Avrupa Konseyi’nin hazฤฑrladฤฑฤฤฑ raporda, gazetecilere yรถnelik psikolojik ลiddet, cinsel taciz, online taciz ve fiziksel ลiddet tehdidinde Tรผrkiye ilk sฤฑrada yer aldฤฑ.
Avrupa Konseyi, gazetecilerin maruz kaldฤฑฤฤฑ baskฤฑ ve ลiddeti incelediฤi raporunu yayฤฑnladฤฑ. ‘Gazeteciler Baskฤฑ Altฤฑnda’ baลlฤฑklฤฑ raporda, Avrupa’da รงok sayฤฑda gazetecinin baskฤฑ, korkutma ve takibata maruz kaldฤฑฤฤฑ bildirildi. Avrupa Konseyi araลtฤฑrma kapsamฤฑnda Avrupa Birliฤi (AB) ve AB รผyesi olmayan รผlkelerin oluลturduฤu Batฤฑ Avrupa, Doฤu Avrupa, Gรผney Kafkaslar, Gรผneydoฤu Avrupa ve Tรผrkiye’den veriler incelendi.
Deutsche Welle’nin haberine gรถre, araลtฤฑrma kapsamฤฑnda geรงen รผรง yฤฑl iรงerisinde konuลulan gazetecilerin yรผzde 40’ฤฑ haksฤฑz etkilere maruz kalmaktan ลikayetรงi oldu. Gazeteciler bu durumun รถzel yaลamlarฤฑ รผzerinde de etki yarattฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
EN รOK ลฤฐKAYET EDฤฐLEN KONU FฤฐZฤฐKSEL ลฤฐDDET
Fiziksel ลiddet ise en รงok ลikayet edilen konularฤฑn baลฤฑnda geldi. Gazetecilerin yรผzde 69’u bu tarz ลiddete maruz kaldฤฑklarฤฑnฤฑ bildirdi. Yรผzde 53’รผ online taciz, yรผzde 35’i polisin korkutmasฤฑ ve yรผzde 13’lรผk bir kesim de cinsel tacize maruz kaldฤฑฤฤฑnฤฑ ifade etti.
Toplamda gazetecilerin yรผzde 23’รผ gรถzaltฤฑna alฤฑndฤฑฤฤฑnฤฑ, soruลturma sรผrecine maruz kaldฤฑฤฤฑnฤฑ, soruลturma tehdidi aldฤฑฤฤฑnฤฑ ya da cezai yaptฤฑrฤฑmlara maruz kaldฤฑฤฤฑnฤฑ bildirdi.
EN รOK CฤฐNSEL TACฤฐZ VAKASI TรRKฤฐYE’DE
Bรถlgesel farklฤฑlฤฑklar baz alฤฑndฤฑฤฤฑnda en fazla fiziksel ลiddet deneyiminin yaลandฤฑฤฤฑ yer Gรผney Kafkaslar oldu. Bunu az farkla Tรผrkiye izledi. En fazla ลiddet tehdidi yรผzde 69.2 ile Tรผrkiye’de yaลandฤฑ. Bunu yรผzde 66 ile Gรผney Kafkaslar ve yรผzde 60 ile Doฤu Avrupa izledi. Gazetecilere yรถnelik en fazla cinsel taciz vakasฤฑ da yรผzde 18.3 ile Tรผrkiye’de yaลandฤฑ. Hฤฑrsฤฑzlฤฑk ya da ekipmanlara zarar verilmesi ve el konmasฤฑ vakalarฤฑnda ilk sฤฑrada Doฤu Avrupa ve Gรผneydoฤu Avrupa baลฤฑ รงekti.
Psikolojik ลiddet deneyimi ise tรผm bรถlgelerde yรผksek seviyede tespit edildi. Rapora gรถre kendilerinin hedef alฤฑnarak gรถzetim altฤฑnda tutulduฤunu dรผลรผnen gazetecilerin oranฤฑ Tรผrkiye’de yรผzde 87 dรผzeyinde. Yetkililerin gazetecilere karลฤฑ takibatta en รงok kiลinin namฤฑnฤฑ zedeleyecek terรถrle mรผcadele, gรผvenlik yasasฤฑ ya da devleti koruma yasalarฤฑna dayandฤฑฤฤฑ bildirildi.
ONLINE TACฤฐZLERDE TรRKฤฐYE ฤฐLK SIRADA
Siber alanda tacizler de en fazla Tรผrkiye’de รงฤฑktฤฑ. Tรผrkiye’de yรผzde 71 olan bu oran, Gรผneydoฤu Avrupa’da yรผzde 59, AB ve AB รผyesi olmayan รผlkelerin oluลturduฤu Batฤฑ Avrupa’da yรผzde 56.1 olarak kaydedildi.
Farklฤฑ kaynaklardan gelen tehditlere en fazla maruz kalan gazeteciler de yine Tรผrkiye’de รงฤฑktฤฑ. Yรผzde 72’lik bir kesim polisin tehdidine, yรผzde 64.4’lรผk bir kesim de siyasi gruplarฤฑn tehdidine maruz kaldฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi. Bu alanda en dรผลรผk oran yรผzde 34.8 ile Gรผney Kafkaslar’da รงฤฑktฤฑ.
OTOSANSรR EN รOK TรRKฤฐYE’DE
Rapora gรถre, tรผm bu baskฤฑlar pek รงok gazeteciyi oto sansรผre sรผrรผklรผyor. Yine bu alanda en fazla oto sansรผr yapan gazeteciler Tรผrkiye’de kaydedildi. Yรผzde 51’lik bir kesim olaylarฤฑ daha az eleลtirel verdiฤini, yรผzde 42’lik bir kesim hassas ya da eleลtirel hikayelerin tonunu dรผลรผrdรผฤรผnรผ, yรผzde 42’lik bir kesim de iรงeriฤi kabul edilebilir tartฤฑลmayla รงerรงevelediฤini bildirdi.
GAZETECฤฐLERฤฐN SAฤLIฤI BOZULUYOR
Avrupa Konseyi’nin araลtฤฑrmasฤฑna katฤฑlan gazeteciler, genel olarak baskฤฑ, tehdit ve takibat nedeniyle pek รงok durumda stres, depresyon ya da psikolojik izlenme korkusu gibi saฤlฤฑk sorunlarฤฑ da yaลadฤฑklarฤฑnฤฑ bildirdi.
Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Thorbjorn Jagland, rapora iliลkin aรงฤฑklamasฤฑnda “Gazetecilerin ลiddet ve tehditten uzakta รงalฤฑลabilecekleri bir ortam yaratma zorunluluฤu ulusal yetkililere aittir. Gazeteci dostu yasalar รงฤฑkarmak, รงoฤulcu bir medya ortamฤฑ iรงin gerekli koลullarฤฑ saฤlamak ve istenmeyen mรผdahaleleri soruลturma ve cezalandฤฑrma gรผcรผ sadece onlarฤฑn elinde” ifadelerini kulandฤฑ.
