Bankacฤฑlฤฑk Dรผzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) Baลkaฤฑn Mehmet Ali Akben, yeni dรผzenleme ile bankalarฤฑn kaynaklarฤฑnฤฑ daha verimli kullanacaฤฤฑnฤฑ belirterek, “Reel sektรถr ihtiyacฤฑ olan finansmana daha rahat eriลebilecek.” dedi.
Akben, AA muhabirinin yeni tip koronavirรผs (Kovid-19) kapsamฤฑnda atฤฑlan adฤฑmlara, krediler iรงin yapฤฑlan yeni dรผzenlemenin detaylarฤฑna iliลkin sorularฤฑna ลu cevaplarฤฑ verdi:
SORU: “Kamuoyunda รถzel bankalara dair ลikayetler uzun zamandฤฑr gรผndemin ilk sฤฑrasฤฑnda yer alฤฑyor. Kamu bankalarฤฑ bu zor dรถnemde elini taลฤฑn altฤฑna koyup mรผลterilerine kredi desteฤi saฤlarken รถzel bankalarฤฑn kredi kullandฤฑrma konusundaki isteksizliฤi hem iล dรผnyasฤฑndan hem de vatandaลtan yoฤun tepki alฤฑyor. Bu sabah aรงฤฑkladฤฑฤฤฑnฤฑz karar zannediyorum bu sorunu gidermeye yรถnelik.”
CEVAP: “Bankalarฤฑn asli gรถrevi vatandaลlarฤฑmฤฑzdan ve ลirketlerimizden topladฤฑklarฤฑ mevduatฤฑ kredi vererek reel ekonomiye aktarmaktฤฑr. Ancak, bazฤฑ bankalarฤฑn bu temel fonksiyonu gerรงekleลtirmek yerine kaynaklarฤฑnฤฑ para piyasalarฤฑ ve yurt dฤฑลฤฑ tรผrev piyasalarฤฑna yรถnlendirmeyi tercih ettiฤini, bunun neticesinde reel sektรถrรผn kredi finansmanฤฑna eriลimde zorlandฤฑฤฤฑnฤฑ bir sรผredir izliyoruz. Koronavirรผsรผn dรผnya ekonomilerini sarstฤฑฤฤฑ, รผlke ekonomimizde yoฤun bir finansman ihtiyacฤฑnฤฑn ortaya รงฤฑktฤฑฤฤฑ bu dรถnemde รผlke tasarruflarฤฑmฤฑzฤฑ en etkin ลekilde kullanmak elzemdir. Bu noktada bankalara รถnemli gรถrevler dรผลmektedir.
26 Mart 2020 tarihinde bankalara bir yazฤฑ yazdฤฑk. ฤฐรงinden geรงtiฤimiz dรถnemde mรผลterilerin kredi taleplerinin karลฤฑlanmasฤฑ, kredi limitlerinin kullandฤฑrฤฑlmasฤฑnda kฤฑsฤฑtlamaya gidilmemesi; kredi geri รงaฤฤฑrma, mevcut kredi limitini kullandฤฑrmama, fiyat artฤฑrma, teminat ลartlarฤฑnฤฑ zorlaลtฤฑrma, makul faiz oranlarฤฑyla yeniden yapฤฑlandฤฑrma yapmama gibi uygulamalardan รถzenle kaรงฤฑnฤฑlmasฤฑnฤฑ tavsiye ettik.
Aradan geรงen yaklaลฤฑk รผรง haftalฤฑk dรถnemde, bu tavsiyeye uymayan bankalar olduฤunu vatandaลlardan ve firmalardan gelen ลikayetlerin yanฤฑ sฤฑra hem murakฤฑplarฤฑmฤฑzฤฑn yerinde denetimleri hem de veri analizleri neticesinde tespit ettik. Geldiฤimiz noktada, bankalarฤฑn รผlke kaynaklarฤฑnฤฑ daha etkin kullanmalarฤฑna ve reel sektรถrรผn finansman ihtiyacฤฑnฤฑ karลฤฑlamalarฤฑna yรถnelik bir dรผzenleme yapฤฑlmasฤฑ ihtiyacฤฑ hasฤฑl olmuลtur. Bu รงerรงevede bu sabah sรถzรผnรผ ettiฤiniz dรผzenlemeyi ilan ettik.”
Gerรงek anlamda bankacฤฑlฤฑk yapanlar orta-uzun vadeli karlฤฑlฤฑklarฤฑnฤฑ yรผkseltecek
SORU: “O zaman ลunu anlฤฑyoruz. รnce tavsiyede bulundunuz ama artฤฑk dรผzenleme ihtiyacฤฑ doฤdu. Peki uygulama nasฤฑl olacak?”
