Tรผrkiye Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑ (TCMB), Tรผrkiye ฤฐstatistik Kurumu (TรฤฐK)
tarafฤฑndan yayฤฑnlanan Nisan ayฤฑ enflasyon rakamlarฤฑnฤฑ deฤerlendirdi.
Bankanฤฑn enflasyon deฤerlendirmesinin tamamฤฑ aลaฤฤฑda bulunuyor.
Tรผketici fiyatlarฤฑ Nisan ayฤฑnda yรผzde 1,68 oranฤฑnda artmฤฑล, yฤฑllฤฑk enflasyon 0,95 puan yรผkseliลle yรผzde 17,14 olmuลtur. Gฤฑda dฤฑลฤฑndaki ana kalemlerde yฤฑllฤฑk enflasyon yรผkselirken, tรผketici enflasyonundaki artฤฑลa en belirgin katkฤฑ enerji grubundan gelmiลtir. Bu dรถnemde eลel mobil sistemi ve tavan fiyat uygulamasฤฑnฤฑn etkisiyle enerji fiyatlarฤฑ yatay seyretmiล; ancak baz etkisi nedeniyle grup yฤฑllฤฑk enflasyonu belirgin ลekilde yรผkselmiลtir. Temel mallarda yฤฑllฤฑk enflasyon artarken, yeni sezon geรงiลinin de etkisiyle giyimdeki yรผkseliล eฤilimi sรผrmรผล, dayanฤฑklฤฑ ve diฤer temel mal grubunda dรถviz kuru geliลmelerinin yansฤฑmalarฤฑ izlenmiลtir.
Hizmet grubunda yฤฑllฤฑk enflasyon yรผkselmiล, aylฤฑk bazda ise Mart ayฤฑndaki aรงฤฑlma etkisinin ardฤฑndan
yavaลlama kaydedilmiลtir. Bu dรถnemde emtia fiyatlarฤฑndaki yรผkseliล tarฤฑmsal emtia ve endรผstriyel metal fiyatlarฤฑ รถncรผlรผฤรผnde sรผrmรผลtรผr. Tรผrk lirasฤฑ cinsinden ithalat fiyatlarฤฑndaki geliลmeler ve bazฤฑ รผrรผnlerde sรผregelen arz sฤฑkฤฑntฤฑlarฤฑnฤฑn etkisiyle รผretici fiyatlarฤฑndaki hฤฑzlฤฑ artฤฑล eฤilimi devam etmiลtir. Bu geliลmelerle, B ve C gรถstergelerinin yฤฑllฤฑk enflasyonlarฤฑ artarken, eฤilimleri bir miktar iyileลmekle birlikte yรผksek seviyelerini korumuลtur.
Deฤerlendirmeler
Nisan ayฤฑnda tรผketici fiyatlarฤฑ yรผzde 1,68 oranฤฑnda yรผkselmiล ve yฤฑllฤฑk enflasyon 0,95 puan artarak yรผzde 17,14 olmuลtur. Bu dรถnemde B ve C endekslerinin yฤฑllฤฑk deฤiลim oranlarฤฑ, sฤฑrasฤฑyla 0,62 ve 0,89 puan artarak yรผzde 18,11 ve yรผzde 17,77 olarak gerรงekleลmiลtir
Alt gruplarฤฑn yฤฑllฤฑk tรผketici enflasyonuna katkฤฑlarฤฑ incelendiฤinde, bir รถnceki aya gรถre enerji, temel mal ve hizmet gruplarฤฑnฤฑn katkฤฑlarฤฑ, sฤฑrasฤฑyla 0,58, 0,38 ve 0,12 puan artmฤฑล, gฤฑda grubunun katkฤฑsฤฑ deฤiลmemiล, alkol-tรผtรผn-altฤฑn grubunun katkฤฑsฤฑ ise 0,13 puan azalmฤฑลtฤฑr.
