamda ağırlıklı olarak hizmet sektörü altında özel eğitim ve sağlık sektöründe 20 bin artış ve eğlence ve konaklama sektöründe 10 bin artış öne çıkarken, perakende ticaret sektöründe 6 bin artış görüldü. Buna karşın finansal hizmetlerde 7 bin düşüş ve bilgi hizmetlerinde 10 bin düşüş gözlendi. İnşaat sektöründe 11 bin artış ve imalat sektöründe 9 bin artış görülürken, madencilik sektöründe 2 bin düşüş kaydedildi. Diğer taraftan eylül ayında, federal hükümet istihdamı ise 17 bin kişi düşüş sergiledi.

İşsizlik oranı, eylül ayında yatay seyir beklentilerine karşın %4,1’den %4,2 seviyesine hafif yükseldi ve son üç ayın en yüksek seviyesinde kaydedildi. İş gücüne katılım oranı ise %61,6’dan %61,8 seviyesine yükseldi. İşsiz sayısı 78 bin kişi artarak 7,1 milyona ulaşırken, toplam istihdam 406 bin kişi artışla 163,2 milyona yükseldi.

Enflasyonun seyri açısından bakılan ortalama saatlik kazançlar, yani ücretlerdeki artış hızı ise eylül ayında %0,3’ten %0,1 seviyesine yavaşlayarak beklentilerin (%0,3) altında kaydedilirken, yıllık bazda artış hızı ise %3,1’den %3 seviyesine geriledi, beklentiler ise %3,1 seviyesinde yatay seyretmesi yönündeydi.

ABD ve Avrupa’dan diğer önemli veriler

ABD’de fabrika siparişleri, aylık bazda temmuzda %0,8 artışın ardından ağustosta %0,1 oranında sınırlı artışla beklentilerin (%0,2) altında kaydedildi, bununla birlikte son iki ayda artışın yavaşlayarak sürdüğüne işaret etti. Dayanıklı mal siparişleri ise aylık bazda temmuzda %0,9 artışın ardından ağustosta %0,1 düşüş sergileyerek zayıflamaya işaret etti. Yatırım harcamalarının göstergesi olan uçak hariç savunma dışı sermaye malları siparişleri ise temmuzda aylık bazda %0,6 artışın ardından ağustosta %1,6 artış kaydederek toparlanmanın sürdüğünü gösterdi.

Avrupa tarafında, Euro Bölgesi’nde eylül ayı öncü TÜFE verileri takip edildi. Euro Bölgesi’nde aylık bazda manşet TÜFE, ağustosta %0,4 artışın ardından eylül ayında %0,6 artış kaydederek beklentilerin (%0,5) üzerinde kaydedildi ve son beş ayın en yüksek seviyesinde gerçekleşti. Yıllık bazda manşet TÜFE, eylül ayında %3,2’den %3,8 seviyesine yükselerek beklentilerin (%3,7) üzerinde kaydedildi ve Eylül 2023’ten bu yana en yüksek seviyede gerçekleşti. Orta Doğu’da süregelen çatışmaların etkisiyle enerji fiyatlarında yaşanan sert artışın etkilerinin görüldüğü manşet enflasyon, ECB’nin %2’lik hedefinin oldukça üzerinde seyretmeye devam etti. Enerji enflasyonu eylül ayında %14,3’ten %18,8’e çıkarak Ocak 2023’ten bu yana en yüksek seviyede kaydedildi. Çekirdek TÜFE ise, yıllık bazda eylül ayında %2,4’ten %2,5’e hafif yükseldi.

Yurt içi ekonomik gelişmeler

Ağustos ayında TÜFE, aylık bazda piyasa beklentisi olan %1,92 seviyesinin hafif altında %1,84 artmıştı. TÜFE yıllık bazda ise %31,75’ten %31,51 seviyesine gerilemişti ve mart ayından bu yana en düşük seviyeye işaret etmişti (beklentiler: %31,60 idi). Ağustos ayında Yİ-ÜFE aylık bazda %1,52’den %2,57’ye hızlanarak mayıs ayından bu yana en yüksek seviyede gerçekleşmişti. Bunun yanı sıra aylık ÜFE, ağustos ayında manşet TÜFE’nin üzerinde kaydedilmişti ve maliyet yönlü baskıların artabileceğine işaret etmişti. Eylül ayında ise Bloomberg Anketi’ne göre TÜFE’nin, aylık medyan %2,29 artış kaydetmesi ve yıllık bazda ise %31,51’den medyan %30,29’a gerilemesi bekleniyor.

Reel efektif döviz kuru endeksi, ağustos ayında bir önceki aya göre 1,07 puan azalarak 105,04 seviyesinde gerçekleşmişti. Hazine nakit dengesi, ağustos ayında 49,8 milyar TL seviyesinde fazla vermişti, temmuz ayında 395,7 milyar TL seviyesinde belirgin açık verirken, geçen yılın ağustos ayında ise 84,2 milyar TL seviyesinde fazla vermişti. 12 aylık kümülatif bazda nakit açığı temmuz ayındaki 2,20 trilyon TL’den ağustosta 2,24 trilyon TL seviyesine yükselirken, 12 aylık kümülatif bazda nakit açığının GSYH’a oranı da %3,02’den %3,06 seviyesine hafif yükselmişti. Kümülatif bazda nakit açığının 2025 yılı ortalaması %4,1 seviyesinde idi, bu kapsamda bir önceki aya göre artışa karşın geçen yılın ortalamasına göre iyileşme gözlenmekteydi.

Sanayi üretimi, mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış bazda aylık olarak haziranda %0,2 oranında sınırlı artışın ardından temmuzda %1 oranında düşüş kaydederek daralmaya işaret etmişti. Aylık bazda düşüşün detaylarına bakıldığında, savunma sanayine dair kalemleri de kapsayan “diğer ulaşım araçlarının imalatı” başta olmak üzere içecek imalatı, temel eczacılık ürünleri imalatı, motorlu taşıtlar imalatı, gıda ürünleri imalatı, kok kömürü imalatı, kağıt ve kağıt ürünleri imalatı, kauçuk ve plastik ürünler imalatı, kimyasal ürünler imalatı, tekstil ürünleri imalatı ve ana metal sanayi sektörlerindeki düşüşler öne çıkmıştı. Sanayi üretiminin takvim etkisinden arındırılmış yıllık bazda değişimine bakıldığında ise haziranda %1,3 düşüşün ardından temmuzda %0,3 gerileyerek son üç ayda düşüşünü sürdürmüştü.

Haftalık veri takvimi

***Bu içerik yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı almadan önce yetkili finansal danışmanlarınıza başvurunuz.

📎 Orijinal raporu indir (PDF)

Haber Merkezi

Tüm Yazıları

Borsatek, Türkiye ve dünya piyasalarındaki gelişmeleri yakından izleyen bir finans haber platformudur. Hisse, döviz, altın ve kripto piyasalarına dair analizlerle yatırımcılara rehberlik eder.