Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤan, G20 ziyareti รถncesi Alman Die Zeit gazetesi Yayฤฑn Yรถnetmeni Giovanni di Lorenzo’ya konuลtu. Rรถportaj sฤฑrasฤฑnda Erdoฤan Alman gazeteciye, ‘Alman basฤฑnฤฑn neden kendisini diktatรถr olarak gรถrdรผฤรผnรผ’ sordu. Lorenzo bu soruya, Tรผrkiye’deki tutuklu gazetecilere iลaret ederek yanฤฑt verdi.
รรง ayrฤฑ kontrol noktasฤฑndan geรงirildikten sonra Erdoฤanโฤฑn ofisine ulaลtฤฑklarฤฑnฤฑ sรถyleyen Lorenzo, โRรถportajdan รถnce odada bir sรผre beklememiz sรถylenildi. Bir televizyon kamerasฤฑ kuruldu, resmi arลiv iรงin kayฤฑt alฤฑnacaฤฤฑ sรถylendi. Sonunda Tรผrkiye Cumhurbaลkanฤฑ iki Tรผrk bayraฤฤฑnฤฑn arasฤฑna oturdu. Erdoฤanโฤฑn standart rรถportaj sรผresi olarak belirtilen 30 dakika konuลabileceฤimiz sรถylendi. Ne var ki 20 dakika kadar sรผreyi aลtฤฑk.โ dedi.
‘DANIลMANI RรPORTAJ SIRASINDA ERDOฤAN’A SรREKLฤฐ NOT UZATTI’
Bunun, Erdoฤanโฤฑn 5 yฤฑlฤฑn ardฤฑndan bir Alman gazetesine verdiฤi ilk rรถportaj olduฤuna dikkat รงeken Alman yayฤฑn yรถnetmeni โTรผm rรถportaj boyunca Erdoฤanโฤฑn basฤฑn danฤฑลmanฤฑ ona sรผrekli, anahtar kelimeler ve bazฤฑ ifadelerin yer aldฤฑฤฤฑ not kartlarฤฑ uzattฤฑโ dedi.
Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤanโฤฑn Die Zeitโe verdiฤi ve Grihat tarafฤฑndan tercรผme edilen rรถportajฤฑn bazฤฑ bรถlรผmleri ลu ลekilde:
‘ALMAN MEDYASI BฤฐZE KARลI KARALAMA KAMPANYASI YรRรTรYOR’
DIE ZEIT: Sayฤฑn Cumhurbaลkanฤฑ, uzun sรผredir yabancฤฑ bir gazeteye rรถportaj vermediniz. Alman medyasฤฑyla girdiฤiniz polemik, Berlin hรผkรผmetiyle รผlkeniz arasฤฑndaki iliลkilerin en dรผลรผk seviyede olduฤu dรถnemde kasti bir mesaj mฤฑ?
Erdoฤan: ลimdi kendimize sorarsak Almanyaโyla iliลkimizde neden รงatlama oldu, benim cevabฤฑm net: Alman medyasฤฑ bize karลฤฑ karalama kampanyasฤฑ yรผrรผtรผyor. Bu kampanyanฤฑn bir parรงasฤฑ da terรถristlerle yaptฤฑklarฤฑ gรถrรผลmeler.
‘BAฤIMSIZ BฤฐR MEDYA OLDUฤUNA ฤฐNANMIYORUM, OLSAYDI BU PROBLEMLERฤฐ YAลAMAZDIK’
ZEIT: Almanya gibi bir รผlkede, baฤฤฑmsฤฑz bir medya Tรผrkiye karลฤฑtฤฑ propoganda yรผrรผtsรผn? Bunu yaparken รงฤฑkarฤฑ ne olabilir?
Erdoฤan: Dรผnya รผzerinde herhangi bir yerde baฤฤฑmsฤฑz bir medya olduฤuna inanmฤฑyorum. [โฆ..] Baฤฤฑmsฤฑz medya gibi bir ลey olsaydฤฑ, bu yaลadฤฑฤฤฑmฤฑz problemlerin hiรงbirini yaลamazdฤฑk. Olan biteni aรงฤฑkรงa gรถrรผyoruz: Rรผzgรขr nereden eserse oraya gidiyorlar. Alman medyasฤฑnฤฑn da farkฤฑ yok. Kimse bunun bรถyle olmadฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyleyemez. Ne olup bittiฤini รงok iyi biliyoruz.
ZEIT: Her gazetenin ideolojik yakฤฑnlฤฑklarฤฑ vardฤฑr. Daha liberal olanlarฤฑ var, muhafazakรขr olanlarฤฑ var. Bazฤฑlarฤฑ da sola yakฤฑn. Ama kural olarak, Almanyaโda hiรงbir yayฤฑncฤฑ ve รถzellikle hiรงbir politikacฤฑ, gazetecilere veya yayฤฑn yรถnetmenlerine ne yazacaฤฤฑnฤฑ sรถyleyemez. Baฤฤฑmsฤฑz medyadan kastฤฑm budur.
Erdoฤan (gรผlรผyor): Buna inanmamฤฑ mฤฑ bekliyorsun?
ZEIT: 13 yฤฑldฤฑr Zeitโin yayฤฑn yรถnetmeniyim ve hiรงbir zaman, ne yayฤฑncฤฑdan ne politikacฤฑdan bรถyle bir mรผdahaleye tanฤฑk oldum. Ve bรถyle bir ลey olsaydฤฑ, anฤฑnda istifa ederdim รงรผnkรผ artฤฑk baฤฤฑmsฤฑz olmadฤฑฤฤฑm anlamฤฑna gelirdi bu.
