Doฤan Grubuโndan Demirรถren Holdingโe geรงen Hรผrriyet gazetesinin son ombudsmanฤฑ Faruk Bildirici, son รผรง yazฤฑsฤฑnฤฑn yayฤฑmlanmadฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi. Bildici gazetenin Genel Yayฤฑn Yรถnetmeni Vahap Munyar’ฤฑn kendisine, “Yรถnetim gazeteyi eleลtirmeni istemiyor” dediฤini anlattฤฑ.
39 yฤฑlllฤฑk gazeteci olan Faruk Bildirici’nin 1992โden bu yana farklฤฑ gรถrevler รผstlendiฤi ve son olarak okur temsilciliฤi yaptฤฑฤฤฑ Hรผrriyet gazetesindeki iลine 3 Martโta son verildi.
Bildirici, BirGรผn’den Sebahat Karakoyun ile medya yapฤฑlanmasฤฑnฤฑ ve iลsiz kalmasฤฑyla sonuรงlanan sรผreci konuลtu.
AKP iktidarฤฑnฤฑn yargฤฑ dahil her tรผrlรผ baskฤฑ aracฤฑnฤฑ kullanarak medyanฤฑn bรผyรผk bir bรถlรผmรผnรผ kontrol altฤฑna aldฤฑฤฤฑnฤฑ belirten Bildirici, โGazetelerin รงoฤu maalesef iktidarฤฑn propaganda bรผltenine benziyor. Bununla da kalmฤฑyor, ortak dezenformasyonla รงฤฑkฤฑyorlarโ dedi. Seรงim sรผrecinde baskฤฑnฤฑn arttฤฑฤฤฑnฤฑ, โgerรงeฤin ฤฑrzฤฑna geรงerek deforme eden haberler yapฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑโ anlatan Bildirici, haberlerin โtek merkezden yรถnlendirildiฤiniโ vurguladฤฑ.
Bildirici’nin Karakoyun’un sorularฤฑna verdiฤi yanฤฑtlar ลรถyle:
โข รncelikle iลten รงฤฑkarฤฑlmanla sonuรงlanan sรผreci รถzetler misin?
Gazete sahipliฤiyle problemlerin Doฤan dรถneminde de vardฤฑ. Ancak kabul edilmiล yayฤฑn ilkeleri vardฤฑ, o nedenle รงatฤฑลmalar da olsa sรผrรผp gidiyordu. Ama Demirรถren Grubu aldฤฑktan sonra okur temsilciliฤinin รงok devam etmeyeceฤini dรผลรผnรผyordum. Odamฤฑ yavaล yavaล toplamaya baลlamฤฑลtฤฑm. Okur temsilcisi olarak รงizgimi deฤiลtirmeden devam ettim. Sonunda รผรง yazฤฑmฤฑ yayฤฑmlamadฤฑlar.
Top รงevir, maaลฤฑnฤฑ al otur…
โข Tepkilerini nasฤฑl iletiyorlardฤฑ?
15 Aralฤฑkโta Vahap Munyar รงaฤฤฑrdฤฑ ve dedi ki โyรถnetim gazeteyi eleลtirmeni istemiyor.โ Bรถyle bir amacฤฑm olmadฤฑฤฤฑnฤฑ, hatalarฤฑ dรผzeltmeye รงalฤฑลtฤฑฤฤฑmฤฑ, hatasฤฑz bir gazete รงฤฑkarmaya รงalฤฑลtฤฑฤฤฑmฤฑ sรถyledim. Tabii ki anlaลamadฤฑk. โSen bunlarฤฑ yazma, genel medya yazฤฑlarฤฑ yazโ dedi. Bu, top รงevirmemi istemekten baลka bir ลey deฤildi. Top รงevir, maaลฤฑnฤฑ al otur, demekti. 39 yฤฑllฤฑk gazeteciliฤimde bir รงizgim var, ombudsman olarak izlediฤim bir รงizgi var. Bunlarฤฑ yok sayamayacaฤฤฑmฤฑ sรถyledim.
โข Kฤฑsa sรผre รถnce protestocu genรง kฤฑza polis tacizi ile ilgili de yazmฤฑลtฤฑn sanฤฑrฤฑmโฆ
Gazete haberi yayฤฑnlamamฤฑลtฤฑ ancak ฤฐรงiลleri Bakanฤฑโnฤฑn cevabฤฑnฤฑ haber yaptฤฑlar. Sadece Hรผrriyet deฤil diฤer gazetelerde de son dรถnemde bu yรถntem alฤฑลkanlฤฑk haline geldi, olayฤฑ vermeden iktidardan gelen yanฤฑtlar veriliyor. Bรถylelikle โrisksiz habercilikโ yapmฤฑล oluyorlar. ฤฐlgililerine tepkileri ilettim ancak cevap gelmedi. Bu yazฤฑ galiba tetikledi.
