Baลbakan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Mehmet ลimลek, “Bu sฤฑkฤฑntฤฑlฤฑ dรถnemde kamu maliyesi aslฤฑnda hala gรผรงlรผ. Bu da aslฤฑnda ลoklara karลฤฑ bir miktar direnรง gรถstermemizi saฤlฤฑyor.” dedi.
TBMM Genel Kurulunda, Hazine Mรผsteลarlฤฑฤฤฑ bรผtรงesi รผzerinde hรผkรผmet adฤฑna konuลan ลimลek, “Bu sฤฑkฤฑntฤฑlฤฑ dรถnemde Tรผrkiye’nin bilanรงosu, devletin bilanรงosu, kamu maliyesi aslฤฑnda hala gรผรงlรผ. Bu da aslฤฑnda ลoklara karลฤฑ bir miktar direnรง gรถstermemizi saฤlฤฑyor. Tรผrkiye’nin bugรผn brรผt kamu borรง stokunun, devletin brรผt kamu borรง stokunun milli gelire oranฤฑ yaklaลฤฑk yรผzde 33. Bu da geliลmekte olan รผlke ortalamalarฤฑ olan yรผzde 47’nin oldukรงa altฤฑnda. Yine, avro bรถlgesi yรผzde 90’ฤฑn รผzerinde, OECD รผlkelerinin ortalamasฤฑ yรผzde 116’lar civarฤฑnda.” deฤerlendirmesinde bulundu.
Bรผtรงenin geรงen sene devlette neredeyse sฤฑfฤฑr aรงฤฑk verdiฤini ama bu yฤฑl milli gelirin yรผzde 2’si oranฤฑna kadar yรผkseldiฤine iลaret eden ลimลek, gelecek yฤฑl da bu dรผzeyde tutulmasฤฑnฤฑn hedeflendiฤini sรถyledi. ลimลek, “รlkemizin gerek bรผtรงe aรงฤฑฤฤฑ gerek borรง oranฤฑ itibarฤฑyla bakฤฑldฤฑฤฤฑnda gรผรงlรผ bir konumu sรถz konusu. Bu mali alanฤฑ da bu zor dรถnemde ekonomiyi desteklemek รผzere kullanฤฑyoruz.” dedi.
Borรง yapฤฑsฤฑnda รถnemli iyileลmenin saฤlandฤฑฤฤฑna iลaret eden ลimลek, borcu azaltmakla kalmadฤฑklarฤฑnฤฑ, borcun yapฤฑsฤฑnฤฑ da รถnemli รถlรงรผde iyileลtirdiklerini kaydetti. ลimลek, 2003 yฤฑlฤฑndan bu yana stratejik รถlรงรผtlerle borรงlanma politikasฤฑ uyguladฤฑklarฤฑnฤฑ hatฤฑrlatarak, borรงlanmalarฤฑ aฤฤฑrlฤฑklฤฑ olarak TL cinsinden ve sabit faizli enstrรผmanlarla gerรงekleลtirdiklerini ve vadeyi piyasa koลullarฤฑ elverdiฤi รถlรงรผde uzatmaya รงalฤฑลtฤฑklarฤฑnฤฑ sรถyledi.
ลimลek, 2002 yฤฑlฤฑnda merkezi yรถnetim borรง stokunun yรผzde 58’i dรถviz cinsinden iken, 2016 yฤฑlฤฑ ekim itibarฤฑyla bu oranฤฑnฤฑn yรผzde 35,9’a dรผลtรผฤรผnรผ, benzer ลekilde borรง stokunun eskiden yรผzde 25’i deฤiลken faizli senetlerden oluลurken,bu oranฤฑn yรผzde 30,9’a kadar gerilediฤini ifade etti.
Stratejik รถlรงรผtlere dayalฤฑ borรงlanma politikasฤฑ sayesinde borรง stokunun faiz, kur ve likidite risklere karลฤฑ duyarlฤฑlฤฑฤฤฑn da รถnemli รถlรงรผde azalttฤฑklarฤฑnฤฑ, 2003 yฤฑlฤฑndan beri aฤฤฑrlฤฑklฤฑ olarak sabit faizli borรงlanma yaparak borรง stokunun faize karลฤฑ duyarlฤฑlฤฑฤฤฑnda รถnemli iyileลmeler saฤladฤฑklarฤฑnฤฑ anlatan ลimลek, “Sรผrdรผrรผlebilirlik analizlerimize gรถre bu tek seferlik tรผm ลoklarฤฑn hepsinin bir arada gerรงekleลtiฤi varsayฤฑlsa bile ki oldukรงa kรถtรผmser bir senaryo olur, bรผyรผme 2 puan dรผลer, faizler 500 puan yรผkselir, lira yรผzde 10 deฤer kaybederse; bu durumda bile AB tanฤฑmlฤฑ borรง stokunun milli gelire oranฤฑ, orta vadeli program dรถnemi sonunda yรผzde 38’in altฤฑnda bir borรง/milli gelirle karลฤฑ karลฤฑya oluruz ki bu bile Maastrihct kriterinin oldukรงa altฤฑnda olur. Bรผtรผn bu analizler kamu maliyemizin, kamu borรง yapฤฑmฤฑzฤฑn ne derece saฤlam olduฤunu, ลoklara karลฤฑ ne kadar direnรงli olduฤumuzu ortaya koyuyor.” diye konuลtu.
