Teklifle vergi uygulamalarฤฑnฤฑn basitleลtirilmesi, mรผkelleflerin vergiye uyum maliyetlerinin azaltฤฑlmasฤฑ amacฤฑyla kazanรง รผzerinden alฤฑnan vergilerde de uygulanmasฤฑ iรงin Gelir Vergisi Kanunu’nda dรผzenlemeyle gidiliyor. Bir kฤฑsฤฑm mรผkellefler iรงin “Hasฤฑlat esaslฤฑ kazanรง tespiti” yoluyla vergiye tabi kazancฤฑn tespitinin saฤlanmasฤฑ amaรงlanฤฑyor.
Ticari kazancฤฑ basit usulde, iลletme hesabฤฑ veya bilanรงo esasฤฑna gรถre tespit edilenler ile mesleki kazancฤฑ serbest meslek kazanรง defterine gรถre tespit edilenlerden Cumhurbaลkanฤฑ tarafฤฑndan belirlenen sektรถr ve meslek gruplarฤฑnda faaliyette bulunanlarฤฑn talep etmeleri halinde belirlenen faaliyetlerinden elde ettikleri gayrisafi hasฤฑlatlarฤฑnฤฑn yรผzde 10’u, bu faaliyetlerine iliลkin vergiye tabi kazanรง olarak esas alฤฑnacak. Vergiye tabi kazancฤฑn bu suretle tespitinde ilgili faaliyete iliลkin giderler dikkate alฤฑnmayacak ve bu kazanca herhangi bir indirim veya istisna uygulanmayacak.
Kazanรงlarฤฑ bu ลekilde tespit edilenlerin bu faaliyetlerine iliลkin gider veya maliyetleri, vergiye tabi diฤer kazanรง veya iratlarฤฑnฤฑn tespitinde dikkate alฤฑnmayacak. 2 yฤฑl geรงmedikรงe bu usulden รงฤฑkฤฑlamayacak.
Bu hรผkรผmler, kurumlar vergisi mรผkellefleri hakkฤฑnda da uygulanacak.
Cumhurbaลkanฤฑ, hasฤฑlatlarฤฑnฤฑ elektronik รผcret toplama sistemleri aracฤฑlฤฑฤฤฑyla elde edenleri taleplerine bakฤฑlmaksฤฑzฤฑn ilgili faaliyetleri itibarฤฑyla bu dรผzenleme kapsamฤฑna almaya, belirlenen oranฤฑ 5 katฤฑna kadar artฤฑrmaya, yarฤฑsฤฑna kadar indirmeye, kanuni oranฤฑna getirmeye, bu sฤฑnฤฑrlar dahilinde sektรถr, meslek gruplarฤฑ ve faaliyet alanlarฤฑ, bรถlgeler, iller itibarฤฑyla farklฤฑ oranlar tespit etmeye yetkili olacak.
“Varlฤฑk barฤฑลฤฑ”
Teklifle yurt dฤฑลฤฑnda bulunan para, altฤฑn, Dรถviz, menkul kฤฑymet ve diฤer sermaye piyasasฤฑ araรงlarฤฑnฤฑn Tรผrkiye’ye getirilerek milli ekonomiye kazandฤฑrฤฑlmasฤฑ amaรงlanฤฑyor. Bu varlฤฑklarฤฑnฤฑ, 31 Aralฤฑk 2019’a kadar Tรผrkiye’deki banka veya aracฤฑ kuruma bildiren gerรงek ve tรผzel kiลiler, bunlarฤฑ serbestรงe tasarruf edebilecekler.
Banka ve aracฤฑ kurumlar, kendilerine bildirilen varlฤฑklara iliลkin yรผzde 1 oranฤฑnda hesapladฤฑklarฤฑ vergiyi, vergi dairesine beyan edecek, aynฤฑ sรผrede รถdeyecekler.
Bu varlฤฑklar, yurt dฤฑลฤฑnda bulunan banka veya finansal kurumlardan kullanฤฑlan, kanuni defterlerde kayฤฑtlฤฑ olan kredilerin en geรง 31 Aralฤฑk 2019 tarihine kadar kapatฤฑlmasฤฑnda kullanฤฑlabilecek. Defter kayฤฑtlarฤฑndan dรผลรผlmesi kaydฤฑyla, borcun รถdenmesinde kullanฤฑlan varlฤฑklar iรงin Tรผrkiye’ye getirilme ลartฤฑ aranmaksฤฑzฤฑn bu madde hรผkรผmlerinden yararlanฤฑlacak.
Kanuni defterlerde kayฤฑtlฤฑ olan sermaye avanslarฤฑnฤฑn, yurt dฤฑลฤฑnda bulunan para, altฤฑn, dรถviz, menkul kฤฑymet ve diฤer sermaye piyasasฤฑ araรงlarฤฑnฤฑn teklifin yasalaลmasฤฑndan รถnce Tรผrkiye’ye getirilerek karลฤฑlanmฤฑล olmasฤฑ halinde, bu avanslarฤฑn defter kayฤฑtlarฤฑndan dรผลรผlmesi kaydฤฑyla dรผzenlemeden yararlanฤฑlacak.
