Tรผrkiye’de emeklilerin yaklaลฤฑk yarฤฑsฤฑ รงeลitli nedenlerle iล hayatฤฑnda kalmayฤฑ sรผrdรผrรผyor. DฤฐSK Araลtฤฑrma Merkezi DฤฐSK-AR’ฤฑn hazฤฑrladฤฑฤฤฑ “Tรผrkiye’de Emeklilerin Durumu ve EYT Gerรงeฤi” baลlฤฑklฤฑ rapor, Fฤฑndฤฑklฤฑ’daki ฤฐstanbul SGK ฤฐl Mรผdรผrlรผฤรผ รถnรผnde basฤฑn aรงฤฑklamasฤฑyla kamuoyuna duyuruldu.
DฤฐSK Genel Baลkanฤฑ Arzu รerkezoฤlu, “Emekli ve hak sahiplerinin aylฤฑk ve gelirleri yaลam koลullarฤฑna uygun hale getirilmeli, alt sฤฑnฤฑrฤฑ asgari รผcret olmalฤฑdฤฑr.” dedi.
รerkezoฤlu, emekli hakkฤฑnฤฑn, sosyal gรผvenlik hakkฤฑnฤฑn ayrฤฑlmaz bir parรงasฤฑ olduฤunu belirterek, anayasa ve uluslararasฤฑ sรถzleลmelerle gรผvence altฤฑna alฤฑnan temel bir insan hakkฤฑ olduฤunu sรถyledi.
Emekliler ve onlarฤฑn hak sahiplerinin, 13 milyonu aลan sayฤฑlarฤฑyla en รถnemli toplumsal gruplardan birini oluลturduฤuna dikkati รงeken รerkezoฤlu, emeklilerin geรงim sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑ รงektiฤini dile getirdi.
รerkezoฤlu, hazฤฑrlanan rapora gรถre dรผลรผk gelir nedeniyle emeklilerin neredeyse yarฤฑsฤฑnฤฑn รงalฤฑลtฤฑฤฤฑnฤฑ veya iล aradฤฑฤฤฑnฤฑ anlatarak, “2002 yฤฑlฤฑnda 4,3 milyon emeklinin 1,6 milyonu iล gรผcรผ piyasasฤฑnda iken, 2020 Temmuz ayฤฑ itibarฤฑyla 9 milyon 89 bin emeklinin 4 milyon 255 bini iล gรผcรผ piyasasฤฑndadฤฑr.” dedi.
Tรผrkiye’de emekli aylฤฑk ve gelirleri arasฤฑnda bรผyรผk bir uรงurum bulunduฤu ifade eden รerkezoฤlu, “Avrupa Birliฤi ฤฐstatistik Birimi (Eurostat) verilerine gรถre Tรผrkiye emekliler arasฤฑ gelir eลitsizliฤinin en yรผksek olduฤu รผlkedir. Tรผrkiye’de en dรผลรผk emekli aylฤฑk ve geliri alan emeklilerin ilk dilimi ile en yรผksek emekli aylฤฑk ve geliri alanlar arasฤฑndaki fark 7,5 kattฤฑr. Emekliler arasฤฑ gelir eลitsizliฤini gรถsteren bu rakam Avrupa Birliฤinde ortalama 4,2’dir. Emeklilerin yaลam koลullarฤฑnฤฑn giderek zorlaลmasฤฑnฤฑn yanฤฑ sฤฑra emekli olmak da giderek gรผรงleลmektedir.” dedi.
รerkezoฤlu, toplumsal cinsiyet eลitsizliฤinin emeklilikte de sรผrdรผฤรผne dikkati รงekerek, istihdam edilenlerin yรผzde 32’sinin kadฤฑnlardan oluลmasฤฑna raฤmen, emeklilerin sadece yรผzde 19’unun kadฤฑnlardan oluลtuฤunu aktardฤฑ.
Emeklilikte Yaลa Takฤฑlanlarฤฑn (EYT) bรผyรผk bir toplumsal sorun olduฤunu dile getiren รerkezoฤlu, ลunlarฤฑ sรถyledi:
“Emeklikte yaลa takฤฑlmak 1998 yฤฑlฤฑnda iลe giren ve o tarihte 2023 yฤฑlฤฑnda emekli olma hakkฤฑna sahip bir iลรงinin, 1999 yฤฑlฤฑnda รงฤฑkarฤฑlan bir yasa ile emekliliฤinin 15 yฤฑl sonraya, 2038 yฤฑlฤฑna ertelenmesidir. Bugรผn รผlkemizde EYT maฤduru sayฤฑsฤฑ 4 milyon 600 bindir. Bugรผn yaลa takฤฑlmasa emekli olabileceklerin sayฤฑsฤฑnฤฑn ise 750 bin ile 1 milyon civarฤฑnda olduฤu ifade edilmektedir. Bรถylesine รถnemli bir toplumsal sorunun sadece maliyet รผzerinden tartฤฑลฤฑlmasฤฑ doฤru deฤildir, adil deฤildir, insani deฤildir. Emeklilik bir haktฤฑr ve bu hakkฤฑn kullanฤฑlmasฤฑnฤฑ saฤlamak รผlkeyi yรถnetenlerin gรถrevidir.
EYT sorununun รงรถzรผmรผ SGK iรงin aylฤฑk ortalama 2 milyar TL civarฤฑnda ilave bir รถdeme anlamฤฑna gelecektir. Bunun anlamฤฑ SGK’nฤฑn รถdeyeceฤi emekli aylฤฑklarฤฑnฤฑn yaklaลฤฑk yรผzde 6-7 civarฤฑnda artmasฤฑdฤฑr. Ve bu kaynaฤฤฑ yaratmak hiรง de zor deฤildir. Tahsil edilemeyen SGK primlerinin tahsil edilmesi, kayฤฑt dฤฑลฤฑ รงalฤฑลanlarฤฑn sigortalฤฑ รงalฤฑลtฤฑrฤฑlmasฤฑ, sermaye รงevrelerine tanฤฑnan vergi ve prim teลviklerinin bir kฤฑsmฤฑnฤฑn EYT iรงin ayrฤฑlmasฤฑ, bu toplumsal sorunu รงรถzmeye fazlasฤฑyla yetecektir.”
รerkezoฤlu, hรผkรผmete eleลtirilerde bulunarak, hรผkรผmetin EYT sorununu รงรถzmek yerine EYT’liler iรงin, baลta kฤฑdem tazminatฤฑ hakkฤฑ olmak รผzere yeni hak kayฤฑplarฤฑna yol aรงacak bir dรผzenlemeyi gรผndeme getirdiฤini savundu.
DฤฐSK olarak emeklilik, kฤฑdem tazminatฤฑ, รงocuklar ve gelecek iรงin mรผcadeleye devam edeceklerini belirten รerkezoฤlu, “Sonuรง olarak insan onuruna yakฤฑลฤฑr bir emeklilik iรงin tรผm emeklileri ลu acil talepler etrafฤฑnda รถrgรผtlenmeye ve mรผcadeleye davet ediyoruz: Emekli ve hak sahiplerinin aylฤฑk ve gelirleri yaลam koลullarฤฑna uygun hale getirilmeli, alt sฤฑnฤฑrฤฑ asgari รผcret olmalฤฑdฤฑr. Emeklilerin sendikal haklarฤฑnฤฑ kullanmasฤฑnฤฑn รถnรผndeki engeller kaldฤฑrฤฑlmalฤฑ, emeklilere toplu pazarlฤฑk hakkฤฑ tanฤฑnmalฤฑdฤฑr. EYT sorunu รงรถzรผlmelidir.” diye konuลtu.