โข ฤฐลten atฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ nasฤฑl ilettiler?
Vahap Munyar aradฤฑ, โpatronaj okur temsilcisi kรถลesini kaldฤฑrmaya karar verdi, seninle de รงalฤฑลฤฑlmayacakโ dedi, โtamamโ dedim. Veda yazฤฑsฤฑ yazma isteฤimi ilettim kabul ettiler.
Tepemizde kฤฑlฤฑรง sallanฤฑyor
โข Genel olarak medyanฤฑn iรงinde bulunduฤu duruma iliลkin neler sรถylemek istersin?
Gazetelerin, gazetecilerin AKP iktidarฤฑ รถncesinde de รงok ciddi hatalarฤฑ vardฤฑ tabii. Meslek รถrgรผtlerinin gรผรงlรผ olmamasฤฑ, sendikal รถrgรผtlenmenin neredeyse tรผmรผyle yok edilmesi, tabii dijital devrim gazetecilik aรงฤฑsฤฑndan sorunlara yol aรงtฤฑ. ลimdi tepemizde bir kฤฑlฤฑรง sallanฤฑyor. 2002โden itibaren gazeteciler, yazarlar รถnce tek tek hedef alฤฑndฤฑ. Yรผzlerce, belki binlerce arkadaลฤฑmฤฑz iลsiz kaldฤฑ. รzellikle darbe giriลimin ardฤฑndan sorgusuz sualsiz televizyonlar, radyolar, internet siteleri kapatฤฑldฤฑ. Medya kuruluลlarฤฑnฤฑ dize getirmek iรงin her ลey yapฤฑldฤฑ. ฤฐktidar bu sรผreรงte yargฤฑ dahil her silahฤฑ kullandฤฑ. Sonuรงta medyanฤฑn yรผzde 94-95โi tamamen iktidarฤฑn kontrolรผne girdi. Rockefellerโin โpembe gazetesiโ gibi pembe gazeteler รงฤฑkarฤฑyorlar ลu anda. Bu pembe gazeteler sadece Sarayโdaki Erdoฤan ve รงevresindekileri mutlu etmek iรงin deฤil aynฤฑ zamanda onlarฤฑn dilek ve temennilerini, gรถrรผลlerini aktarmak iรงin kullanฤฑlฤฑyor.
Haberler tek merkezden
โข ลimdi bir seรงim รถncesindeyiz ve anlattฤฑฤฤฑn tablo รงok daha belirgin deฤil miโฆ
Gazetelerin รงoฤu maalesef iktidarฤฑn propaganda bรผltenine benziyor. Propaganda bรผlteni olmakla kalmฤฑyorlar, dezenformasyonla รงฤฑkฤฑyorlar. Bir gazetecinin en kutsalฤฑ, bilginin, gerรงeฤin ta kendisidir. ลimdi seรงim sรผrecinde gizlemeyi bฤฑrakฤฑn gerรงeฤin ฤฑrzฤฑna geรงerek deforme eden haberler yapฤฑlmaya baลlandฤฑ. Daha da vahimi bir gazetecinin kiลisel kini, yanlฤฑลฤฑ olmanฤฑn รถtesinde, bir merkezden aynฤฑ baลlฤฑk ve cรผmlelerle yรถnlendirilen haberler รงฤฑkฤฑyor.
Hรผrriyet 70 yฤฑlฤฑ geรงen bir gazete, hฤฑzla yok ediliyor. Gazetenin tirajฤฑ ne kadar oldu bilmiyorum ama 250 binlerde olmadฤฑฤฤฑ kesin. Bir gazetenin okurla gรผven iliลkisini kurmasฤฑ iรงin uzun yฤฑlar gerekiyor ama yฤฑkmak o kadar kolay ki. Bir hareketle yazฤฑyla gรผveni yerle bir ediyorsunuz. Bugรผn Hรผrriyet iรงin olan bu.
Hรผrriyet de havuz medyasฤฑnda
โข Sen ayrฤฑldฤฑktan sonra Hรผrriyetโte yer alan Sezai Temelli haberiyle ilgili neler sรถylemek istersin?