HAZฤฐNENฤฐN BORร รSTLENฤฐMฤฐ
ลimลek, Hazine Mรผsteลarlฤฑฤฤฑnฤฑn kamu-รถzel iลbirliฤi modeliyle gerรงekleลtirilen belirli altyapฤฑ projeleri iรงin borรง รผstlenim taahhรผdรผ saฤladฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek, bugรผne kadar Avrasya Tรผneli projesi iรงin 960 milyon dolar, Gebze-Orhangazi-ฤฐzmir otoyolu projesi iรงin yaklaลฤฑk 5 milyar dolar, Kuzey Marmara Otoyolu Projesi 3. Kรถprรผ kesimi iรงin 2,7 milyar tutarฤฑnda olmak รผzere toplamda 8,7 milyar dolarlฤฑk borรง รผstlenim anlaลmasฤฑ imzalandฤฑฤฤฑnฤฑ ifade etti.
Hazine garantili borรง stokunun 2016 yฤฑlฤฑ ikinci รงeyreฤi itibarฤฑyla 12 milyar dolar civarฤฑnda gerรงekleลtiฤini anlatan ลimลek, hazine garantili รผstlenim oranฤฑnฤฑn 2016 yฤฑlฤฑ ikinci รงeyreฤi itibarฤฑyla yรผzde 2,9 olduฤunu, bu oranฤฑn 2002 yฤฑlฤฑnda yรผzde 52 dolayฤฑnda gerรงekleลtiฤini, hem Hazinenin garanti ettiฤi dฤฑล borรง stokunun bu รงerรงevede sฤฑnฤฑrlฤฑ, hem de bu riskin gerรงekleลme riskinin de oldukรงa dรผลรผk olduฤunu anlattฤฑ.
Hazine Mรผsteลarlฤฑฤฤฑnฤฑn finansman programฤฑ hakkฤฑnda bilgi veren ลimลek, “2017 yฤฑlฤฑnda 80,5 milyar lira anapara, 52,7 milyar lira da faiz olmak รผzere toplam 133,1 milyar lira tutarฤฑnda borรง servisi gerรงekleลtirilecektir. Borรง servisinin 98,1 milyar lirasฤฑnฤฑn iรง borรง, 35 milyar lirasฤฑnฤฑn ise dฤฑล borรง servisi olarak yapฤฑlmasฤฑ planlanmaktadฤฑr. Geleneksel eurobond, Japon yeni ve kira sertifikasฤฑ ihraรงlarฤฑ yoluyla uluslararasฤฑ sermaye piyasalarฤฑndan 6 milyar dolar finansman saฤlanmasฤฑ ve 96,2 milyar tutarฤฑnda iรง borรงlanma yapฤฑlmasฤฑ planlanmaktadฤฑr.” dedi.
“รYELฤฐฤฤฐ KAYBOLMUYOR”
ลimลek, uluslararasฤฑ ve bรถlgesel kalkฤฑnma bakanlarฤฑyla olan iliลkileri baลarฤฑlฤฑ ลekilde sรผrdรผrdรผklerini belirterek, “รlkemiz รผรง yฤฑl sรผreyle aktif gรถrev aldฤฑฤฤฑ G-20 Troyka รผyeliฤi pozisyonunu bu yฤฑl 1 Aralฤฑk itibarฤฑyla tamamlamฤฑลtฤฑr. G-20 รผyelik mekanizmasฤฑ 1999 yฤฑlฤฑnda oluลturulmuล olup platform kรผresel sistemde sistemik รถneme sahip รผlkeleri bir araya getirmektedir. G-20 รผyelerinin seรงiminde ekonomik bรผyรผklรผk gรถz รถnรผne alฤฑnmฤฑล olsa da G-20’yi en yรผksek gayrisafi yurt iรงi hasฤฑlaya sahip ilk 20 รผlkeyi temsil etmemektedir. G-20 รผyeliฤi yฤฑllar itibarฤฑyla deฤiลkenlik gรถstermemektedir, sabit bir yapฤฑya haizdir. Eฤer bir รผlkenin gayrisafi yurt iรงi hasฤฑlasฤฑ dolar bazฤฑnda dรผลse dahi G-20 รผyeliฤi kaybolmuyor ki Tรผrkiye’nin ลu anda bรถyle bir riski de sรถz konusu deฤildir.” diye konuลtu.
