Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤan’ฤฑn gรผndeme getirdiฤi dฤฑล ticarette milli para kullanฤฑmฤฑ, Tรผrkiye Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn (TCMB) รin Merkez Bankasฤฑ ile gerรงekleลtirdiฤi ilk para takasฤฑyla yeni bir boyuta taลฤฑndฤฑ.
Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤan’ฤฑn dikkati รงektiฤi ve bir sรผredir gรผndemde olan “dฤฑล ticarette milli paralarฤฑn kullanฤฑlmasฤฑ” konusu her kesimden destek bulurken, AA’nฤฑn TCMB kaynaklarฤฑndan edindiฤi bilgiye gรถre, รin ile ilk para takas iลlemi 30 Kasฤฑm 2016’da gerรงekleลtirildi.
Bazฤฑ kamu kurum ve kuruluลlarฤฑ, Erdoฤan’ฤฑn รงaฤrฤฑsฤฑ sonrasฤฑnda anlaลma, ihale ve satฤฑลlarฤฑnฤฑn dolar yerine TL ile gerรงekleลtireceฤini duyururken, รถzel sektรถr de dฤฑล ticarette mili para kullanฤฑlmasฤฑyla ilgili รงalฤฑลmalar yapฤฑyor. Tรผrkiye’nin en bรผyรผk telekomรผnikasyon ลirketlerinden Turkcell’in de bu anlamda yaptฤฑฤฤฑ รงalฤฑลmalarฤฑn sonuรง verdiฤi ve รinli tedarikรงilerine รถdemelerini yuan ile yapmaya baลlayacaฤฤฑ รถฤrenildi.
Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤan, kฤฑsa sรผre รถnce yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, dฤฑล ticarette milli para kullanฤฑlmasฤฑnฤฑn รถnemine iลaret ederek, Rusya, รin ve ฤฐran’a kendi paralarฤฑ ve TL ile ticaret yapmayฤฑ teklif ettiฤini, taraflarฤฑn da bu teklifi makul karลฤฑladฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylemiลti.
รin ile ilk para takasฤฑ
TCMB Baลkanฤฑ Murat รetinkaya da รถnceki gรผn bankanฤฑn “2017 Yฤฑlฤฑnda Para ve Kur Politikasฤฑ” konulu basฤฑn toplantฤฑsฤฑnda yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, Merkez Bankasฤฑ olarak milli paralar ile ticaret konusunu รถnemsediklerini ifade ederek, TL’nin uluslararasฤฑ ticari iลlemlerde kullanฤฑmฤฑnฤฑn arttฤฑฤฤฑnฤฑ belirtmiลti.
รetinkaya, milli paralar ile ticaretin yapฤฑlmasฤฑnฤฑn dฤฑล ticaret iลlemleri maliyetlerinin dรผลรผrรผlmesi, risk yรถnetiminin etkinliฤi ve rezerv para birimlerine olan hassasiyetin azaltฤฑlmasฤฑ kapsamฤฑnda รถnemli olduฤuna iลaret ederek, รin ile para takasฤฑ iลlemlerinin de gerรงekleลtirilmeye baลlandฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylemiลti.
Merkez Bankasฤฑ ve bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผ kaynaklarฤฑndan alฤฑnan bilgiye gรถre, รin ile Tรผrkiye merkez bankalarฤฑ arasฤฑnda ilk para takasฤฑ iลlemi 30 Kasฤฑm 2016’da gerรงekleลtirildi. Halen yรผrรผrlรผkte bulunan 2012 tarihli para takasฤฑ anlaลmasฤฑ, 2015’te 3 yฤฑl sรผreyle uzatฤฑlmฤฑล ve anlaลmanฤฑn tutarฤฑ 12 milyar yuana yรผkseltilmiลti.
ICBC Turkey Bank, Tรผrkiye ile รin arasฤฑndaki ticaret hacmini artฤฑrmak amacฤฑyla her iki รผlke merkez bankasฤฑ tarafฤฑndan imzalanan para takasฤฑ anlaลmasฤฑ kapsamฤฑnda 450 milyon TL bรผyรผklรผฤรผnde kullanฤฑm gerรงekleลtirdi.
