Her yฤฑl ortalama 70 bin kiลinin hayatฤฑnฤฑ kaybettiฤi ฤฐstanbul’da mezar yeri bulmak da zorlaลtฤฑ. Tรผrkiye’nin birรงok รผnlรผ ismin de defnedildiฤi Karacaahmet, Zincirlikuyu, Aลiyan, Edirnekapฤฑ’daki mezar yerleri ise neredeyse yรผzde 100 doluluฤa yaklaลtฤฑ. Bazฤฑ kiลiler, yฤฑllar รถnce aldฤฑklarฤฑ ya da akrabalarฤฑndan miras kalan yerleri fahiล fiyatlarla internet รผzerinden satฤฑลa รงฤฑkardฤฑ. ฤฐlanlarda 2 milyon liraya mezar yeri satan bile var.
ฤฐstanbul’da mezar yeri รผcretlerine geรงtiฤimiz hafta zam geldiฤi aรงฤฑklanmฤฑลtฤฑ. 1 Nisan 2021’den itibaren yรผrรผrlรผฤe girecek yeni fiyatlara gรถre ฤฐstanbul’da mezarlฤฑk yer bedelleri 100 lira ile 37 bin 400 liraya arasฤฑnda deฤiลiyor.
Her yฤฑl ortalama 70 bin kiลinin hayatฤฑnฤฑ kaybettiฤi ลehirde, รถzellikle Karacaahmet, Zincirlikuyu, Aลiyan, Edirnekapฤฑ gibi mezarlฤฑklarda yer bulunmamasฤฑnฤฑ fฤฑrsat bilen kiลiler, internet รผzerinde yeni bir pazar oluลturdu.
Yฤฑllar รถnce satฤฑn aldฤฑklarฤฑ ya da akrabalarฤฑndan miras kalan alanlarฤฑ satฤฑลa รงฤฑkaran kiลiler, bu ilanlarda “Sabancฤฑ Mezarlฤฑฤฤฑ’na รงok yakฤฑn”, “yeลillikler iรงinde” gibi ibarelere de yer verdi. ฤฐlanlarda 2 milyon liraya mezar yeri satan bile var. Zincirlikuyu Mezarlฤฑฤฤฑ’nda 17 metrekarelik alanฤฑnฤฑn bulunduฤunu belirten bir kiลi, burayฤฑ 2 milyon liraya satฤฑลa รงฤฑkarmฤฑล durumda.
Bir baลka kiลi ise 150 bin liraya satฤฑลa sunduฤu mezar yerinin “Sรผleyman Hilmi Tunahan Hazretlerine komลu” olduฤunu belirtmiล. Benzer ลekilde birรงok ilan bulmak mรผmkรผn.
Cenaze, mezar alanฤฑ รผzerinden fฤฑrsatรงฤฑlฤฑk yapmanฤฑn doฤru olmadฤฑฤฤฑnฤฑ belirten ฤฐstanbul Bรผyรผkลehir Belediyesi (ฤฐBB) Mezarlฤฑklar Daire Baลkanฤฑ Dr. Ayhan Koรง, “Verdiฤimiz o tahsis belgeleri รผzerinde bรถyle bir satฤฑลฤฑn olmayacaฤฤฑnฤฑ net bir ลekilde belirtiyoruz. Vatandaลlarฤฑn ellerindeki ‘mezar yeri kullanฤฑm belgelerini’ tapu olarak geรงiyor ancak bu tapu deฤil, kullanฤฑm belgesi. Kullanฤฑm belgesi kime aitse o kiลi kullanฤฑr. Bunun devri, satฤฑlmasฤฑ sรถz konusu olamaz” dedi.
ฤฐBB’den vatandaลlara uyarฤฑ
Dr. Ayhan Koรง, bu tรผr iลlemlerde bulunan ve mezar yeri almak isteyen kiลilere ลu uyarฤฑlarda bulundu: “Benim mezar alanฤฑm var, gelin size satayฤฑm’ diyen insanlara kesinlikle inanmayฤฑn. Bรถyle iliลkilere girmeniz kendi menfaatiniz deฤil zararฤฑnฤฑz olacaktฤฑr. Bu tรผr iลlemler iรงin yasal adres her zaman mezarlฤฑklar dairesi.
