Merkez Bankasฤฑ Baลkanฤฑ Naci Aฤbal, 2020 yฤฑlฤฑnฤฑn son รงeyreฤinde yรผzde 7-8 arasฤฑnda bรผyรผme beklendiฤini, yฤฑlฤฑn tamamฤฑnda ise bรผyรผme oranฤฑnฤฑn yรผzde 2,5 civarฤฑnda gerรงekleลmesini beklediklerini sรถyledi. Aฤbal, โOcak-ลubat aylarฤฑndaki ekonomik aktiviteye gรถre, bu yฤฑlฤฑn ilk รงeyreฤine yรผzde 4-5 bรผyรผmeyle baลlanabilirโ ifadelerini kullandฤฑ.
Ekonomistlerle gerรงekleลtirdiฤi toplantฤฑda konuลan Aฤbal, sermaye giriลlerinin gรผรงlenmesi ve yurtiรงi yerleลiklerin dolarizasyon eฤiliminin tersine dรถnmesiyle birlikte dรถviz alฤฑm ihalelerine baลlanacaฤฤฑnฤฑ da kaydetti ve โลartlar oluลtuฤunda, buna yรถnelik planฤฑmฤฑzฤฑ da ลeffaf bir ลekilde kamuoyuyla paylaลacaฤฤฑzโ dedi.
Merkez Bankasฤฑ, enflasyon raporunun ardฤฑndan, TOBB ve TESK ziyaretlerinde de enflasyonun yรผksek seyrinde โalฤฑลkanlฤฑklarฤฑn ve davranฤฑลlarฤฑnโ รถnemine iลaret eden veriler sundu. Banka, dรถviz kurunun etkisini de hesapladฤฑ. Sunuma gรถre 2020โde TL hiรง deฤer kaybetmeseydi enflasyon %7 olarak gerรงekleลecekti.
Merkez Bankasฤฑโnฤฑn TOBB ve TESKโi ziyaretinde yapฤฑlan sunumda, enflasyonla mรผcadelenin รถnemi vurgulanฤฑrken, kalฤฑcฤฑ fiyat istikrarฤฑnฤฑn; sรผrdรผrรผlebilir bรผyรผme, istihdam, adaletli gelir daฤฤฑlฤฑmฤฑ ve toplumsal refah artฤฑลฤฑ iรงin รถn koลul niteliฤi taลฤฑdฤฑฤฤฑ vurgulandฤฑ. Yatฤฑrฤฑm ve รผretimin sรผrdรผrรผlebilir ลekilde artmasฤฑ, ekonominin verimlilik kaynaklฤฑ bรผyรผmesinin de kalฤฑcฤฑ fiyat istikrarฤฑna baฤlฤฑ olduฤu anlatฤฑldฤฑ. ฤฐstikrarlฤฑ ve hฤฑzlฤฑ bรผyรผme ile fiyat istikrarฤฑ arasฤฑnda pozitif bir iliลki olduฤu; ancak bu pozitif iliลkinin ekonomideki รถngรถrรผlebilirlik ile yatฤฑrฤฑm ortamฤฑnฤฑn iyileลtirilmesine baฤlฤฑ olduฤuna iลaret edildi.
Enflasyonun belirleyicileri 9 ayrฤฑ kalemde incelendi
Merkez Bankasฤฑโnฤฑn TOBB-TESK sunumunda ve Merkez Bankasฤฑ Enflasyon Raporu-1 2021โde farklฤฑ hesaplama yรถntemlerine gรถre 2020 enflasyonuna etki eden unsurlar belirlendi. Buna gรถre, 2020โde TL hiรง deฤer kaybetmeseydi yรผzde 14,6 olan enflasyon yรผzde 7 olarak gerรงekleลecekti. Yine 25,2 olan รFE, yรผzde 9,1, yรผzde 20,6 olan gฤฑda fiyatlarฤฑ artฤฑลฤฑ da yรผzde 12,6 dรผzeyinde oluลacaktฤฑ.