Mevsimsellikten arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล verilerle, รผรง aylฤฑk ortalamalara gรถre B ve C gรถstergelerinin eฤilimi gerilemeye devam etmiลtir. Bu dรถnemde, enflasyon eฤilimi iลlenmiล gฤฑda ve temel mal gruplarฤฑnda azalฤฑrken, hizmet grubunda yataya yakฤฑn seyretmiลtir (Hizmet fiyatlarฤฑ Nisan ayฤฑnda yรผzde 0,72 oranฤฑnda yรผkselmiล, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu 0,56 puan artarak yรผzde 13,12 olarak gerรงekleลmiลtir ). รte yandan, mevsimsellikten arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล verilerle aylฤฑk enflasyon, aรงฤฑlma etkisiyle Mart ayฤฑnda kaydedilen artฤฑลฤฑn ardฤฑndan yavaลlamฤฑลtฤฑr. Yฤฑllฤฑk enflasyon artฤฑลฤฑ lokanta-otel ve diฤer hizmetlerde daha belirginken, diฤer alt gruplarda gรถrece sฤฑnฤฑrlฤฑ olmuลtur Lokanta-otel yฤฑllฤฑk enflasyonu bir รถnceki sene salgฤฑn hastalฤฑฤa baฤlฤฑ olarak faaliyetin kesintiye uฤramasฤฑ kaynaklฤฑ dรผลรผk bazฤฑn da etkisiyle artarken, aylฤฑk bazda gerek yemek hizmetleri (yรผzde 1,35) gerekse konaklama hizmetlerindeki (yรผzde 1,42) fiyat artฤฑลlarฤฑ dikkat รงekmiลtir. Diฤer hizmetler grubu fiyatlarฤฑndaki yรผkseliลte รถzel okul รผcret baฤlฤฑ olarak eฤitim hizmetleri รถne รงฤฑkmฤฑล, bu geliลmede geรงmiล enflasyona endeksleme davranฤฑลฤฑ ile geรงici KDV indirimlerinin sona ermesi belirleyici olmuลtur. Bu grupta ayrฤฑca dรถviz kuru geliลmelerine baฤlฤฑ olarak kiลisel ulaลtฤฑrma araรงlarฤฑnฤฑn bakฤฑm onarฤฑmฤฑ ve diลรงilik รผcreti gibi kalemlerde fiyat artฤฑลlarฤฑ izlenmiลtir.
Ulaลtฤฑrma hizmetlerinde havayolu ile yolcu taลฤฑmacฤฑlฤฑฤฤฑ fiyatlarฤฑnda (yรผzde 2,49) artฤฑล kaydedilirken, karayolu ile ลehirlerarasฤฑ yolcu taลฤฑmacฤฑlฤฑฤฤฑ fiyatlarฤฑ gerilemiลtir. Haberleลme hizmeti fiyatlarฤฑnda ise internet รผcretindeki artฤฑลa karลฤฑn cep telefonu gรถrรผลme รผcreti kaynaklฤฑ dรผลรผล gรถrรผlmรผลtรผr.