Defter tutan mรผkellefler, Tรผrkiye’ye getirilen varlฤฑklarฤฑnฤฑ, dรถnem kazancฤฑnฤฑn tespitinde dikkate almaksฤฑzฤฑn iลletmelerine dahil edebilecekleri gibi aynฤฑ varlฤฑklarฤฑ vergiye tabi kazancฤฑn ve kurumlar iรงin daฤฤฑtฤฑlabilir kazancฤฑn tespitinde dikkate almaksฤฑzฤฑn iลletmelerinden รงekebilecekler.
Kanuni defter kayฤฑtlarฤฑnda yer almayan varlฤฑklar
Gelir veya kurumlar vergisi mรผkelleflerince sahip olunan ve Tรผrkiye’de bulunan ancak kanuni defter kayฤฑtlarฤฑnda yer almayan para, altฤฑn, dรถviz, menkul kฤฑymet ve diฤer sermaye piyasasฤฑ araรงlarฤฑ ile taลฤฑnmazlar, 31 Aralฤฑk 2019’a kadar vergi dairelerine beyan edilecek. Beyan edilen varlฤฑklar, aynฤฑ tarihe kadar dรถnem kazancฤฑnฤฑn tespitinde dikkate alฤฑnmaksฤฑzฤฑn kanuni defterlere kaydedilebilecek. Bu takdirde, sรถz konusu varlฤฑklar vergiye tabi kazancฤฑn ve kurumlar iรงin daฤฤฑtฤฑlabilir kazancฤฑn tespitinde dikkate alฤฑnmaksฤฑzฤฑn iลletmeden รงekilebilecek.
Bu รงerรงevede beyan edilen taลฤฑnmazlarฤฑn ayni sermaye olarak konulmak suretiyle iลletme kayฤฑtlarฤฑna alฤฑnmasฤฑ halinde, sermaye artฤฑrฤฑm kararฤฑnฤฑn beyan tarihi itibarฤฑyla alฤฑnmฤฑล olmasฤฑ ve ticaret siciline tescil edilmesi kaydฤฑyla bu uygulamadan yararlanฤฑlabilecek.
Vergi incelemesi yapฤฑlmayacak
Vergi dairelerine beyan edilen varlฤฑklarฤฑn deฤeri รผzerinden yรผzde 1 oranฤฑnda vergi alฤฑnacak. Vergi, gider yazฤฑlamayacak, baลka bir vergiden mahsup edilemeyecek, Tรผrkiye’ye getirilen veya kanuni defterlere kaydedilen varlฤฑklarฤฑn elden รงฤฑkarฤฑlmasฤฑndan doฤan zararlar, gelir veya kurumlar vergisi uygulamasฤฑ bakฤฑmฤฑndan gider veya indirim olarak kabul edilmeyecek.
Bildirilen veya beyan edilen varlฤฑklar nedeniyle vergi incelemesi ve vergi tarhiyatฤฑ yapฤฑlmayacak.
Bu hรผkรผmden yararlanฤฑlabilmesi iรงin; bildirilen veya beyan edilen tutarlara iliลkin vergi vadesinde รถdenecek, varlฤฑklar bildirimin yapฤฑldฤฑฤฤฑ tarihten itibaren 3 ay iรงinde Tรผrkiye’ye getirilecek veya Tรผrkiye’deki banka ya da aracฤฑ kurumlarda aรงฤฑlacak bir hesaba transfer edilecek.
Cumhurbaลkanฤฑ, bu dรผzenlemedeki sรผreleri, bitim tarihlerinden itibaren 6 aya kadar uzatabilecek.
“Kurum ve kuruluลlarฤฑn bilgi iลlem sistemlerine eriลim”
Teklif, Tรผrkiye Cumhuriyeti Merkezi Bankasฤฑ’nฤฑn “temel gรถrev ve yetkilerinde” de deฤiลiklik yapฤฑyor.
Teklifle, bir para politikasฤฑ aracฤฑ olan zorunlu karลฤฑlฤฑklarฤฑn etkinliฤini daha da artฤฑrmak รผzere, bankalarฤฑn ve Tรผrkiye Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑ tarafฤฑndan uygun gรถrรผlecek diฤer mali kuruluลlarฤฑn bilanรงo iรงi veya dฤฑลฤฑ uygun gรถrรผlen kalemlerinde meydana gelen deฤiลikliklerin sฤฑkรงa farklฤฑlaลan piyasa koลullarฤฑna gรถre zorunlu karลฤฑlฤฑฤa tabi tutulmasฤฑ mรผmkรผn hale getiriliyor.
Buna gรถre, Merkez Bankasฤฑ, bankalarฤฑn ve bankaca uygun gรถrรผlecek diฤer mali kuruluลlarฤฑn bilanรงo iรงi veya bilanรงo dฤฑลฤฑ uygun gรถrรผlen kalemlerini esas alarak zorunlu karลฤฑlฤฑklar ve umumi disponibilite ile ilgili usul ve esaslarฤฑ belirleyecek.