Enflasyonda โkatฤฑlฤฑkโ olarak adlandฤฑrฤฑlan geรงmiล alฤฑลkanlฤฑklara baฤlฤฑ fiyat artฤฑลฤฑ ve dรถnemsel ลartlara baฤlฤฑ yรผkselen fiyatlarฤฑn, o ลartlar deฤiลtiฤinde dahi geri รงekilmemesi, รงok yavaล รงekilmesi olarak tanฤฑmlanan katฤฑlฤฑฤฤฑn etkisinin de 5,6 puan olduฤu belirlendi. Katฤฑlฤฑฤฤฑn etkisinin 2018-2020 dรถneminde 5,5 puanฤฑn รผzerinde olduฤu gรถsterildi. 2011-2017 dรถneminde ise 4,5 puanฤฑn รผzerinde ve genellikle 5 puana yakฤฑn seyrettiฤi vurgulandฤฑ.
Enflasyon raporunda da 20182020 dรถneminde enflasyonun seyrinin belirleyicileri, sabit terim (katฤฑlฤฑk), iลlenmemiล gฤฑda, dรถviz kuru, ithalat fiyatlarฤฑ, รงฤฑktฤฑฤฤฑ aรงฤฑฤฤฑ (ekonominin bรผyรผmesinin potansiyel bรผyรผmeye farkฤฑ), reel birim iลgรผcรผ maliyeti vergi ve diฤer (vergi dฤฑลฤฑndaki yรถnetilen fiyatlar, elektrik-gaz fiyatlarฤฑ vb. ile tahmin hatalarฤฑ) baลlฤฑlarฤฑ ile incelendi. Buna gรถre, 2020โde en yรผksek katkฤฑ 6,2 puan ile TLโnin deฤer kaybฤฑ (dรถviz kurundan) kaynaklฤฑ oldu.
Hฤฑzlฤฑ toparlanma vurgusu
Enflasyon raporunda, enflasyona katkฤฑnฤฑn birbiri ile iliลkileri ya da daha รผst makro analizi iรงermediฤini hatฤฑrlatarak, makro dinamikler aรงฤฑsฤฑndan ise hฤฑzlฤฑ kredi geniลlemesi ve yurtiรงi talep kaynaklฤฑ gรผรงlรผ toparlanmanฤฑn dolaylฤฑ kanallardan enflasyonda belirleyici olduฤuna iลaret edildi. Hฤฑzlฤฑ toparlanmanฤฑn dรถviz kuru, dฤฑล denge, enflasyon, beklenti ve risk primlerine belirgin ลekilde etki ettiฤi hesaplanan raporda, โDolayฤฑsฤฑyla her ne kadar toplam talep koลullarฤฑnฤฑn enflasyona etkisi sฤฑnฤฑrlฤฑ gibi gรถrรผnse de yฤฑlฤฑn ikinci yarฤฑsฤฑndaki hฤฑzlฤฑ bรผyรผmenin, Tรผrk Lirasฤฑ’nฤฑn diฤer geliลmekte olan รผlkelerden olumsuz ayrฤฑลmasฤฑnda รถnemli rol oynadฤฑฤฤฑ deฤerlendirilmektedir. Bรถylece, para politikasฤฑndaki sฤฑkฤฑ duruลun kararlฤฑlฤฑkla sรผrdรผrรผlmesi ve รถnรผmรผzdeki dรถnemde krediler ile yurtiรงi talebin ฤฑlฤฑmlฤฑ bir patikaya yรถnelmesi, talep, maliyet ve beklenti kanallarฤฑyla enflasyon baskฤฑlarฤฑnฤฑn sฤฑnฤฑrlanmasฤฑ aรงฤฑsฤฑndan kritik รถnem arz etmektedirโ yorumu yapฤฑldฤฑ.
