TUฤฐK’in bugรผn aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ Aralฤฑk ayฤฑ verileri ile birlikte 2017 tamamฤฑna ait enflasyon verileri de ortaya รงฤฑkmฤฑล oldu. Ekonomist ve eski Hazine Mรผsteลarฤฑ Mahfi Eฤilmez, mahfiegilmez.com’da son yฤฑllarda aรงฤฑklanan hedefler ile gerรงekleลen rakamlar arasฤฑndaki farkฤฑ ve bunlarฤฑn olasฤฑ nedenlerini sฤฑraladฤฑ. ฤฐลte Eฤilmez’in o yazฤฑsฤฑ
Manลet Enflasyon Gerรงekten Manลet Oldu
2017 yฤฑlฤฑ manลet enflasyonu ya da tรผketici fiyatlarฤฑ enflasyonu (TรFE) yรผzde 11,92, รผretici fiyatlarฤฑ enflasyonu (Yฤฐ โ รFE) yรผzde 15,47, รงekirdek enflasyon (C endeksi) yรผzde 12,30 olarak aรงฤฑklandฤฑ. Aลaฤฤฑdaki tablo son รผรง yฤฑlda enflasyonla ilgili verileri, TCMB para politikasฤฑnฤฑn enflasyon hedeflerini ve bu hedeflerden sapmalarฤฑ karลฤฑlaลtฤฑrmalฤฑ olarak sergiliyor.
Bu tabloda dikkati รงeken konular var: (1) TCMBโnin yรผzde 5โlik hedefinin hiรงbir anlamฤฑ bulunmadฤฑฤฤฑ ortaya รงฤฑkmฤฑล bulunuyor. (2) Manลet enflasyon (TรFE) 2016โya gรถre ciddi oranda artฤฑล gรถstermiล gรถrรผnรผyor. (3) รretici fiyatlarฤฑnฤฑn (Yฤฐ โ รFE) yรผksek seyretmesi รถnรผmรผzdeki dรถnemde manลet enflasyon (TรFE) รผzerinde artฤฑล yรถnรผnde baskฤฑ yaratabilir. (4) รekirdek enflasyonun (C endeksi) yรผkselmesi TCMBโnin uyguladฤฑฤฤฑ para politikasฤฑnฤฑ tartฤฑลmalฤฑ hale getirmektedir.
Yฤฐ-รFE (kฤฑrmฤฑzฤฑ), TรFE (lacivert) ve รงekirdek enflasyonu (yeลil) bir grafik รผzerinde gรถsterelim
Grafikten gรถrรผleceฤi gibi gerek Yฤฐ-รFE ve gerekse TรFEโde son ayda bir dรผลรผล olmasฤฑna karลฤฑlฤฑk รงekirdek enflasyon yรผkseliลine devam ediyor. C endeksi, TรFE endeksinden enerji, gฤฑda ve alkolsรผz iรงecekler, alkollรผ iรงkiler, tรผtรผn รผrรผnleri ve altฤฑn hariรง tutularak oluลturulan bir endekstir. Bu endeks, Merkez Bankasฤฑโnฤฑn para politikasฤฑnฤฑn doฤrudan etkileyebildiฤi kalemlerden oluลtuฤu iรงin geleceฤe iliลkin en fazla bilgiyi iรงeren endekstir. Bu endeksin yรผkseliyor olmasฤฑ geleceฤe iliลkin beklentileri de olumsuz konuma getirmektedir.
Dรผnyada Enflasyon Yok, Bizde Yรผksek Enflasyon Var
Kรผresel krizle birlikte dรผnyada pek รงok รผlkede enflasyon sฤฑfฤฑra yaklaลtฤฑ. Sonrasฤฑnda dรผลรผk dรผzeylerde dengelendi. Buna karลฤฑlฤฑk Tรผrkiye, 2001 krizi sonrasฤฑnda birรงok fedakarlฤฑk karลฤฑlฤฑฤฤฑnda enflasyonda ciddi dรผลรผลler saฤlamasฤฑna karลฤฑlฤฑk bu eฤilimi sรผrdรผremedi ve enflasyonu yine denetimden kaรงฤฑrdฤฑ. Bugรผn Tรผrkiye, dรผnyada enflasyonu en yรผksek รผlkeler arasฤฑnda yer alฤฑyor.
Aลaฤฤฑdaki tablo dรผnyada รงeลitli kategorilerdeki รผlkelerin enflasyon oranlarฤฑnฤฑ son iki yฤฑl itibariyle karลฤฑlaลtฤฑrฤฑyor (Kaynak: The Economist, December 23rd 2017.)
Tablodan gรถrรผleceฤi gibi Tรผrkiye kendisine en yakฤฑn ekonomi olan Meksikaโnฤฑn iki katฤฑ yรผkseklikte enflasyona sahip bulunuyor. ฤฐลin kรถtรผ tarafฤฑ Tรผrkiyeโde enflasyon geรงen yฤฑla gรถre ciddi oranda artฤฑล sergiliyor.
Sonuรง
Merkez Bankasฤฑ, enflasyonla mรผcadele amacฤฑyla enflasyon hedeflemesi uyguluyor. Bu uygulamada baลtan bir hedef belirleniyor ve para politikasฤฑ bu hedefe varacak biรงimde uygulanฤฑyor. TCMBโnin yฤฑllardฤฑr deฤiลmeyen enflasyon hedefi 2017 yฤฑlฤฑ iรงin de yรผzde 5 olarak belirlenmiลti.
2017 yฤฑl sonunda TรFE gerรงekleลmesi yรผzde 11,92 oldu. Bu durumda gerรงekleลme TCMBโnin enflasyon hedefi olarak belirlediฤi yรผzde 5 oranฤฑndan 6,92 puan (yรผzde 138,4) sapmฤฑล gรถrรผnรผyor.
Bu sonuca gรถre รผรง halden birisi geรงerlidir:
(1) Enflasyon hedefi yanlฤฑล seรงilmektedir.
(2) Enflasyon hedefi doฤru seรงilmekte fakat uygulanan para politikasฤฑ bu hedefi tutturmaya uygun bulunmamaktadฤฑr.
(3) Enflasyon hedefi de enflasyonla mรผcadeleyi amaรงlayan para politikasฤฑ da sadece gรถrรผnรผลte mevcuttur.
ฤฐlk iki ลฤฑktan birisi doฤruysa enflasyon hedeflemesi politikasฤฑnฤฑn yeniden gรถzden geรงirilmesi gerekir. รรงรผncรผ ลฤฑk doฤruysa Merkez Bankasฤฑ, fiyat istikrarฤฑnฤฑ bir kenara bฤฑrakฤฑp yรผksek bรผyรผmeyi seรงmiล olan siyasal tercihe uygun hareket ediyor demektir.