CEVAP: “Mayฤฑs ayฤฑndan itibaren bankalar haftalฤฑk bazda aktif rasyolarฤฑnฤฑ hesaplayacak. Aktif rasyosu hesaplamasฤฑnda banka bazฤฑnda belirli oranlarda mevduat bรผyรผklรผฤรผ, toplam kredi hacmi, menkul kฤฑymet portfรถyรผ ve Merkez Bankasฤฑ ile yapฤฑlan kur takasฤฑ ile kฤฑyaslanacak. Aktif rasyosunun herhangi bir ay sonu itibarฤฑyla o aya iliลkin ortalamasฤฑnฤฑn mevduat bankalarฤฑnda yรผzde 100’รผn, katฤฑlฤฑm bankalarฤฑnda ise aktife alabilecekleri finansal รผrรผn sayฤฑsฤฑnฤฑn sฤฑnฤฑrlฤฑ olmasฤฑ ve mรผลterilerinin faiz hassasiyeti gรถz รถnรผnde bulundurularak yรผzde 80’in altฤฑna dรผลmemesi beklenmektedir. Ay sonunda aktif rasyosu bu oranlarฤฑn altฤฑnda kalan bankalar iรงin aykฤฑrฤฑlฤฑk oluลturan aลฤฑm tutarฤฑ ortaya รงฤฑkacak.”
SORU: “O halde BDDK, kanun kapsamฤฑndaki gรถrevini kullanarak รถzel bankalarฤฑ da gerรงek bankacฤฑlฤฑk yapmaya itecek diyebilir miyiz? Kararฤฑn ekonomiye etkisinin ne kadar olmasฤฑnฤฑ bekliyorsunuz?”
CEVAP: “Vatandaลtan toplanan mevduatฤฑn kaynak ihtiyacฤฑ duyan reel sektรถre ulaลtฤฑrฤฑlmasฤฑ iรงin kredi aktarฤฑm mekanizmasฤฑnฤฑn etkin bir ลekilde รงalฤฑลmasฤฑnฤฑ saฤlamak en รถncelikli konularฤฑmฤฑz arasฤฑndadฤฑr. Bu karar da kredi sisteminin etkin ลekilde รงalฤฑลmasฤฑnฤฑ, tasarruf sahiplerinin hak ve menfaatlerinin korunmasฤฑnฤฑ saฤlayฤฑp bu sayede finansal piyasalarฤฑn geliลmesine ve finansal istikrara katkฤฑda bulunmasฤฑnฤฑ amaรงlamaktadฤฑr. Kararฤฑn etkisi aรงฤฑsฤฑndan bankalar arasฤฑnda farklar bulunmaktadฤฑr, bazฤฑlarฤฑ belirlenen eลiklerin รผzerinde bazฤฑlar ise altฤฑndadฤฑr. Daha รถnce de belirttiฤimiz gibi proaktif dรผzenleme yaklaลฤฑmฤฑnฤฑn saฤladฤฑฤฤฑ esneklik ve hฤฑzlฤฑ hareket edebilme kabiliyeti ile bankacฤฑlฤฑk sisteminde oluลan ihtiyaรงlara zamanฤฑnda yanฤฑt vermekteyiz. Bundan sonra da geliลmelere baฤlฤฑ olarak gerekli her tรผrlรผ tedbir ve รถnlemlerin alฤฑnacaฤฤฑndan kimsenin ลรผphesi olmasฤฑn.”
SORU: “รzel bankalarฤฑn bir kฤฑsmฤฑ yabancฤฑ ortaklฤฑ. Bu karar yabancฤฑlarฤฑn Tรผrkiye’ye bakฤฑลlarฤฑnฤฑ olumsuz etkileyebilir mi?”
CEVAP: “Kurumumuz dรผzenleme รงerรงevesinde kamu-รถzel, yerli- yabancฤฑ sermayeli banka ayrฤฑmฤฑ yapmamaktadฤฑr. Kurul kararฤฑ bankalarฤฑn daha etkin รงalฤฑลabilmesi iรงin alฤฑnmฤฑลtฤฑr. Salgฤฑn sรผrecinde dรผzenlemeler ne kadar iyi iลler ise herkes bundan o รถlรงรผde fayda saฤlayacaktฤฑr. Bu dรถnemde sahada gerรงek anlamda bankacฤฑlฤฑk yapan bankalar mรผลteri sadakatini de artฤฑrฤฑp orta-uzun vadeli karlฤฑlฤฑklarฤฑnฤฑ yรผkselteceklerdir.”
