TรฤฐK tarafฤฑndan yapฤฑlan aรงฤฑklamada, 12 Aralฤฑk 2016 tarihinde III. รeyrek GSYH Haber Bรผlteni ile birlikte yayฤฑmlanacak olan Ulusal Hesaplar Sistemine iliลkin รงalฤฑลmalar ile ilgili olarak ลu aรงฤฑklama yapฤฑldฤฑ:
“TรฤฐK’in temel gรถrevlerinden biri, รผlke ekonomisinin hacmini uluslararasฤฑ platformda karลฤฑlaลtฤฑrฤฑlabilirliฤini saฤlayacak ลekilde รถlรงmektir.
Son yirmi yฤฑlda, รถzellikle รผretim sรผrecinde bilgi ve teknolojinin rolรผ, hizmet faaliyetlerinin artan รถnemi ve ulusal ekonomik sistemlerin kรผreselleลmesi gibi รถnemli deฤiลikliklerin ekonomiler รผzerindeki etkisi, makroekonomik istatistiklerin hesaplama yรถntemlerinde dรผzenlemeler gerektirmiลtir. Makroekonomik
istatistiklerin merkezinde yer alan ve ekonomileri analiz etmeye imkรขn saฤlayan ulusal hesaplar sistemi de, yapฤฑsal ekonomik deฤiลikliklerle baฤlantฤฑyฤฑ sรผrdรผrmek iรงin bu deฤiลikliklere uyum saฤlamak zorundadฤฑr.Hesaplama yรถntemlerinde ve veri kaynaklarฤฑnda yapฤฑlan dรผzenlemelere baฤlฤฑ olarak tahminlerin revize edilmesi ihtiyacฤฑ doฤmaktadฤฑr. Tรผm รผlkeler รผrettikleri istatistikleri iki temel nedenle
belirli aralฤฑklarla revize etmektedir:
1. Rutin revizyon sonradan gelen veya sonradan kesinleลen verilerin hesaplara yansฤฑtฤฑlmasฤฑ ile gerรงekleลtirilir. Tรผm รผlkelerde kฤฑsa dรถnemde yayฤฑmlanan gayrisafi yurtiรงi hรขsฤฑla tahminleri, ilerleyen
dรถnem iรงinde yeni verilerin kullanฤฑlmasฤฑ veya kullanฤฑlan bazฤฑ geรงici verilerin kesinleลmesi sonucu dรผzenli olarak gรผncellenmesini,
2. Ana revizyon baz yฤฑlฤฑ deฤiลiklikleri, sฤฑnฤฑflama, tanฤฑm ve kapsam deฤiลiklikleri, yรถntem, uygulama ve soru yapฤฑsฤฑndaki deฤiลiklikleri, kaynak verideki deฤiลim ile yasal dรผzenlemelerden kaynaklanan gรผncellemeleri ifade eder.Ulusal Hesaplar Sisteminde dรผnya genelinde 5-7 yฤฑlda bir yapฤฑlan ana revizyonlar, ekonomik ve sosyal alanlarda ortaya รงฤฑkan yeni koลullar doฤrultusunda, hesaplamalara iliลkin kapsam veya yรถntem deฤiลikliฤine gidilmesi ile gerรงekleลtirilmektedir. Konuya iliลkin son
dรผzenlemeler Ulusal Hesaplar Sistemi (SNA-2008) ve Avrupa Hesaplar Sistemiโdir (ESA-2010). Tรผm รผlkeler bu ana revizyon รงalฤฑลmasฤฑnฤฑ, metodolojik deฤiลiklikleri sisteme entegre etmenin yanฤฑ sฤฑra yeni veya gรผncellenmiล veri kaynaklarฤฑnฤฑn entegrasyonunu saฤlayarak istatistiki iyileลtirmenin yapฤฑlabilmesi iรงin bir fฤฑrsat olarak deฤerlendirmiลtir. Bu kapsamda 2013 yฤฑlฤฑnda geniล รงaplฤฑ bir alan uygulamasฤฑ ile 2012 yฤฑlฤฑ iรงin arz kullanฤฑm anketi yapฤฑlmฤฑล, yeni sisteme geรงiล sรผrecinde yoฤun ve รถzverili bir รงalฤฑลma yรผrรผtรผlmรผลtรผr.Bu รงerรงevede uluslararasฤฑ standartlara uyumun yanฤฑ sฤฑra, 1998 baz yฤฑlฤฑndan gรผnรผmรผze gerรงekleลen yapฤฑsal deฤiลimlerin makroekonomik bรผyรผklรผklere yansฤฑtฤฑlma ihtiyacฤฑ, bilgi altyapฤฑsฤฑnda yaลanan geliลmeler ve ortaya รงฤฑkan ihtiyaรงlar doฤrultusunda daha hฤฑzlฤฑ ve daha detaylฤฑ makroekonomik gรถstergeler รผretilmesine yรถnelik gerรงekleลtirilen iyileลtirmelerin yansฤฑtฤฑlmasฤฑ amacฤฑyla aลaฤฤฑdaki
รงalฤฑลmalar yapฤฑlmฤฑลtฤฑr.