Bunun dฤฑลฤฑnda gerรงekleลecek tรผm iliลkiler gayri yasal olacaktฤฑr. Bu tรผr yasal olmayan iลlemler ฤฐBB’yi ilgilendirmez. Bรถyle bir satฤฑล sonrasฤฑ, mezar yerini alan kiลi ‘ben yerimi aldฤฑm’ deme ลansฤฑna sahip deฤildir. Bรผtรผn vatandaลlarฤฑ uyarฤฑyorum.”
“ฤฐdari yaptฤฑrฤฑm olabilir”
Konunun hukuki boyutu hakkฤฑnda deฤerlendirmede bulunan Kadir Has รniversitesiโnden Hukukรงu Doรง. Dr. Nilay Arat, โMezarlฤฑklarฤฑn Korunmasฤฑ Hakkฤฑnda Kanunโa gรถre umumi mezarlฤฑklarฤฑn mรผlkiyeti belediye bulunan yerlerde belediyelere, kรถylerde kรถy tรผzelkiลiliklerine aittir. Bu yerler satฤฑlamaz ve kazandฤฑrฤฑcฤฑ zamanaลฤฑmฤฑ zilyedliฤi yolu ile iktisap edilemez.
Bu kapsamda vatandaลlarฤฑn sahip olabilecekleri hak โmezar yeri kullanฤฑm belgesiโ ile belirlenen bir โkullanฤฑm hakkฤฑโdฤฑr. Kiลiler โmezar yeri kullanฤฑm belgesi adฤฑnฤฑ verdiฤimiz belge ile kullanฤฑm hakkฤฑnฤฑ elde ediyorlar. Bu hakkฤฑn niteliฤi Yargฤฑtay kararlarฤฑnda โtaลฤฑnmaz mal mรผlkiyeti deฤil, ilgili mevzuat hรผkรผmleri รงerรงevesinde tesis edilmiล, kendine รถzgรผ bir kullanma hakkฤฑโ olarak nitelendiriliyor.
Dolayฤฑsฤฑyla bu ลekilde vatandaลlara kullanฤฑm hakkฤฑ verilen mezar yerinin 3. bir kiลiye satฤฑลฤฑ hukuken mรผmkรผn deฤildir. Bรถyle bir satฤฑลฤฑ suรง olarak dรผzenleyen kanun hรผkรผmleri olmamakla birlikte kamu tรผzel kiลiliฤi mรผlkiyetinde bulunan ve kamu malฤฑ olarak kabul edilen kamu malฤฑndan รถzel yararlanma rejimi kapsamฤฑndaki tahsise ve ruhsata aykฤฑrฤฑ tutumun Belediye Kanunu ve Kabahatler Kanunu kapsamฤฑnda bir idari yaptฤฑrฤฑmla karลฤฑ karลฤฑya kalabileceฤi” uyarฤฑsฤฑnda bulundu.
Mezar yeri รผzerindeki kullanฤฑm hakkฤฑnฤฑn hiรงbir zaman satฤฑn aldฤฑฤฤฑnฤฑ iddia eden kiลiye geรงmeyeceฤini de hatฤฑrlatan Doรง. Dr. Nilay Arat, “Dolayฤฑsฤฑyla mezar yerini ilgili kamu tรผzel kiลiliฤinden deฤil 3. kiลilerden aldฤฑฤฤฑnฤฑ iddia eden kiลi buna baฤlฤฑ hak elde edemez. Sonrasฤฑnda mezarlฤฑฤฤฑ onarmak/inลa etmek istediฤinde zaten belediyeden โmezar inลaat izni belgesiโ almasฤฑ gerekecektir. Ruhsatฤฑ almasฤฑ da mรผmkรผn olmayacaktฤฑrโ dedi.