Gelecek dรถnemde, ekonomide sฤฑkฤฑntฤฑlarฤฑ aลmak, รถzellikle KOBฤฐ’lerin, ihracatรงฤฑlarฤฑn finansmana eriลimini saฤlamak iรงin Kredi Garanti Fonu mekanizmasฤฑnฤฑ รงok daha gรผรงlรผ bir ลekilde kullanacaklarฤฑnฤฑ anlatan ลimลek, ลunlarฤฑ kaydetti:
“Kredi Garanti Fonu aracฤฑlฤฑฤฤฑyla 11 bin 590 firmaya hazine destekli kredi kefaletleri saฤlanmฤฑลtฤฑr. Temmuz 2009-Ekim 2016 dรถneminde kullandฤฑrฤฑlan toplam kredi tutarฤฑ 8,6 milyar liraya, kefalet tutarฤฑysa 6,1 milyar liraya ulaลmฤฑลtฤฑr. Kredi Garanti Fonunun hazine destekli kefalet kullandฤฑrmasฤฑnฤฑ etkin hale getirecek ve daha รงok KOBฤฐ ve ihracatรงฤฑnฤฑn ihtiyaรงlarฤฑna cevap verilmesini saฤlayacak yeni dรผzenlemeleri yaptฤฑk, yapacaฤฤฑz. Bu รงerรงevede, yรผksek hacimli kredi kefalet taleplerinde kredi onay sรผreรงlerindeki verimliliฤi artฤฑrmak รผzere kredi derecelendirme sistemine geรงiyoruz. ฤฐhracatรงฤฑlar iรงin getirilen yeni imkanla kefalet oranฤฑ, Eximbank’ฤฑn doฤrudan saฤladฤฑฤฤฑ kredilerde yรผzde 100’e kadar, diฤer bankalar tarafฤฑndan ihracatรงฤฑlara saฤlanan kredilerde ise yรผzde 85’e kadar รงฤฑkartฤฑlacaktฤฑr.
Kredi Garanti Fonu’na saฤlayacaฤฤฑmฤฑz ilave kaynaklarla firmalarฤฑmฤฑzฤฑn krediye ulaลฤฑmฤฑnฤฑ kolaylaลtฤฑrmayฤฑ planlฤฑyoruz. Ayrฤฑca, Portfรถy Garanti Sistemiyle her bankaya ayrฤฑ ayrฤฑ kredi tazmin รผst limitini belirleyeceฤiz. Bu sayede, Kredi Garanti Fonuna herhangi bir baลvuru yapฤฑlmaksฤฑzฤฑn kรผรงรผk รถlรงekli krediler doฤrudan bankalar tarafฤฑndan KOBฤฐ’lere verilebilecektir. Yani bรผrokrasiyi azaltฤฑyoruz. Bu uygulamayla Kredi Garanti Fonunun ve bankalarฤฑn kredi verme sรผreci birkaรง gรผne inebilecektir. Yeni dรผzenlemelerin faaliyete alฤฑnmasฤฑyla birlikte, 3 milyar lira olan kefalet bakiyesi kฤฑsa vadede 10 milyar liraya รงฤฑkacaktฤฑr. รnรผmรผzdeki sene iรงinde bรผtรงeden belki aktarฤฑlacak imkanlarla bu miktar รงok daha yรผksek seviyeye รงฤฑkartฤฑlabilecektir.”
“BEKLEDฤฐฤฤฐMฤฐZฤฐN ALTINDA…”
Hazine Mรผsteลarlฤฑฤฤฑnฤฑn 2018 yฤฑlฤฑna kadar 500 milyon lira tutarฤฑnda bir kaynaฤฤฑ รผst fonlara aktarmak รผzere yetkilendirildiฤine iลaret eden ลimลek, bu tutarฤฑn 50 milyon lira ve 60 milyon avrosu iki farklฤฑ fona taahhรผt edildiฤini, ilerleyen sรผreรงte 500 milyon lira tutarฤฑndaki tรผm kaynaฤฤฑn giriลimcilik ekosistemine aktarฤฑlmasฤฑyla birlikte toplam yatฤฑrฤฑm hacminin 1,5 milyar avroya ulaลmasฤฑnฤฑ hedeflediklerini anlattฤฑ.