Uluslararasฤฑ standartlarda yaลanan deฤiลimler
ESA-95โden ESA-2010โa (ve SNA-2008) geรงiลte รถne รงฤฑkan ve tรผm รผlkelerde temel deฤiลim nedenlerini oluลturan baลlฤฑklar ลunlardฤฑr:
. Girdi olarak deฤerlendirilen โAR-GEโ ve โSilah Sistemleriโ harcamalarฤฑnฤฑn yatฤฑrฤฑm harcamasฤฑ olmasฤฑ,
. Sigortacฤฑlฤฑk sektรถrรผ hesaplama yรถnteminin deฤiลtirilmesi,
. Merkez Bankasฤฑโnฤฑn รงฤฑktฤฑ hesabฤฑnฤฑn deฤiลtirilmesi,
. ฤฐลlem gรถren mallara yรถnelik hesaplarฤฑn รdemeler Dengesi ile uyumlaลtฤฑrฤฑlmasฤฑ.
Hesaplama yรถnteminde yapฤฑlan geliลtirmeler
2012 Arz Kullanฤฑm Tablosu Araลtฤฑrmasฤฑ ile ana revizyon รงalฤฑลmalarฤฑnฤฑn temelini oluลturan Arz-Kullanฤฑm ve Girdi-รฤฑktฤฑ Tablolarฤฑ hazฤฑrlanmฤฑลtฤฑr. Bu tablolarฤฑn hazฤฑrlanmasฤฑyla ekonominin daha fazla ve daha gรผncel gรถsterge ile gรถzlenmesine olanak saฤlanmฤฑลtฤฑr. รzellikle ฤฐdari Kayฤฑtlarฤฑn kullanฤฑm dรผzeyinin
artฤฑrฤฑlmasฤฑna paralel olarak, gayrisafi yurtiรงi hรขsฤฑla hesaplamalarฤฑnda kullanฤฑlan birรงok alt hesap seti yeni verilerle yeniden hesaplanarak detaylandฤฑrฤฑlmฤฑลtฤฑr. Bu baฤlamda . Dolaylฤฑ รถlรงรผlen mali aracฤฑlฤฑk hizmetlerinin hesaplama yรถnteminin deฤiลtirilmesi,
. Kendi hesabฤฑna geliลtirilen yazฤฑlฤฑmlarฤฑn sisteme eklenmesi,
. Genel devlet sฤฑnฤฑflamasฤฑnฤฑn gรผncellenmesi,
. Gรถzlenemeyen ekonomi hesabฤฑnฤฑn geliลtirilmesi,
. ฤฐzafi kira hesaplama yรถnteminin deฤiลtirilmesi,
. Sabit sermaye tรผketiminin hesaplanmasฤฑndaki deฤiลiklikler,
. Tarฤฑm sektรถrรผnde hesaplarฤฑn geliลtirilmesi,
. Kรขr amacฤฑ olmayan kuruluลlarฤฑn hesaplarฤฑnฤฑn iyileลtirilmesi,
. Sabit fiyatlarla hesaplamalarda yeni yรถntemin benimsenmesi รงalฤฑลmalarฤฑ yapฤฑlmฤฑลtฤฑr.
