Uluslararasฤฑ derecelendirme kuruluลu Fitch, Tรผrkiyeโnin uzun dรถnem yabancฤฑ para cinsinden kredi notunu BBโden BB- โye dรผลรผrdรผ. Gรถrรผnรผmรผ negatifte bฤฑraktฤฑ.
Olaฤan takviminde Tรผrkiye deฤerlendirmesini 1 Kasฤฑm 2019โda yapmasฤฑ beklenen Fitch, yaptฤฑฤฤฑ yazฤฑlฤฑ aรงฤฑklamada โรlkedeki geliลmeler, takvimden sapmalarฤฑ gerektirdiโ ifadelerini kullandฤฑ. Aรงฤฑklamada karara gerekรงe olarak ลunlar sฤฑralandฤฑ:
1) Merkez Bankasฤฑ Baลkanฤฑ Murat รetinkayaโnฤฑn gรถrevden alฤฑnmasฤฑ, Fitchโin, ekonominin yeniden dengeye gelmesi sรผreciyle tutarlฤฑ olduฤunu dรผลรผndรผฤรผ trend altฤฑ bรผyรผme ve deflasyona, otoritelerin tolerans gรถsterebileceฤi konusundaki ลรผpheleri artฤฑrฤฑyor. Sรถz konusu karar ayrฤฑca, kurumsal baฤฤฑmsฤฑzlฤฑkta, ekonomi politikasฤฑndaki tutarlฤฑlฤฑkta ve hesap verilebilirlikte oluลan bozulmayฤฑ iลaret ediyor.
2) Uzayan seรงim dรถngรผsรผnรผn haziranda sona ermesi, ekonomik dรผzenleme iรงin siyasi zemini hazฤฑrlamฤฑลtฤฑ. Ancak Merkez Bankasฤฑ Baลkanฤฑโnฤฑn bir Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ Kararnamesi ile gรถrevden alฤฑnmasฤฑ, hรขlihazฤฑrda zayฤฑf olan yerel gรผvene zarar veriyor, Tรผrkiyeโnin ihtiyacฤฑ olan yรผksek seviyedeki dฤฑล finansman iรงin gerekli yabancฤฑ sermaye akฤฑลฤฑnฤฑ tehlikeye sokuyor ve ekonomik sonuรงlarฤฑ kรถtรผleลtiriyor. Karar, yapฤฑsal reformlar ve รถzel sektรถr finansman yรถnetimi beklentileri รผzerindeki belirsizlikleri artฤฑrฤฑyor.
3) Kuvvetler ayrฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑn sarsฤฑldฤฑฤฤฑ, yetkinin baลkanlฤฑkta toplandฤฑฤฤฑ bir ortamda, daha az tahmin edilebilir kararlar alฤฑnฤฑyor.
4) Buna ek olarak, Rusyaโdan alฤฑnan S-400 fรผzeleri parรงalarฤฑnฤฑn Tรผrkiyeโye intikaliyle daha da tetiklenen ABD yaptฤฑrฤฑmlarฤฑ riski devam ediyor. Fitch, yaptฤฑrฤฑmlarฤฑn ekonomiye direkt etkisinin gรถrece hafif ancak piyasa hassasiyetinin kayda deฤer olacaฤฤฑnฤฑ รถngรถrรผyor.
5) Faiz oranlarฤฑ ve enflasyon iliลkisi hakkฤฑnda ortodoks olmayan gรถrรผลlerini sฤฑk sฤฑk dile getiren Cumhurbaลkanฤฑ, Merkez Bankasฤฑ Baลkanฤฑโnฤฑn hรผkรผmetin faizle ilgili talimatฤฑnlarฤฑnฤฑ yerine getirmediฤini sรถyledi. Geรงen yฤฑl piyasa algฤฑsฤฑndaki bozulmaya karลฤฑ geciken bir politika reaksiyonu, Tรผrk Lirasฤฑ รผzerindeki baskฤฑyฤฑ artฤฑrmฤฑลtฤฑ. Ancak reel faiz oranฤฑnฤฑn yรผkseltilmesi, Merkez Bankasฤฑโnฤฑn kredibilitesinin yeniden yapฤฑlanmasฤฑna neden olmuลtu. Fitchโe gรถre bu sรผreรงte geri adฤฑm atฤฑlmฤฑล oldu.
6) Bรผyรผme ve enflasyon tercihi arasฤฑndaki bir deฤiล tokuล, faiz oranlarฤฑnda piyasa beklentilerinin รถtesinde bir dรผลรผลe, bu da para biriminde deฤer kaybฤฑ riskine, kurumsal ve bankacฤฑlฤฑk bilanรงolarฤฑndaki stresin artmasฤฑna ve istikrardaki azalฤฑลa yol aรงฤฑyor.
2019 sonu politika faizini haziranda yรผzde 20 รถngรถren Fitch, bu oranฤฑ yรผzde 18โe dรผลรผrdรผ. Kuruluล, 2019 bรผyรผme tahminini yรผzde 1,1, 2020 bรผyรผme tahminini ise yรผzde 3,1 seviyesinde tuttu.
Haziranda yรผzde 15,7 seviyesinde aรงฤฑklanan enflasyon oranฤฑ iรงin Fitchโin yฤฑl sonu tahmni ise yรผzde 16. Bu oran 2020 iรงin yรผzde 13, 2021 iรงin yรผzde 11.
Mayฤฑstaki aรงฤฑklamada rezerv ve dฤฑล borรง endiลesi
Son olarak mayฤฑs ayฤฑnda bir deฤerlendirme yayฤฑnlayan Fitch, Tรผrkiyeโnin “BB” olan uzun vadeli dรถviz cinsinden kredi notunun ve โnegatifโ not gรถrรผnรผmรผnรผ deฤiลtirmemiลti ve ลu aรงฤฑklamayฤฑ yapmฤฑลtฤฑ:
“Tรผrkiyeโnin reytingi ve negatif not gรถrรผnรผmรผnรผ, zayฤฑf dฤฑล finansmanฤฑnฤฑ, geniล dฤฑล aรงฤฑk finansman gereksinimini, dรผลรผk dรถviz rezervlerini, yรผksek net dฤฑล borcunu, yรผksek enflasyonunu, ekonomik oynaklฤฑk geรงmiลini ve politik ve jeopolitik risklerini yansฤฑtฤฑyor.”
