Uzun sรผredir piyasa ve ekonomi gรถzlemcisi olan Ed Yardeni, mevcut kรผresel hisse senedi satฤฑลlarฤฑnฤฑn, o dรถnemde yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn korkularฤฑna raฤmen ekonominin bir gerilemeyi รถnlediฤi 1987 รงรถkรผลรผne bazฤฑ benzerlikler taลฤฑdฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Bloomberg Televizyonu’nun Bloomberg Gรถzetim programฤฑnda Yardeni, “Bu, ลu ana kadar 1987’yi รงok anฤฑmsatฤฑyor” dedi. “Borsada bir รงรถkรผล yaลadฤฑk – bunlarฤฑn hepsi temelde bir gรผnde gerรงekleลti – ve o zaman yaลanan bu dรผลรผลรผn arkasฤฑnda resesyona girildiฤi veya resesyona girmek รผzere olduฤumuza dair endiลeler yatฤฑyordu. Ve bu resesyon riski hiรง gerรงekleลmedi. Bunun gerรงekten daha รงok piyasanฤฑn iรง yapฤฑsฤฑyla ilgisi vardฤฑ.โ
Hisse senetlerindeki mevcut dรผลรผลรผn nedenleri arasฤฑnda, diฤer varlฤฑklara yatฤฑrฤฑm yapmak iรงin Japon yeninin sฤฑfฤฑra yakฤฑn finansman maliyetinden yararlanan pozisyonlarฤฑn รงรถzรผlmesi de yer alฤฑyor. Sรถzde taลฤฑma ticareti, Japonya Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn geรงen hafta faiz artฤฑrฤฑmฤฑ ve daha fazla hamle dรผลรผnme taahhรผdรผ nedeniyle baltalandฤฑ. Yatฤฑrฤฑmcฤฑlar aynฤฑ zamanda bรผyรผk ABD teknoloji ลirketlerine yรถnelik bahislerin de รงรถzรผldรผฤรผne dikkat รงekti.
Yardeni Research’รผn baลkanฤฑ Yardeni, iรง pazar dinamikleri konusunda 1987’de olduฤu gibi “burada da aynฤฑ ลeyin olduฤunu dรผลรผnรผyorum” dedi. “Bu satฤฑลlarฤฑn รงoฤunun bu taลฤฑma ticaretinin gevลemesiyle ilgisi var.”
Tarihsel durumda, dรถnemin Fed Baลkanฤฑ Alan Greenspan faiz oranlarฤฑnฤฑ dรผลรผrdรผ ve finansal sisteme likidite pompaladฤฑ. Yardeni, para politikasฤฑ yapฤฑcฤฑlarฤฑnฤฑn mevcut duruma tepki vereceฤini tahmin ettiฤini ancak acil bir faiz oranฤฑ hamlesi รถngรถrmediฤini sรถyledi.
Kredi riski
ABD borsalarฤฑ Pazartesi gรผnkรผ Wall Street seansฤฑnฤฑn ortasฤฑnda kayฤฑplarฤฑnฤฑ azaltmadan รถnce, “Bu kรผresel bir finansal paniฤe dรถnรผลรผyor ve merkez bankalarฤฑnฤฑn buna yanฤฑt vermesini bekleyebileceฤimizi dรผลรผnรผyorum” dedi.
S&P 500 endeksi New York’ta, gรผnรผn erken saatlerinde yaklaลฤฑk %4,3 kadar dรผลtรผkten sonra รถฤle saatlerinde yaklaลฤฑk %2,3 oranฤฑnda dรผลรผล yaลadฤฑ. Japonya’nฤฑn Topix Endeksi yรผzde 12’den fazla dรผลtรผ.
Tarihe Kara Pazartesi olarak geรงen 19 Ekim 1987 tarihinde yaลanan borsalardaki sert dรผลรผล sฤฑrasฤฑnda neler olmuลtu?