Temel mal yฤฑllฤฑk enflasyonu Nisan ayฤฑnda 0,99 puan artฤฑลla yรผzde 23,13 olmuลtur. Bu dรถnemde yฤฑllฤฑk enflasyon, dayanฤฑklฤฑ mallarda gerilerken, giyim ve ayakkabฤฑ ile diฤer temel mallarda yรผkselmiลtir. Aylฤฑk fiyat geliลmelerine bakฤฑldฤฑฤฤฑnda, son iki aydฤฑr gรถrece ฤฑlฤฑmlฤฑ bir seyir izleyen dayanฤฑklฤฑ mallarda Nisan ayฤฑnda dรถviz kuru etkileriyle fiyat artฤฑลฤฑ hฤฑzlanmฤฑล (yรผzde 1,45), bu geliลmede otomobil fiyatlarฤฑ (yรผzde 3,47) รถne รงฤฑkarken, mobilya fiyatlarฤฑndaki gerileme sฤฑnฤฑrlayฤฑcฤฑ rol oynamฤฑลtฤฑr. Dรถviz kuru geliลmelerinin yanฤฑ sฤฑra endรผstriyel metal fiyatlarฤฑndaki yรผkseliล eฤilimi dayanฤฑklฤฑ tรผketim malฤฑ fiyatlarฤฑ รผzerindeki etkisini sรผrdรผrmektedir. Giyim ve ayakkabฤฑ grubunda fiyatlar yฤฑlbaลฤฑndan bu yana sergilediฤi yรผksek artฤฑล eฤilimini sรผrdรผrmรผล, yeni sezona geรงiลle birlikte yฤฑllฤฑk enflasyon 3,63 puan artarak yรผzde 10,96 seviyesine yรผkselmiลtir. Diฤer temel mallar grubunda fiyatlar hฤฑzlฤฑ bir artฤฑล gรถstermiล (yรผzde 2,16), grup yฤฑllฤฑk enflasyonu 2,01 puan artarak yรผzde 18,81’e ulaลmฤฑลtฤฑr.
Enerji fiyatlarฤฑ Nisan ayฤฑnda yรผzde 0,10 ile nispeten yatay seyretmiลtir Doฤalgaz ve tรผpgaz fiyatlarฤฑ,
sฤฑrasฤฑyla yรผzde 1,07 ve 1,64 oranlarฤฑnda artarken, Tรผrk lirasฤฑndaki deฤer kaybฤฑna karลฤฑn, eลel mobil ve tavan fiyat uygulamalarฤฑnฤฑn etkisiyle akaryakฤฑt fiyatlarฤฑ yรผzde 0,78 oranฤฑnda gerilemiลtir. Hรขlihazฤฑrda eลel mobil uygulamasฤฑ รถnemli bir enflasyonist etkiyi bertaraf etmektedir. Bu dรถnemde enerji fiyatlarฤฑndaki yatay gรถrรผnรผme karลฤฑn, yฤฑllฤฑk enflasyon baz etkisiyle 6,01 puan artarak yรผzde 18,44’e yรผkselmiลtir.
Gฤฑda ve alkolsรผz iรงecek fiyatlarฤฑ Nisan ayฤฑnda yรผzde 2,13 oranฤฑnda artmฤฑล, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu 0,46 puan azalarak yรผzde 16,98 olmuลtur Bu dรถnemde yฤฑllฤฑk enflasyon iลlenmemiล gฤฑda grubunda
0,31 puan azalฤฑลla yรผzde 14,67’ye, iลlenmiล gฤฑda grubunda ise 0,51 puan azalฤฑลla yรผzde 19,36’ya gerilemiลtir. ฤฐลlenmemiล gฤฑda grubunda mevsimsellikten arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล veriler, sebze grubunda belirgin bir artฤฑลa iลaret etmiลtir. Bu dรถnemde, diฤer iลlenmemiล gฤฑda grubunda kฤฑrmฤฑzฤฑ ve beyaz et fiyatlarฤฑndaki belirgin yรผkseliล eฤilimi sรผrmรผลtรผr. Nisan ayฤฑnda iลlenmiล gฤฑda fiyatlarฤฑ aylฤฑk bazda yรผzde 0,97 oranฤฑnda artmฤฑล; uluslararasฤฑ emtia fiyatlarฤฑndaki geliลmelerin etkilerinin gรถzlendiฤi katฤฑ-sฤฑvฤฑ yaฤlardaki yรผksek oranlฤฑ artฤฑลlar devam etmiลtir. Bu geliลmelerle, taze meyve-sebze dฤฑลฤฑ gฤฑda grubu yฤฑllฤฑk enflasyonu yรผzde 17,78 seviyesine gerilemiลtir