Banka talepleri gerรงek zamanlฤฑ ve anlฤฑk karลฤฑlanacak. Bu taleplerin karลฤฑlanmasฤฑ iรงin bankaca kurum ve kuruluลlarฤฑn bilgi iลlem sistemlerine eriลim sistemleri kurulabilecek.
Bankalar ve elektronik รถdeme araรงlarฤฑnฤฑ รงฤฑkaran kuruluลlar dahil olmak รผzere bankaca uygun gรถrรผlecek diฤer mali kuruluลlar, banka nezdinde aรงฤฑlacak hesaplarda “yรผkรผmlรผlรผkleri esas alฤฑnarak” nakden zorunlu karลฤฑlฤฑk tesis ederlerken teklifle, “hesaplarda bilanรงo iรงi veya bilanรงo dฤฑลฤฑ uygun gรถrรผlen kalemlerini esas alarak” bunu yapacaklar.
Zorunlu karลฤฑlฤฑฤa tabi bilanรงo iรงi veya bilanรงo dฤฑลฤฑ uygun gรถrรผlen kalemlerin kapsamฤฑ, zorunlu karลฤฑlฤฑklarฤฑn oranฤฑ, tesis sรผresi ve tesis edilen karลฤฑlฤฑklara gerektiฤinde รถdenecek faiz oranฤฑ, mevduat veya katฤฑlฤฑm fonlarฤฑndan olaฤanรผstรผ รงekiliลler ve birleลme, devir, bรถlรผnme hallerinde yapฤฑlacak iลlemler de dahil olmak รผzere uygulamaya yรถnelik her tรผrlรผ usul ve esas, bankaca belirlenecek.
“Belirtilen bu kuruluลlarฤฑn taahhรผtlerine karลฤฑ bulunduracaklarฤฑ umumi disponibilitenin nitelik ve oranฤฑ, gerektiฤinde bankaca tespit edileceฤine” dair hรผkรผmde yer alan “taahhรผt” ibaresi de teklifle รงฤฑkarฤฑlฤฑyor.
ฤฐhtiyat akรงesi
Merkez Bankasฤฑnฤฑn yฤฑllฤฑk safi karฤฑnฤฑn yรผzde 20’sinin ihtiyat akรงesine ayrฤฑlacaฤฤฑna yรถnelik hรผkรผm, “Tรผrk Ticaret Kanununda รถngรถrรผlenden daha yรผksek oranda ve sermaye ile sฤฑnฤฑrlฤฑ olmaksฤฑzฤฑn ihtiyat akรงesi ayrฤฑldฤฑฤฤฑ, bu meblaฤ devamlฤฑ bรผyรผdรผฤรผ” gerekรงesiyle kaldฤฑrฤฑlฤฑyor.
Son yฤฑl karฤฑndan ayrฤฑlan ihtiyat akรงesi hariรง, birikmiล ihtiyat akรงeleri her yฤฑl kara katฤฑlarak daฤฤฑtฤฑlabilecek.
Teklifle, Tรผrk Ticaret Kanununuda sermayenin yรผzde 20’sine ulaลฤฑncaya kadar ayrฤฑlmasฤฑ dรผzenlenen ve Merkez Bankasฤฑnฤฑn 25 bin TL’lik sermayesi dikkate alฤฑndฤฑฤฤฑnda 5 bin TL gibi simgesel bir tutara tekabรผl edecek olan birinci tertip yedek akรงenin, Merkez Bankasฤฑ iรงin hiรง ayrฤฑlmamasฤฑ รถngรถrรผlรผyor.
ฤฐkinci tertip yedek akรงenin yรผzde 10 oranฤฑnda ayrฤฑlmasฤฑnฤฑ รถngรถren mevcut dรผzenleme ise Tรผrk Ticaret Kanunu ile uyumlu biรงimde ve “fevkalade” nitelemesi olmaksฤฑzฤฑn korunuyor.
ฤฐhtiyat akรงelerinin, son yฤฑl kardan ayrฤฑlan hariรง olmak รผzere, kara katฤฑlarak รถdenmesi suretiyle devamlฤฑ olarak bรผyรผmesinin de รถnรผne geรงilmesi amaรงlanฤฑyor.
Bu maddenin yรผrรผrlรผฤe girdiฤi tarihe kadar ayrฤฑlmฤฑล bulunan ihtiyat akรงelerinin tamamฤฑ, birikmiล fevkalade ihtiyat akรงelerinin ise son yฤฑlฤฑn karฤฑndan ayrฤฑlan kฤฑsmฤฑ hariรง tamamฤฑ Genel Kurul kararฤฑ aranmaksฤฑzฤฑn Hazineye verilecek.
Yurtdฤฑลฤฑ รงฤฑkฤฑล harcฤฑ
Yurt dฤฑลฤฑna รงฤฑkฤฑล yapan Tรผrkiye Cumhuriyeti vatandaลlarฤฑndan รงฤฑkฤฑล baลฤฑna alฤฑnan harรง miktarฤฑ 50 liraya รงฤฑkarฤฑlacak.