-19 Ekim 1987’de dรผnya borsalarฤฑnฤฑn kฤฑsa bir zaman zarfฤฑnda bรผyรผk deฤer kayฤฑplarฤฑ yaลamasฤฑ sonucunda o gรผne Kara Pazartesi ismi verilmiลtir. Dรผลรผล Hong Kong borsasฤฑnda baลladฤฑ, zaman farklarฤฑyla sฤฑrasฤฑyla dรผลรผลleri Avrupa borsalarฤฑ ve ABD izledi. Gรผn sonunda Dow Jones Borsasฤฑ 508 puanlฤฑk dรผลรผลle %22.6 deฤer yitirdi. Ekim ayฤฑ sonunda Hong Kong borsasฤฑ %45.8, Avustralya’da %41.8, ฤฐspanya’da %31, Birleลik Krallฤฑk’ta %26.4, ABD’de %22.68, Kanada’da %22.5 deฤer kaybederken, Yeni Zelanda’da %60’lฤฑk dรผลรผลรผn geri alฤฑnmasฤฑ yฤฑllar aldฤฑ.
Kara Pazartesi, bir gรผnde borsalarฤฑn tรผm zamanlarฤฑn en รงok deฤer yitirdiฤi gรผndรผr.-
Yardeni, politika yapฤฑcฤฑlarฤฑn ilk tepkisinin “ABD ekonomisine iliลkin endiลeleri azaltmak” ve Fed’in geniลleme dรถngรผsรผne 50 baz puanlฤฑk faiz indirimiyle baลlama potansiyeline karลฤฑ geri adฤฑm atmak olabileceฤini sรถyledi. “Ama biliyorsunuz, Cuma ve bu sabahki vadeli satฤฑลlar gibi รถnรผmรผzdeki birkaรง gรผn iรงinde merkez bankasฤฑnฤฑn likidite saฤlama moduna geรงeceฤini dรผลรผnรผyorum ve bu pekala 50 baz puanlฤฑk bir indirim anlamฤฑna gelebilir.” dedi
Yardeni, tehlikenin, piyasalardaki dรผลรผลรผn kendi kendini beslemesi ve kredi krizine dรถnรผลmesi olduฤunu sรถyledi. Beklentisinin bu olmadฤฑฤฤฑnฤฑ vurgulayarak, “Bu taลฤฑma ticaretinin gevลemesinin bir tรผr finansal krize dรถnรผลmesi ve bunun da durgunluฤa yol aรงmasฤฑ dรผลรผnรผlebilir” dedi.
(Yardeni taลฤฑma ticareti ile Japonya’da sฤฑfฤฑr faizle kredi alan yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn, paralarฤฑnฤฑ yurt dฤฑลฤฑndaki hisse senetlerine ve tahvillere taลฤฑmalarฤฑnฤฑ kast ediyor.)
Cuma gรผnkรผ beklenenden zayฤฑf ABD istihdam raporundan sonra bile “ฤฐลgรผcรผ piyasasฤฑ hala iyi durumda” deฤerlendirmesinde bulundu. Temmuz verileri istihdam artฤฑลlarฤฑnda belirgin bir yavaลlama ve iลsizlik oranฤฑnda beklenmedik bir yรผkseliล gรถsterdi; bu da Fed’in faiz oranlarฤฑnฤฑ yirmi yฤฑlฤฑ aลkฤฑn sรผredir en yรผksek seviyesinden dรผลรผrme konusunda eฤrinin gerisinde olabileceฤi endiลesini artฤฑrdฤฑ.
“ABD ekonomisi hรขlรข bรผyรผyor, hizmet ekonomisinin iyi gittiฤini dรผลรผnรผyorum” dedi. “Sonuรง olarak, bunun piyasada durgunluฤa dรถnรผลen bir ลeyden รงok teknik bir sapmaya dรถnรผลeceฤini dรผลรผnรผyorum.”
Yardeni, 1980’lerde “tahvil kanunsuzlarฤฑ” terimini tรผretmesiyle รผnlรผydรผ; yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn, mali gidiลatla ilgili endiลelerden dolayฤฑ faiz oranlarฤฑnฤฑ artฤฑrarak politika yapฤฑcฤฑlarฤฑn tartฤฑลmalarฤฑnฤฑ ลekillendirme potansiyeline atฤฑfta bulunuyordu.