Yerel bir bankanฤฑn รงoฤunluk hisselerini devralarak Tรผrkiyeโde faaliyete geรงen ilk รin bankasฤฑ olan ve 22 Mayฤฑs 2015’ten bu yana Tรผrkiyeโde hizmet veren ICBC Turkey Bank, Tรผrkiye ve รin arasฤฑndaki ticaret hacminin geliลmesine yรถnelik merkez bankalarฤฑ arasฤฑnda yapฤฑlan anlaลmayฤฑ hayata geรงiren ilk kurum oldu. ICBC Turkey Bank’ฤฑn, sรถz konusu fonu, kredi ve yatฤฑrฤฑm olarak Tรผrkiye ekonomisinin kullanฤฑmฤฑna tahsis edeceฤi รถฤrenildi.
Para takasฤฑ anlaลmasฤฑnฤฑn hedefi
Verilere gรถre, Tรผrkiyeโnin, en bรผyรผk ticaret ortaklarฤฑndan รin Halk Cumhuriyeti ile geรงen yฤฑl 28 milyar dolar tutarฤฑnda dฤฑล ticaret hacmi bulunuyor. Para takasฤฑ anlaลmasฤฑ ile iki รผlke arasฤฑnda cari dengenin saฤlanmasฤฑ, ticaret ve yatฤฑrฤฑmda milli paralarฤฑn kullanฤฑlmasฤฑ hedefleniyor.
รin ile gerรงekleลtirilen yuan karลฤฑlฤฑฤฤฑ TL para takasฤฑ iลlemi ile iki รผlke arasฤฑndaki ticaretin finansmanฤฑnฤฑn da milli paralar ile yapฤฑlmasฤฑna yรถnelik รถnemli bir adฤฑmฤฑn atฤฑlmฤฑล olduฤu belirtiliyor.
Rusya ve ฤฐran da “milli para kullanฤฑmฤฑ”na sฤฑcak bakฤฑyor
Baลbakan Binali Yฤฑldฤฑrฤฑm’ฤฑn birkaรง gรผn รถnce Rusya’ya yaptฤฑฤฤฑ ziyarette de ticarette yerel para birimlerinin kullanฤฑlmasฤฑnฤฑn gรผndeme geldiฤi belirtilirken, Rusya tarafฤฑnฤฑn da konuya sฤฑcak baktฤฑฤฤฑ ve kฤฑsa zamanda milli para kullanฤฑmฤฑ ile ilgili adฤฑm atฤฑlabileceฤi ifade ediliyor.
ฤฐran Meclis Baลkanฤฑ Ali Laricani de Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤan’ฤฑn “iki รผlke arasฤฑnda milli para kullanฤฑmฤฑ รงaฤrฤฑsฤฑnฤฑ” memnuniyetle karลฤฑladฤฑklarฤฑnฤฑ belirterek, “ฤฐran, her zaman ticaretini yerli parayla yapma isteฤinde olmuลtur.” ifadesini kullanmฤฑลtฤฑ.
TL karลฤฑlฤฑฤฤฑnda yapฤฑlan ihracat arttฤฑ
Verilere gรถre, Tรผrkiye, bu yฤฑlฤฑn 10 ayฤฑnda 117 milyar dolar tutarฤฑnda ihracat gerรงekleลtirirken, bunun yaklaลฤฑk 5 milyar dolarlฤฑk bรถlรผmรผ TL karลฤฑlฤฑฤฤฑnda yapฤฑldฤฑ. TL karลฤฑlฤฑฤฤฑnda yapฤฑlan ihracat, Ocak-Ekim 2016 dรถneminde bir รถnceki yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถnemine gรถre yรผzde 20,4’lรผk artฤฑล kaydetti. 10 ayda ithalat iลlemlerinin de 11,5 milyar dolarlฤฑk kฤฑsmฤฑ TL ile yapฤฑldฤฑ.
