Bilim Kurulu รผyesi Prof. Dr. Kara, Tรผrkiyeโde yaklaลฤฑk 36 bin hayalet taลฤฑyฤฑcฤฑ olabileceฤini sรถyledi. Kara, hiรง semptom gรถstermeden hastalฤฑฤฤฑ geรงiren bu taลฤฑyฤฑcฤฑlarฤฑn tespiti iรงin yeni testlerin yapฤฑlacaฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ.
Hรผrriyet’ten Meltem รzgenรง’e konuลan Saฤlฤฑk Bakanlฤฑฤฤฑ Bilim Kurulu รผyesi Prof. Dr. Ateล Kara, hiรง semptom gรถstermeden koronavirรผs hastalฤฑฤฤฑnฤฑ geรงiren ‘hayalet taลฤฑyฤฑcฤฑlar’la ilgili aรงฤฑklamalarda bulundu:
Dรผnyadan gelen veriler, รผlkelerdeki vaka sayฤฑlarฤฑnฤฑn yรผzde 30โu kadar semptomu olmayan, yani ‘hayalet taลฤฑyฤฑcฤฑ’ olduฤunu gรถsteriyor. O zaman ลu anda Tรผrkiyeโde 122 bin vaka varsa, dฤฑลarฤฑda saptayamadฤฑฤฤฑmฤฑz 36 bin kiลi semptom gรถstermeden hastalฤฑฤฤฑ taลฤฑyor ya da hastalฤฑฤฤฑ geรงirmiล olabilir. Bunu nereden tahmin ediyoruz? ฤฐlk olarak ฤฐzlanda bir รงalฤฑลma yaptฤฑ. Nรผfusu az olduฤu iรงin herkese test uyguladฤฑ ve gรถrdรผ ki nรผfusunun รผรงte biri hiรง semptom gรถstermeden hastalฤฑฤฤฑ taลฤฑyor. Daha sonra รinโden bir รงalฤฑลma geldi. O รงalฤฑลmada da รผรงte bir olmasa da yaklaลฤฑk aynฤฑ veriler vardฤฑ. Daha sonra dรผnyanฤฑn รงeลitli รผlkelerinden de benzer veriler geldi. Bu da รผlkemizle ilgili tahminde bulunabilmemizi saฤladฤฑ. Bu nedenle herkesin maske takmasฤฑ gerektiฤini รถzellikle vurguluyoruz. Ancak, unutmamak gerekir ki maske sosyal mesafenin yerine geรงmez.
Semptom gรถstermeden hastalฤฑk taลฤฑyanlarฤฑn tamamฤฑnฤฑ tespit etmek neredeyse mรผmkรผn deฤil. Ancak tabii ki dรผnyada ve Tรผrkiyeโde yeni geliลtirilen antikor testleri artฤฑk daha iyi sonuรง veriyor. Bu testlerle 10 kiลiden 9โunu yakalamak mรผmkรผn hale geldi. Nรผfusun tamamฤฑna yapamasak da belli รถrneklemlerle bu kiลileri tespit etmeye รงalฤฑลฤฑyoruz. Toplu รงalฤฑลฤฑlan iล yerlerine de artฤฑk test uygulanacak.
Virรผsle ilgili bizi hasta edecek miktarฤฑn ne olduฤunu bilmiyoruz. Yani biz kaรง tane alฤฑrsak hasta oluruz bazฤฑ virรผs ve bakteriler iรงin biliyoruz ama bu virรผsรผ net bilmemekle birlikte rakamฤฑn 100โlรผ 200โlรผ sayฤฑlarฤฑn รผzerinde olduฤunu tahmin ediyoruz. โVirรผse รงok maruz kalmak hastalฤฑฤฤฑ daha aฤฤฑr geรงirmeye neden olur mu?โ gibi bir veri elimizde yok. Ancak her insanฤฑn genetik farklฤฑlฤฑklarฤฑ var, bu da bazฤฑ hastalฤฑklara karลฤฑ insanlarฤฑn farklฤฑ yatkฤฑnlฤฑklarฤฑ olduฤunu gรถsterir. โAcaba bu koronavirรผse de รถzel bir yatkฤฑnlฤฑฤฤฑ olan kiลiler var mฤฑ ve bu kiลiler hastalฤฑฤฤฑ daha aฤฤฑr mฤฑ geรงiriyor?โ Henรผz bilmiyoruz. Virรผsรผn zayฤฑf bir noktasฤฑ var. Gรผneล ฤฑลฤฑฤฤฑnฤฑn ultraviyolesi. Kurallarฤฑmฤฑzฤฑ tam uygularsak yaz aylarฤฑnda biraz daha rahatlayabiliriz.
Aลฤฑ konusu รงok merak ediliyor. Bu konuda ฤฐngiltere, farklฤฑ adฤฑmlarฤฑ atlayarak direkt olarak maymunlar รผzerinde denemeye geรงti. 18 maymunun olduฤu ortama virรผs verildi. 18 maymunun 6โsฤฑna geliลtirilen aลฤฑ uygulandฤฑ. รok etik bir uygulama deฤil ama salgฤฑn dรถnemi olduฤu iรงin uygulanabiliyor. Gรถrรผldรผ ki aลฤฑ yapฤฑlan 6 maymun hastalanmadฤฑ. Normalde aลฤฑlar denenirken 30-40 insanla baลlanฤฑr, ancak ฤฐngiltere 6 bin insana birden aลฤฑsฤฑnฤฑ uygulayacak. Baลarฤฑlฤฑ olursa ocak-ลubat aylarฤฑnda kullanฤฑlabilir hale gelebilir. Ancak dรผnya genelinde kaรง insana hemen uygulanabileceฤini bilemeyiz.