Bilgi Alt Yapฤฑsฤฑnฤฑn ฤฐyileลtirilmesi
a. ฤฐdari kayฤฑtlar ve yeni araลtฤฑrma sonuรงlarฤฑ
2009 bazlฤฑ yeni gayrisafi yurtiรงi hasฤฑla tahminlerinde hem bรผyรผmenin daha hฤฑzlฤฑ ve daha doฤru รถlรงรผlmesi hem de kalkฤฑnma, refahฤฑn รถlรงรผlmesine yรถnelik gรถstergelerin bir kฤฑsmฤฑnฤฑn hesaplanabilmesini kolaylaลtฤฑrmak amacฤฑ ile idari kayฤฑtlarฤฑn sisteme entegrasyonu revizyon รงalฤฑลmalarฤฑnฤฑn en รถnemli aลamasฤฑnฤฑ oluลturmuลtur. Bu baฤlamda aลaฤฤฑdaki idari kayฤฑtlar ve yeni kaynaklar dรถnemlik ve yฤฑllฤฑk
gรถstergelerin รผretilmesi amacฤฑ ile Ulusal Hesaplar Sistemine entegre edilmiลtir:
. Giriลimlere iliลkin Gelir ฤฐdaresi Baลkanlฤฑฤฤฑ (GฤฐB) ve Sosyal Gรผvenlik Kurumuโndan (SGK) saฤlanan beyannameler,
. Mali Sektรถre iliลkin T.C. Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑ, Bankacฤฑlฤฑk Dรผzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), Hazine Mรผsteลarlฤฑฤฤฑ, vb. saฤlanan bilgiler,
. Genel devlete iliลkin Maliye Bakanlฤฑฤฤฑ’ndan saฤlanan devlet mali istatistikleri,
. Dernekler ve vakฤฑflara iliลkin ฤฐรงiลleri Bakanlฤฑฤฤฑ ve Vakฤฑflar Genel Mรผdรผrlรผฤรผnden ilgili tablolar,
. Nรผfus ve Konut Araลtฤฑrmasฤฑ, Adrese Dayalฤฑ Nรผfus Kayฤฑt Sistemi gibi idari kayฤฑt bilgisi
b. Sฤฑnฤฑflandฤฑrma
ฤฐstatistik bilgi altyapฤฑsฤฑnฤฑn temelini oluลturan sฤฑnฤฑflandฤฑrmalar konusunda TรฤฐK iล kayฤฑtlarฤฑ sisteminde yer alan yaklaลฤฑk 3 milyon giriลime iliลkin GฤฐB ve SGK’da tutulan beyannameler incelenerek kayฤฑtlarda uyumluluk saฤlanmฤฑล ve kurumsal sektรถr kodlarฤฑ verilerek sisteme entegre edilmiลtir. Mali ลirketler sektรถrรผnรผn parรงasฤฑ olan bankacฤฑlฤฑk ve sigortacฤฑlฤฑk faaliyetlerine iliลkin idari kayฤฑtlarฤฑn ulusal hesaplar sistemine entegrasyonu saฤlanmฤฑลtฤฑr. Genel devlet sฤฑnฤฑflamasฤฑ gรผncellenmiล ve sektรถre iliลkin hesabฤฑn temelini oluลturan analitik bรผtรงe gelir ve harcama kodlarฤฑ, ESA-2010โa gรถre yeniden sฤฑnฤฑflandฤฑrฤฑlmฤฑลtฤฑr. Dernek ve vakฤฑflar, hizmet ettiฤi kesim dikkate alฤฑnarak amacฤฑ doฤrultusunda sฤฑnฤฑflandฤฑrฤฑlmฤฑลtฤฑr.
Ana Revizyon Kapsamฤฑnda Tamamlanan รalฤฑลmalar
Yรผrรผtรผlen ana revizyon รงalฤฑลmasฤฑ iรงin detaylฤฑ program ve ulusal uygulama stratejileri geliลtirilmiล ve uluslararasฤฑ projeler yรผrรผtรผlmรผลtรผr. Sฤฑnฤฑflama รงerรงeveleri, iล kayฤฑtlarฤฑ ve รงerรงevesi, anketler ve idari kayฤฑtlar ile bilgi teknolojileri altyapฤฑsฤฑnฤฑn uyumlaลtฤฑrฤฑlmasฤฑ kapsamฤฑnda รงalฤฑลmalar yรผrรผtรผlmรผลtรผr.
Bu kapsamda 12 Aralฤฑk 2016 tarihinde III. รeyrek GSYH Haber Bรผlteni ile birlikte yayฤฑmlanacak olan Ulusal Hesaplar Sistemimize iliลkin รงalฤฑลmalar aลaฤฤฑda yer almaktadฤฑr:
1. 2012 Arz/Kullanฤฑm ve Girdi/รฤฑktฤฑ Tablolarฤฑ,
2012 Arz Kullanฤฑm Anketi yaklaลฤฑk 20 bin iลyeri ile gerรงekleลtirilmiล ve anket รงalฤฑลma sonuรงlarฤฑ ve idari kayฤฑt verilerinde yaลanan iyileลmeye paralel elde edilen yeni veri kaynaklarฤฑ kullanฤฑlarak, 2012 Arz-Kullanฤฑm ve Girdi-รฤฑktฤฑ Tablolarฤฑ A-64 dรผzeyinde hazฤฑrlanmฤฑลtฤฑr.