Bu yฤฑlฤฑn 10 ayฤฑndaki ihracatฤฑn yรผzde 48,5’i avro, yรผzde 42,8’i dolar, yรผzde 5,1’i TL, yรผzde 3,1’i ฤฐngiliz sterlini, geri kalanฤฑ diฤer para birimleri ile gerรงekleลtirilirken, ithalatฤฑn da yรผzde 56,1’i dolar, yรผzde 35,5’i avro, yรผzde 7,1’i TL, geri kalan bรถlรผmรผ diฤer para birimleriyle yapฤฑldฤฑ.
“Gรผneลin doฤduฤu yerlere ortak kรผltรผr, รผniversiteler, banka ve teknoloji ลirketleri ile ulaลacaฤฤฑz”
ICBC Turkey Yรถnetim Kurulu รyesi Hilmi Gรผler, AA muhabirine yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, รinli yetkililerin milli para kullanฤฑmฤฑ konusuna รงok olumlu yaklaลtฤฑฤฤฑnฤฑ ve Tรผrkiye gibi sonuรง odaklฤฑ รงalฤฑลtฤฑklarฤฑnฤฑ ifade ederek, “Cumhurbaลkanฤฑmฤฑz รงok haklฤฑ ve bu, anlฤฑk bir sรถylem deฤil, geรงmiลi olan ve รถnceden hazฤฑrlฤฑklarฤฑ yapฤฑlmฤฑล bir sรถylem. Cumhurbaลkanฤฑmฤฑzฤฑn bunu gรผndeme getirmesi ile sadece yurt iรงinde deฤil, dรผnya genelinde รงok bรผyรผk yankฤฑ yaptฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyleyebilirim, tฤฑpkฤฑ ‘dรผnya 5’ten bรผyรผktรผr’ sรถylemi gibi…” ลeklinde konuลtu.
Gรผler, dฤฑล ticarette milli para kullanฤฑmฤฑnฤฑ รงok isabetli ve doฤru bulduฤunu, statรผkocu ve lobicilerin her doฤru iลte olduฤu gibi bu konuya da tepki gรถsterdiฤini belirterek, รin’de Tรผrkiye’ye รงok gรผvenildiฤini ve yatฤฑrฤฑmlar konusunda kesenin aฤzฤฑnฤฑn aรงฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ, รผlkenin en bรผyรผk bankasฤฑ ICBC ile Tรผrkiye gelinmesinin yanฤฑ sฤฑra Tรผrkiye iรงin รงok รถnemli milli kuruluลlara da kredi verilmeyi baลlandฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
TCMB’nin รin ile gerรงekleลtirdiฤi para takasฤฑnฤฑn รถnemli olduฤunu vurgulayan Gรผler, ลunlarฤฑ kaydetti:
“Bu geliลmelerin devamฤฑ gelecek. Katฤฑlฤฑm bankacฤฑlฤฑฤฤฑ, emtia, faiz ve hisse senedi swap’larฤฑ (para takasฤฑ) gibi uygulamalar yakฤฑnda รถne รงฤฑkabilir. Bรผtรผn mesele cari aรงฤฑฤฤฑ makul รถlรงรผlere getirmek ve ticaret hacminin saฤlฤฑklฤฑ bir ลekilde artฤฑrฤฑlmasฤฑ. Bu yรผzden para birimleri farklฤฑlaลtฤฑrฤฑlmasฤฑndan doฤan riskleri azaltmak รงok รถnemli. Ticaret aslฤฑnda bir deฤiล tokuล, bu nedenle araya รงok fazla deฤiลken sokmamak gerekiyor.”
Tรผrkiye’nin yakฤฑn zamana kadar gรผneลin battฤฑฤฤฑ yรถne รถnem verdiฤini, gรผneลin doฤduฤu yรถnรผ ihmal ettiฤini ileri sรผren Gรผler, “รin ile yapฤฑlacak รงok ลey var. Teknoloji, tฤฑp ve telekomรผnikasyon 3 temel konu… Cumhurbaลkanฤฑmฤฑzฤฑn direktifiyle ลu an Tรผrk-Japon รniversitesi kuruyoruz. รin ile de kurmamฤฑz iรงin Cumhurbaลkanฤฑmฤฑz ilk kฤฑvฤฑlcฤฑmฤฑ รงaktฤฑ. Gรผneลin doฤduฤu yerlere ortak kรผltรผr, รผniversiteler, banka ve teknoloji ลirketleri ile ulaลacaฤฤฑz.” dedi.