Hรผrriyet, CNNTรผrk, Posta ve Milliyetโin internet sitelerinde haber aynฤฑ baลlฤฑkla รงฤฑktฤฑ. Ama bundan รถnce benzer pek รงok รถrnek yaลandฤฑ. รrneฤin Mansur Yavaลโla ilgili iddialara yer verilirken o iddialarฤฑ รถne sรผren iล insanฤฑ ile ilgili tek satฤฑr รงฤฑkmadฤฑ. Sabah gazetesi baลlattฤฑ, diฤerleri de aynen takip etti. Baลka bir dolu รถrnek var aslฤฑnda. Erdoฤan seรงim stratejisini CHP ve ฤฐyi Partiโnin onun deyimiyle โterรถrรผ destekleyen HDP ile iลbirliฤiโ iddiasฤฑ รผzerine oturttu. Bu propagandanฤฑn etkili olmasฤฑna yรถnelik haberler รผretiliyor. Hรผrriyetโteki haberde de yapฤฑlan resmen dezenformasyon, รงarpฤฑtma. Haberin iรงinde baลlฤฑktaki cรผmle yok. Ayrฤฑca o haber sadece Hรผrriyetโte รงฤฑkmฤฑyor diฤerlerinde de รงฤฑkฤฑyor. Bu yapฤฑlan haberler ลunu gรถsteriyor, tepeden bir yerden, birileri hazฤฑr paket veriyorlar. Hรผrriyet yakฤฑn zamana kadar havuz medyasฤฑnฤฑn tam olarak iรงinde deฤildi ancak ลimdi oraya eklemliyorlar.
โข Tepkiler รผzerine Hรผrriyetโten Temelli haberiyle ilgili yapฤฑlan aรงฤฑklama da ilginรงtiโฆ
Yapฤฑlan aรงฤฑklama da aรงฤฑklama deฤil. โTemelli itiraf ve tehdit ettiโ lafฤฑyla devam ediyor. Burada bir tehdit yok, Ve ben de diyorum ki โฤฐyi ki beni atmฤฑลlar, iyi ki hala orada deฤilimโโฆ
Sorular sฤฑnฤฑrlanฤฑyor
โข Meลhur uรงak sohbetlerinde sadece sorular sฤฑnฤฑrlanmฤฑyor, metinler de inceleniyor sanฤฑrฤฑmโฆ
Uรงak sรถyleลilerinde kimin ne soracaฤฤฑ belli. Ona raฤmen Cumhurbaลkanฤฑโnฤฑn sรถylediฤi bazฤฑ sรถzler metinden ayฤฑklanฤฑyor. Bunun neresi gazetecilik. Hep sรถylรผyorum Canetti kitabฤฑnda โSoru sormak iktidardฤฑrโ diyor. Soru sormaktan vazgeรงen gazeteci iktidarฤฑnฤฑ kaybetmiล demektir.
ลunu da sรถylemeliyim, โรok ideal bir okur temsilciliฤi yaptฤฑm, mรผkemmel bir ombudsmandฤฑmโ iddiam yok. Yapabileceฤim kadarฤฑnฤฑ, yeteneklerim รงerรงevesinde en iyisini yaptฤฑm.
โข Sรผreรง nereye gidiyor, daha da sertleลecek mi?
Olabilir, gazeteden kendiliฤinden ayrฤฑlanlar da olabilir. Seรงimden sonra sonuรง ne olursa olsun Erdoฤan baลta olmak รผzere siyasi iktidarฤฑn daha medya, รถzgรผrlรผkler, demokrasi konusunda daha hฤฑrรงฤฑnlaลabileceฤinden endiลe ediyorum. Hep bir doz รผstรผnde ya da pervasฤฑzlฤฑk artฤฑyor, diyebiliriz. Olay oโฆ
Aฤฤฑr sansรผr ve otasansรผr
โข Kritik dรถnemlerde farklฤฑ kurumlarda gazetecilik yaptฤฑn. Bugรผnle kฤฑyasladฤฑฤฤฑnda ne sรถyleyebilirsin?
Gazeteciliฤe 12 Eylรผlโde baลladฤฑm. 1980 Haziranโฤฑnda Cumhuriyet gazetesine adฤฑm attฤฑm, รผรง ay sonra darbe oldu. Aฤฤฑr sansรผr koลullarฤฑ vardฤฑ. Bugรผn de aฤฤฑr sansรผr ve otosansรผr koลullarฤฑ var.
Kendilerinden olmayan hiรงbir ลeye hayat hakkฤฑ tanฤฑmฤฑyorlar. Medya da bรถyle. Tayyip Erdoฤan iktidara geldiฤinde โMedya ile savaลarak geldikโ demiลti. Medya seรงimlere kadar o ideolojiyi desteklemiyordu. O mรผcadeleyi sรผrdรผrdรผ ve hala da sรผrdรผrรผyor, kendilerinden olmayan kuruluลlarฤฑ kapatฤฑyor, gazetecileri sรผrรผyor, diฤerlerini kapatฤฑyorโฆ Bunun daha ilerisi de olurโฆ
โข Bรผyรผk bir gรผven kaybฤฑ sรถz konusu ลu anda bu medya kuruluลlarฤฑnaโฆ
Doฤan dรถneminde Hรผrriyet iktidara eleลtirel yaklaลฤฑyor muydu? Yok hayฤฑr. Baskฤฑlarฤฑn sonucu olarak teslimiyet รงekilmiลti ama o bile yetmedi. Erdoฤan Demirรถren, satฤฑn aldฤฑktan sonra โMilliyetโle bรผyรผmeye deฤil Milliyetโi bรผyรผtmeye geldik, burada da aynฤฑsฤฑnฤฑ yapacaฤฤฑzโ demiลti. Ne oldu? Kendisi bรผyรผdรผ. ฤฐstanbul Havaalanฤฑ yakฤฑt iลleri, villa yapฤฑm iลleri var. Hรผrriyet kรผรงรผldรผ, onlar bรผyรผdรผ.
