AA muhabirinin derlediฤi bilgilere gรถre, petrol fiyatlarฤฑnda son birkaรง yฤฑldฤฑr devam eden dรผลรผล, iklim deฤiลikliฤiyle mรผcadele politikalarฤฑnฤฑn gรผรงlenmesi ve finansman kriterlerinin buna gรถre ลekillenmesi, รถzellikle fosil yakฤฑt ลirketlerini dรถnรผลรผme mecbur bฤฑrakฤฑyor.
Bu dรถnรผลรผmรผn son รถrneklerinden biri, “petrol fonu” olarak da bilinen ve 1,3 trilyon dolarla dรผnyanฤฑn en bรผyรผk devlet fonu olan Norveรง Varlฤฑk Fonu’nun yenilenebilir enerji ลirketi Orsted’e ait Hollanda’da bulunan deniz รผstรผ rรผzgar enerjisi santralinin yรผzde 50 hissesini 1,4 milyar avro karลฤฑlฤฑฤฤฑnda satฤฑn almasฤฑ oldu. Bu yatฤฑrฤฑm, 2019’da fosil yakฤฑt yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑ sonlandฤฑrma kararฤฑ alan fonun temiz enerjideki ilk yatฤฑrฤฑmฤฑ olarak รถne รงฤฑktฤฑ.
Dรผnyanฤฑn en bรผyรผk petrol ลirketleri arasฤฑnda yer alan BP, Royal Dutch Shell, Total, Equinor ve Eni temiz enerji dรถnรผลรผmรผ kapsamฤฑnda emisyonlarฤฑnฤฑ dรผลรผrmek iรงin iddialฤฑ hedefler belirleyen ลirketler oldu.
Uluslararasฤฑ Yenilenebilir Enerji Ajansฤฑ’nฤฑn “Petrol ลirketleri ve Enerji Dรถnรผลรผmรผ” raporuna gรถre, BP ลu anda 2,5 gigavat seviyesinde olan yenilenebilir enerji kapasitesini 50 gigavata รงฤฑkarmayฤฑ hedefliyor. Bu hedefe ulaลmak iรงin gereken yatฤฑrฤฑm miktarฤฑnฤฑn 60 milyar dolarฤฑ bulabileceฤi hesaplanฤฑyor.
Total 2025’e kadar 35 gigavat yenilenebilir enerji kapasitesi oluลturmayฤฑ planlarken, ฤฐtalyan petrol ลirketi Eni’nin 2030’a kadar 15 gigavat, 2050’ye kadar ise 55 gigavat temiz enerji kapasitesi hedefi bulunuyor.
Norveรงli Equinor yenilenebilir enerjide 2035’e kadar yaklaลฤฑk 16 gigavata ulaลmayฤฑ, Royal Dutcy Shell ise 2030’a kadar hidrojen dahil temiz enerji teknolojilerine 3 milyar dolar yatฤฑrฤฑm yapmayฤฑ hedefliyor.
Yenilenebilir ลirketleri sektรถrรผn en bรผyรผkleri arasฤฑna girdi
ABD merkezi temiz enerji ลirketi Next Era’nฤฑn piyasa bรผyรผklรผฤรผ 150 milyar dolarฤฑ, Enel’in ise 100 milyar dolarฤฑ aลtฤฑ. Iberdrola ve Orsted’in piyasa bรผyรผklรผkleri ise 80 milyar dolar seviyesine ulaลฤฑrken, bu ลirketler enerji sektรถrรผnรผn en bรผyรผkleri arasฤฑna girdi.
รte yandan, geรงen yฤฑldan beri dรผnyayฤฑ etkisi altฤฑna alan yeni tip koronavirรผs (Kovid-19) salgฤฑnฤฑnฤฑ รถnlemek amacฤฑyla uygulanan kฤฑsฤฑtlar, petrol ve kรถmรผr talebinde tarihin en bรผyรผk dรผลรผลรผne neden olurken, yenilenebilir enerji yรผzde 2 ile talep bรผyรผmesi gรถrรผlen tek enerji sektรถrรผ oldu.