“Piyasadan olan dรถviz alฤฑmlarฤฑmฤฑzฤฑ sona erdirmiล bulunuyoruz”
Turkcell Finanstan Sorumlu Genel Mรผdรผr Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Bรผlent Aksu da 2023 hedeflerine yรผrรผyen gรผรงlรผ Tรผrkiyeโnin en รถnemli can damarlarฤฑndan birisinin “finansal ataklara direnรงli bir milli ekonomi sistemi kurulmasฤฑ” olduฤunu belirterek, “Bu doฤrultuda milli paramฤฑzฤฑn kullanฤฑmฤฑnฤฑn teลvik edilmesini รงok รถnemli buluyor ve devletimizin almฤฑล olduฤu bu kararlarฤฑn รถzel sektรถre de bu noktada yol gรถsterici bir adฤฑm olduฤuna inanฤฑyoruz.” dedi.
“Tรผrkiyeโnin Turkcellโi” olarak bu sรผreรงte รผlke menfaatleri doฤrultusunda รผzerlerine dรผลeni yaparak gerekli aksiyonlarฤฑ alma konusunda รถzel sektรถre รถncรผlรผk etmek istediklerini ifade eden Aksu, ลรถyle devam etti:
“Bu doฤrultuda yabancฤฑ para cinsinden olan yatฤฑrฤฑm harcamalarฤฑmฤฑzฤฑ, รผrรผn ve hizmet alฤฑmlarฤฑmฤฑzฤฑ ve kira sรถzleลmelerimizi Tรผrk lirasฤฑna รงevirmeye baลladฤฑk. Ayrฤฑca yurt dฤฑลฤฑ tedarikรงilerimizle olan ekipman alฤฑmฤฑ iลlemlerimizde de TL veya yerel para cinsi ile iลlem yapฤฑlmasฤฑ iรงin giriลimlerimizi hฤฑzlandฤฑrmฤฑล bulunuyoruz. Tรผm bu tedbirlerin neticesinde piyasadan olan dรถviz alฤฑmlarฤฑmฤฑzฤฑ da sona erdirmiล bulunuyoruz. Diฤer yandan 4,5G lisans รถdeme son taksitimizin de Tรผrk lirasฤฑna dรถnรผลtรผrรผlmesiyle ilgili kararฤฑn da yasalaลmasฤฑnฤฑ bekliyoruz.”
Bu tip giriลimlerin รถzel sektรถr genelinde kabul gรถrmesi ve uygulamaya geรงilmesi durumunda Tรผrkiye ekonomisinin en bรผyรผk yapฤฑsal problemlerinden biri olan dolarizasyonun รถnemli รถlรงรผde aลฤฑlacaฤฤฑnฤฑ belirten Aksu, dรถviz talebinin azalmasฤฑ sonucu TL รผzerindeki kฤฑrฤฑlganlฤฑฤฤฑn kalฤฑcฤฑ olarak sona ereceฤine inandฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Para takasฤฑ iลlemi nasฤฑl gerรงekleลtiriliyor?
Para takasฤฑ sรผreci, ticari bankalar tarafฤฑndan Merkez Bankasฤฑndan yatฤฑrฤฑm veya ticaret yapฤฑlacak รผlkenin para birimini talep etmesiyle baลlฤฑyor. Sรผreรง, merkez bankalarฤฑnฤฑn belirlenen tutarda milli parayฤฑ belirli bir tarih ile deฤiลtirmesi ve belirli bir sรผre sonunda deฤiลtirilen anaparalar ve kullanฤฑlan milli paraya ait faizin de geri verilmesini iรงeren bir iลlem olarak tanฤฑmlanฤฑyor.