‘ฤฐลฤฐD’LE FฤฐNANSAL ฤฐLฤฐลKฤฐYฤฐ YAZDINIZ’
Erdoฤan: Benim ลimdiye kadarki tecrรผbelerim รถyle sรถylemiyor. Birรงok medya kuruluลunun baลฤฑyla tanฤฑลฤฑklฤฑฤฤฑm oldu, onlarla รงok vakit geรงirdim ve รงokรงa konuลtum. รyle zamanlar oldu ki onlara kendi gazetelerini gรถstermek zorunda kaldฤฑm. Dedim ki: โHepiniz etik kurallardan bahsediyorsunuz alฤฑn iลte sizin gazeteniz. Bu etik mi?โ ailemi karalamaya kadar gitti bunlar. Siz IลฤฐDโle finansal iliลkiyi yazdฤฑnฤฑz. รocuklarฤฑmla iliลkilendirdiniz. Kanฤฑtฤฑnฤฑz var mฤฑ? Hayฤฑr. Ama iftira atmaya devam ettiniz. Aรงฤฑk seรงik konuลtuฤum iรงin bu gazetecilerle aramฤฑz iyi deฤil. Neden? รรผnkรผ ben her ลey hakkฤฑnda dรผmdรผz konuลurum. Birรงok Alman gazete mesela โErdoฤan diktatรถrโ diye yazdฤฑlar. Peki, soruyorum: Bu medya kuruluลu diktatรถrรผ nasฤฑl tanฤฑmlฤฑyor?
LORENZO: DรNYANIN HฤฐรBฤฐR รLKESฤฐNDE TรRKฤฐYE’DEKฤฐ KADAR GAZETECฤฐ TUTUKLU DEฤฤฐL
ZEIT: Alman kamuoyunun sizi neden diktatรถrรผ olarak gรถrdรผฤรผnรผ mรผ soruyorsunuz? รรผnkรผ dรผnyanฤฑn baลka hiรงbir รผlkesinde Tรผrkiyeโde olduฤu kadar รงok gazeteci parmaklฤฑklar arkasฤฑnda deฤil. Tรผrkiyeโde bu sayฤฑ 150. รรผnkรผ Deniz Yรผcel ve Meลale Tolu gibi Alman gazeteciler hala hapiste ve kimse neden hapiste olduklarฤฑnฤฑ bilmiyor. Ve Yรผcel hรผcre hapsinde tutuluyor. รรผnkรผ on binlerce kiลi geรงen yaz yaลanan darbe giriลimi ลรผphelisi olarak iลlerini kaybetti. รรผnkรผ sizin istihbaratฤฑnฤฑz Alman parlamenterle ilgili casusluk yaptฤฑ. Bunlar sizin bรถyle bir รผnรผnรผzรผn olmasฤฑnฤฑn nedenlerinden sadece birkaรงฤฑ.
Erdoฤan: Aldฤฑฤฤฑnฤฑz bilgi yanlฤฑล. Ve bu yanlฤฑล bilgiye dayanarak yanlฤฑล varsayฤฑmlar geliลtiriyorsunuz. (รzeri yazฤฑ dolu birkaรง not kartฤฑnฤฑ seรงerek baktฤฑ)
[รevirmenin notu: Erdoฤan gazetecilerden 48โinin terรถr suรงu iลlediฤi, gazetecilikten hapiste olmadฤฑฤฤฑ tezini uzun uzun anlatฤฑyor rรถportajฤฑn bu kฤฑsmฤฑnda. Akabinde uzun uzun Deniz Yรผcelโin halkฤฑ kin ve nefrete teลvik suรงundan terรถr รถrgรผtรผ รผyeliฤiyle cezaevine atฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ anlatฤฑyor ve muhabire soru sormaya devam ediyor.]
Binlerce kiลinin bizim cezaevlerinde olduฤunu, iลlerini kaybettiklerini sรถylรผyorsun. Sana ลunu sรถylemek isterim: Doฤu ve Batฤฑ Almanya yeniden birleลtiฤinde, kaรง insanฤฑn iลini kaybettiฤini biliyor musun? 500 binden fazla.
‘TรRKฤฐYE’NฤฐN KENDฤฐ ZORUNLULUKLARI VAR’
ZEIT: ลu anda rakamlarฤฑ kontrol etmem mรผmkรผn deฤil ancak yasalar ve hukuk kurallarฤฑ รงerรงevesinde iลleyen prosedรผrler vardฤฑ.
Erdoฤan: Bundan niye bahsetmiyorsun, รงok sayฤฑda insanฤฑn iลinden atฤฑldฤฑฤฤฑndan? Bunu yayฤฑnlayacaksฤฑn tamam mฤฑ, silmek yok.
ZEIT: Tabi ki. Deniz Yรผcelโe dรถnersek kendisi hakkฤฑnda hala iddianame hazฤฑrlanmฤฑล deฤil. 140 gรผndรผr hapiste, hรผcre hapsinde. Hakkฤฑ olmasฤฑna raฤmen konsolosluktan danฤฑลmanlฤฑk yardฤฑmฤฑ almasฤฑna izin รงฤฑkmasฤฑ รงok uzun sรผrdรผ. Ve Almanyaโda, bir gazeteci, Deniz Yรผcelโin suรงlandฤฑฤฤฑ eylemlerin hiรงbirinden รถtรผrรผ (Kรผrt liderle rรถportaj, Kรผrtler ve Tรผrklerle ilgili yaptฤฑฤฤฑ ลaka vb.) bir tek gรผn bile cezaevinde tutulamaz.
Erdoฤan: Burasฤฑ Almanya deฤil. Tรผrkiyeโnin kendi zorunluluklarฤฑ ve kurallarฤฑ var.