ลirketler “hayatta kalmak” iรงin dรถnรผลรผyor
Londra merkezli dรผลรผnce kuruluลu Carbon Tracker Yatฤฑrฤฑm Bรถlรผmรผ Baลkanฤฑ Henrik Jeppesen, AA muhabirine, kรผresel GDP’nin yรผzde 70’ini oluลturan รผlkelerde petrol, doฤal gaz ve kรถmรผr รผretiminin dรผลรผลte olduฤunu belirterek, “Birรงok รผlke ve ลirket, 2050 ve 2060 iรงin net sฤฑfฤฑr emisyon hedefi aรงฤฑklฤฑyorlar. Petrol ลirketleri hayatta kalmak iรงin yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑ yenilenebilir enerjiye yรถneltiyor. Petrol, gaz ve kรถmรผr รผretimi dรผลerken, aynฤฑ anda yenilenebilir enerji kaynaklarฤฑ giderek daha ucuz ve fosil yakฤฑtlara gรถre rekabet รผstรผnlรผฤรผ saฤlayan kaynaklar haline geliyor.” diye konuลtu.
Jeppesen, yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑ yenilenebilir enerjiye dรถnรผลtรผren ลirketlerin baลarฤฑlฤฑ olup olamayacaฤฤฑnฤฑn zaman iรงinde gรถrรผleceฤini ifade etti.
Total, Equinor, ENI, Repsol, Shell ve BP gibi bรผyรผk รงaplฤฑ yenilenebilir yatฤฑrฤฑmlarฤฑ aรงฤฑklayan ลirketlerin temiz enerji ลirketlerine kฤฑyasla geride kaldฤฑฤฤฑnฤฑ kaydeden Jeppesen, “Petrol ลirketleri aslฤฑnda hali hazฤฑrda sermaye harcamalarฤฑnฤฑn sadece yรผzde 1 ila 5’ini oluลturan miktarฤฑ yenilenebilir enerjiye yatฤฑrฤฑrken, harcamalarฤฑnฤฑn yaklaลฤฑk yรผzde 95’ini petrol ve gaz รผretimi oluลturuyor.” bilgisini paylaลtฤฑ.
Avrupalฤฑ petrol ลirketleri dรถnรผลรผmde รถncรผ
Carbon Tracker Petrol ve Gaz Analisti Alex Dalman ise dรผลen petrol ve gaz talebinin bu alandaki birรงok yatฤฑrฤฑmฤฑn atฤฑl kalmasฤฑna yol aรงacaฤฤฑnฤฑ dile getirdi.
Petrol devlerinin enerji dรถnรผลรผmรผnรผn geleneksel iล modelleri iรงin ciddi riskler oluลturduฤunun farkฤฑna vardฤฑฤฤฑnฤฑ aktaran Dalman, ลunlarฤฑ kaydetti:
“Aynฤฑ ลekilde, yatฤฑrฤฑmcฤฑlar da petrol ve gaz ลirketlerinin bรผyรผk finansal kayฤฑplardan kurtulmalarฤฑ ve temiz enerji alanฤฑnda faaliyet gรถstermeleri iรงin baskฤฑ oluลturuyor. Buna raฤmen, ลu anda yenilenebilir enerji dรถnรผลรผmรผne odaklanan aฤฤฑrlฤฑklฤฑ olarak Avrupalฤฑ petrol ลirketleri fakat onlarฤฑn bile portfรถylerinde temiz enerji yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑn payฤฑ dรผลรผk. ABD’li ลirketler ise en ucuz petrolรผ รผreterek ve emisyonlarฤฑnฤฑ karbon yutma teknolojileriyle azaltarak daha direnรงli olmaya odaklanmฤฑล gibi gรถrรผnรผyorlar. Yine de petrol ve gaz ลirketleri 5-10 yฤฑl รถncesine gรถre daha tedbirli ve fosil yakฤฑt talebinin azalmaya baลladฤฑฤฤฑnฤฑn giderek daha fazla farkฤฑna varฤฑyor.”