Mรผcadele bitmeyecek
โข Veda yazฤฑnda, โHep gazetecilik kazansฤฑn istedim. Bugรผn olmazsa yarฤฑnโ demiลtinโฆ
Gazetecilik hep maฤdurlarฤฑn sesi olsun, sessizlerin sesi olsun, kamunun yararฤฑnฤฑ savunsun istedim, olmadฤฑ. Gerรงekler ve haber denilen ลey asla bitmeyecek. Gazetecilik รถlmeyecek. Teslim mi olacaktฤฑm? Ben kazanamayacaฤฤฑmฤฑ bile bile girdim. Biraz yol alabildiysem ne mutlu.
Asฤฑl รผzรผldรผฤรผm genรง arkadaลlarฤฑmฤฑn yapฤฑlanlarฤฑ gazetecilik sanmalarฤฑ. โGazeteci soru sormazโa ikna olmuล durumdalar. 12 Eylรผlโe benzer bir sรผreรงteyiz , hala gazetecilik yapmaya รงalฤฑลanlar, bayraฤฤฑ hala dik tutmaya รงalฤฑลanlar var. Bu mรผcadele bitmeyecekโฆ
***
Dรผzenli fฤฑrรงa seanslarฤฑ
โข Haberlere mรผdahale รถrnekleri saymakla bitmez sanฤฑrฤฑmโฆ
Gazetecilikte temel deฤer kamu yararฤฑdฤฑr. Ancak ลu anda temel kaygฤฑ Sarayโฤฑn memnuniyeti ya da memnuniyetsizliฤi. Saray da o kadar kรผรงรผk ลeylerden alฤฑnganlฤฑk gรถsteriyor ki. DHA Ekrem ฤฐmamoฤluโnun Erdoฤanโla yaptฤฑฤฤฑ gรถrรผลmeyi habere yapmฤฑล ve en alta โฤฐmamoฤlu THYโnin tarifeli uรงaฤฤฑyla istanbulโa dรถndรผโ cรผmlesi yazฤฑlmฤฑลtฤฑ. 40 yฤฑldฤฑr kullanฤฑlan bir haber ลekli bu. Ama โtarifeli uรงakla ne demek istiyorsunuz, cumhurbaลkanฤฑnฤฑn รถzel uรงakla gittiฤini mi vurgulamak istiyorsunuzโ diye telefon geliyor. Buluttan nem kapmak gibiโฆ Sonuรงta temel รถlรงรผ gazetecilik deฤil orayฤฑ memnun etmek ya da memnuniyetsizliฤinden kaรงฤฑnmak oluyor. Telefonda fฤฑrรงa yememek รผzerine kurulu, รถzeti bu. Ve her gรผn o gazetelerde bunlarฤฑn รถrnekleri yaลanฤฑyor.
โข Dรผzenli fฤฑrรงa seanslarฤฑ oluyor yaniโฆ
Fฤฑrรงa ve iลbirliฤi seanslarฤฑ. Sadece Saray meselesi deฤil ลu anda gazeteciler dฤฑลฤฑnda herkes kral. Yani bakanlฤฑklarฤฑn basฤฑn mรผลavirleri de gazetecilerin tepesine binebilecek krallar. Bakanlarฤฑn kendileri de รถyle zaten. Soru sormaya kalkan ender gazetecileri bakanlarฤฑn azarladฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrรผyoruz . Bakanlฤฑklarฤฑn whatsapp gruplarฤฑndan gelen bilgi kฤฑrฤฑntฤฑlarฤฑndan haber yapฤฑlฤฑyor. AKP sรถzcรผlerinin basฤฑn toplantฤฑlarฤฑndan รถnce sorular gรถnderiliyor. Onaylanฤฑrsa sorulabiliyor. Cumhurbaลkanฤฑโnฤฑn televizyon sรถyleลilerinin รงoฤunda sorular รถnceden gidip geliyor. Aslฤฑnda bir tiyatro oynanฤฑyor. (T24)