Yฤฐ-รFE
Yurt iรงi รผretici fiyatlarฤฑ Nisan ayฤฑnda yรผzde 4,34 ile kayda deฤer bir oranda yรผkselmiล, yฤฑllฤฑk enflasyon 3,97 puan artarak yรผzde 35,17’ye ulaลmฤฑลtฤฑr. รretici fiyatlarฤฑndaki bu yรผkseliลte, dรถviz kuru
geliลmeleri, uluslararasฤฑ emtia fiyatlarฤฑnda sรผregelen artฤฑลlar ve arz kฤฑsฤฑtlarฤฑ belirleyici olmuลtur. Bu dรถnemde petrol fiyatlarฤฑ sฤฑnฤฑrlฤฑ bir oranda gerilerken tarฤฑmsal emtia ve endรผstriyel metal fiyatlarฤฑnda belirgin artฤฑลlar izlenmiลtir. Bu doฤrultuda, ana metal, kimyasal, kรขฤฤฑt, tekstil, fabrikasyon metal, aฤaรง ve mantar baลta olmak รผzere kรผresel ve yurt iรงi tedarik sorunlarฤฑnฤฑn etkili olduฤu ara malฤฑ sektรถrlerinde gรผรงlรผ fiyat artฤฑลlarฤฑ gรถzlenmiลtir. Bu geliลmelerle, petrol ve ana metal hariรง imalat sanayi fiyatlarฤฑnฤฑn eฤilimi yรผkseliลini sรผrdรผrmรผลtรผr.
Ana sanayi gruplarฤฑna gรถre incelendiฤinde, yฤฑllฤฑk enflasyon enerji ve ara malฤฑ gruplarฤฑnda belirgin bir ลekilde yรผkselmiลtir. Enerji yฤฑllฤฑk enflasyonundaki kayda deฤer artฤฑลta geรงen yฤฑlฤฑn aynฤฑ ayฤฑndaki dรผลรผk baz da etkili olmuลtur. Nisan ayฤฑnda ara mallarฤฑnda (yรผzde 6,63) oldukรงa belirgin bir
fiyat artฤฑลฤฑ gรถzlenmiลtir. Bu geliลmede demir-รงelik ve ferro alaลฤฑmlar, plastik รผrรผnler ile temel kimyasallar, tekstil iplik-elyaflarฤฑ ile kรขฤฤฑt ve kรขฤฤฑt รผrรผnleri รถne รงฤฑkarken, artฤฑลlarฤฑn grup geneline yayฤฑldฤฑฤฤฑ izlenmiลtir.
Enerji grubu fiyatlarฤฑndaki artฤฑลta rafine edilmiล petrol รผrรผnleri ve elektrik enerjisinin รผretimi ve daฤฤฑtฤฑmฤฑ รถne รงฤฑkarken, sermaye malฤฑ grubunda metal yapฤฑ รผrรผnleri, motorlu kara taลฤฑtlarฤฑnฤฑn parรงa ve aksesuarlarฤฑ, makineler ile bilgisayar ve รงevre bilimlerindeki artฤฑลlar dikkat รงekmiลtir. Dayanฤฑklฤฑ tรผketim mallarฤฑ fiyatlarฤฑndaki artฤฑลta mรผcevherat, ev aletleri, mobilya ve tรผketici elektroniฤi belirleyici olurken, et รผrรผnleri, diฤer tekstil รผrรผnleri ve katฤฑ-sฤฑvฤฑ yaฤlar dayanฤฑksฤฑz tรผketim mallarฤฑ fiyatlarฤฑndaki artฤฑลฤฑ sรผrรผkleyen kalemler olmuลtur. Bu geliลmelerle, tรผketici fiyatlarฤฑ รผzerindeki รผretici fiyatlarฤฑ kaynaklฤฑ baskฤฑlar gรผรงlenerek devam etmiลtir.