Sigortacฤฑlฤฑk ve รถzel emeklilik sektรถrlerinin 2016 yฤฑlฤฑ iรงerisinde bรผyรผmeye devam ettiฤine dikkati รงeken ลimลek, sigortacฤฑlฤฑkta 2016 yฤฑlฤฑ ikinci รงeyreฤi itibarฤฑyla prim รผretiminin 2015 yฤฑlฤฑnฤฑn aynฤฑ dรถnemine gรถre yรผzde 35,5 artฤฑล gรถsterdiฤini, 2016 yฤฑlฤฑ sonunda prim รผretiminin 42 milyar lirayฤฑ aลacaฤฤฑnฤฑ รถngรถrdรผklerini sรถyledi.
Trafik sigortasฤฑ poliรงe tazmini esnasฤฑnda teminat kapsamฤฑna girmeyen rizikolarฤฑn yargฤฑ kararlarฤฑyla kapsama dahil edilmesi ve hasar รถdemelerinde belirsizliฤin baลlamasฤฑyla birlikte sorunlarฤฑn baล gรถsterdiฤini hatฤฑrlatan ลimลek, yapฤฑlan yasal dรผzenlemeyle fiyatlamada istikrarฤฑ bozan yargฤฑ kaynaklฤฑ yapฤฑsal sorunlarฤฑn giderildiฤini anlattฤฑ. Dรผzenlemenin yapฤฑldฤฑฤฤฑ mayฤฑs ayฤฑndan kasฤฑm sonuna kadar trafik sigortasฤฑ primlerinde tรผm araรง gruplarฤฑ iรงin ortalama yรผzde 8, otomotiv araรง grubu iรงin yaklaลฤฑk yรผzde 10’luk bir dรผลรผล gerรงekleลtiฤini belirten ลimลek, “Bu beklediฤimizin altฤฑndadฤฑr. Sektรถrle diyalog iรงerisindeyiz. Daha รถnemli ve daha yรผksek dรผลรผลler รถngรถrรผyoruz.” diye konuลtu.
Proje aลamasฤฑnda bulunan kamu sermayeli ลirketlere iliลkin kurumsal yรถnetim reformunu da รงok รถnemsediฤini ifade eden ลimลek, “Reformla, gรผnรผmรผz ticaret koลullarฤฑna uygun olmayan mevzuat yeniden dรผzenlenerek bu ลirketlerin ticari hayatฤฑn gerektirdiฤi ลekilde faaliyet sรผrdรผrmeleri, etkinlik, verimlilik ve karlฤฑlฤฑklarฤฑnฤฑ daha yรผksek dรผzeylere รงฤฑkarmalarฤฑ, uluslararasฤฑ platformlarda da rekabet edebilir dรผzeye gelmelerini saฤlamak istiyoruz. Burada, tabii, bizim iรงin en รถnemli รถncelik ลeffaflฤฑk ve hesap verilebilirliktir.” dedi.
“SAYIลTAY DENETฤฐMฤฐNฤฐ รOK รNEMSฤฐYORUZ”
Sayฤฑลtay denetimini รถnemsediklerini, รถnemli bir rehber olarak gรถrdรผklerini ve takdir ettiklerini belirten ลimลek, Sayฤฑลtay raporundaki bazฤฑ bulgulara deฤindi. Bulgulardan birinin Darphane ve Damga Matbaasฤฑ muhasebe birimindeki altฤฑn, gรผmรผล gibi menkul varlฤฑklarฤฑn mali tablolarda gerรงek deฤeriyle gรถsterilmemesi olduฤunu belirten ลimลek, konunun Maliye Bakanlฤฑฤฤฑ ฤฐstanbul Defterdarlฤฑฤฤฑna ait olduฤunu ve bir komisyon kurulduฤunu, รงalฤฑลmalara baลlanฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ ve รผรง-dรถrt ay iรงerisinde sonuรงlandฤฑrฤฑlacaฤฤฑ bilgisinin kendilerine verildiฤini sรถyledi.
Hazine Mรผsteลarlฤฑฤฤฑna tahsisli taลฤฑnmazlarฤฑn muhasebe kayฤฑtlarฤฑna intikal ettirilmemesi bulgusuna da dikkati รงeken ลimลek, “2015 yฤฑlฤฑnda Maliye Bakanlฤฑฤฤฑ nezdinde taลฤฑnmazlarฤฑn muhasebeleลtirilmesine yรถnelik รงalฤฑลmalarฤฑ baลlattฤฑk. ฤฐlk etapta ana bina ve ek binalarฤฑn muhasebeleลtirilme sรผrecini tamamladฤฑk ve merkez saymanlฤฑฤฤฑna bildirdik. Sadece bir eksiฤimiz var, onu da kฤฑsa sรผrede tamamlayacaฤฤฑz. Lojmanlara iliลkin sรผreรง devam ediyor. ฤฐnanฤฑyorum ki bu yฤฑlฤฑn sonuna kadar bunun da gerekli รงalฤฑลmalarฤฑnฤฑ tamamlamฤฑล olacaฤฤฑz.” dedi.