2. Baฤฤฑmsฤฑz Yฤฑllฤฑk GSYH Tahmini
Bugรผne kadar dรถrt dรถnem GSYH tahminlerinin toplamฤฑ olarak hesaplanan yฤฑllฤฑk GSYH, GฤฐB, SGK, Maliye Bakanlฤฑฤฤฑ, BDDK gibi kurumlardan elde edilen idari kayฤฑtlar ile iลletme ve kurumlarฤฑn bilanรงo ve gelir tablosu gibi bilgileri kullanฤฑlarak doฤrudan hesaplanmaya baลlanmฤฑลtฤฑr. Yฤฑllฤฑk baฤฤฑmsฤฑz GSYH รงalฤฑลmalarฤฑ kapsamฤฑnda cari ve sabit fiyatlarla รผretim, harcama ve gelir yรถntemi ile hesaplamalar NACE Rev.2 sฤฑnฤฑflamasฤฑna gรถre, A-21 dรผzeyinde tamamlanmฤฑลtฤฑr.
3. รeyreklik Gayrisafi Yurtiรงi Hรขsฤฑla Tahminleri
รretim ve harcama yรถntemiyle รงeyreklik GSYH hesaplarฤฑnda yukarฤฑda belirtilen รงalฤฑลmalar hesaplara yansฤฑtฤฑlmฤฑล, idari kayฤฑtlar sisteme entegre edilmiล ve baz yฤฑlฤฑ deฤiลtirilmiลtir. Bu doฤrultuda geรงmiล
yฤฑllar revize edilmiลtir. Hesaplamalar, NACE Rev.2 sฤฑnฤฑflamasฤฑna gรถre, A-10 dรผzeyinde yapฤฑlmฤฑลtฤฑr. GSYH tahminleri ile yฤฑllฤฑk tahminler arasฤฑndaki tutarlฤฑlฤฑklarฤฑn saฤlanmasฤฑ, bรถylece bir yฤฑlฤฑn dรถrt รงeyrek
tahmininden elde edilen yฤฑllฤฑk GSYH deฤeri ile baฤฤฑmsฤฑz yฤฑllฤฑk hesapla tahmin edilen GSYH arasฤฑnda daha anlamlฤฑ revizyon yaratan veri setlerine, gรถsterge ve yรถntemlerine dayalฤฑ bir sistem kurulmuลtur.
4. Gelir Yรถntemiyle Gayrisafi Yurtiรงi Hรขsฤฑla
SGK ve GฤฐB ฤฐdari kayฤฑtlarฤฑnฤฑn kullanฤฑmฤฑyla birlikte dรถnemlik olarak hesaplanan gelir yรถntemiyle GSYH tahmini รงalฤฑลmalarฤฑ NACE Rev.2 sฤฑnฤฑflamasฤฑna gรถre A-10 dรผzeyinde tamamlanmฤฑลtฤฑr.
5. Bรถlgesel Hesaplar
Bรถlgesel GSYH iรงin GฤฐB ve SGK verileri mevcut veri setlerine eklenerek hesaplamalar gรผncellenmiลtir. Bรถlgesel detayฤฑn geliลtirilmesi doฤrultusunda รงalฤฑลmalar yรผrรผtรผlmรผล ve il bazฤฑnda GSYH hesaplamalarฤฑ A-3 dรผzeyinde 2004-2014 yฤฑllarฤฑ iรงin tamamlanmฤฑลtฤฑr.
6. Kurumsal Sektรถr Hesaplarฤฑ
Ana revizyon รงalฤฑลmasฤฑnฤฑn en รถnemli รงฤฑktฤฑlarฤฑndan birisi de ekonominin temel aktรถrlerinin sistem iรงerisindeki yerini belirleyen kurumsal sektรถr hesaplarฤฑ olmuลtur. Mali olmayan ลirketler, mali
ลirketler, genel devlet, hanehalklarฤฑ ve hanehalklarฤฑna hizmet eden kรขr amacฤฑ olmayan kurumlarฤฑn oluลturduฤu kurumsal sektรถr detayฤฑnda, รผretim hesabฤฑndan baลlayฤฑp, yurtiรงi รผretim, iลletme artฤฑฤฤฑ, karma
gelir, ulusal gelir, giriลimci geliri, harcanabilir gelir, tasarruf ve borรง verme/borรง alma kalemlerinin hesaplanmasฤฑna iliลkin รงalฤฑลmalar tamamlanmฤฑลtฤฑr.”
