Hรผrriyet yazarฤฑ ฤฐsmet Berkan, FETร operasyonlarฤฑ nedeniyle yargฤฑda iลlerin yavaลladฤฑฤฤฑnฤฑ ve รงek-senet tahsilatฤฑ iลinin yeniden canlandฤฑฤฤฑnฤฑ yazdฤฑ. ฤฐลte Berkan’ฤฑn o yazฤฑsฤฑ
Haftalardฤฑr avukat tanฤฑdฤฑklarฤฑmdan ve iล dรผnyasฤฑndan bildiฤim insanlardan benzer hikรขyeler dinliyorum.
Tรผrkiyeโde yargฤฑ mekanizmasฤฑ durma noktasฤฑnda. Bir arkadaลฤฑm, โApartmanฤฑmฤฑzdaki bir sorun iรงin savcฤฑlฤฑฤa gidecek olduk, โรok iลimiz var sizin ลikรขyetinizle ilgilenemeyiz, haberiniz olsunโ cevabฤฑ aldฤฑkโ dedi. Bir baลka tanฤฑdฤฑฤฤฑm, 1985 doฤumlularฤฑn hรขkim kรผrsรผsรผne oturduฤunu anlattฤฑ; 30โlu yaลlarฤฑnda insanlarฤฑn koca ลehirlere baลsavcฤฑ olarak atandฤฑฤฤฑ biliniyor.
ฤฐcra-iflas mahkemelerinin, daha doฤrusu heyetle karar veren mahkemelerin hepsinde heyetlerin eksik olduฤu, idari yargฤฑda ciddi duraklama yaลandฤฑฤฤฑ, Yargฤฑtayโda ise tetkik hรขkimi bile bulunmadฤฑฤฤฑ avukatlarฤฑn gรผndelik sohbet konularฤฑ.
YARGININ YARISI GฤฐTTฤฐ
15 Temmuz darbe giriลimi sonrasฤฑ Tรผrkiye doฤal olarak ciddi bir FETรโcรผ temizliฤi yapฤฑyor. Hรขkimler ve Savcฤฑlar Yรผksek Kurulu, kendi รผyelerinden birkaรง tanesi de dahil olmak รผzere, รผlkedeki hรขkim ve savcฤฑlarฤฑn yarฤฑdan biraz fazlasฤฑnฤฑ ya meslekten รงฤฑkardฤฑ ya aรงฤฑฤa aldฤฑ. Operasyonlarฤฑn devam edeceฤi, hรขkim ve savcฤฑ sayฤฑsฤฑnฤฑn daha da azalacaฤฤฑ biliniyor.
Tรผrkiye elbette FETรโden emir ve talimat alan, ona bilgi ulaลtฤฑran, daha รถnemlisi FETร ile iliลkisi artฤฑk aรงฤฑkรงa bilinen insanlarฤฑ iลten atacaktฤฑ. Burada bir tereddรผt yok. Ama hรขkim ve savcฤฑlarฤฑmฤฑzฤฑn yarฤฑsฤฑnฤฑ haklฤฑ olarak da olsa iลten รงฤฑkardฤฑฤฤฑmฤฑz zaman ortaya รงฤฑkacak iล yรผkรผnรผ de gรถrmeliyiz.
YILDA 3.5 MฤฐLYON DAVA, 3.2 MฤฐLYON SORUลTURMA
Yargฤฑ, normal ลartlar altฤฑnda ve tam kadroyla รงalฤฑลฤฑrken bile iล yรผkรผnรผn altฤฑnda eziliyordu.
Birkaรง rakam vereyim, yargฤฑnฤฑn iล yรผkรผnรผ daha iyi anlayฤฑn:
Tรผrkiyeโnin bรผtรผn ceza mahkemelerinde her yฤฑl 1.5 milyona yakฤฑn yeni dava aรงฤฑlฤฑyor; bu gรผnde 4 bin dava demek. Aynฤฑ ceza mahkemelerinin yฤฑlda 1.3 milyondan fazla karar verdiฤini, yani gรผnde 3 bin 600 davanฤฑn sonuรงlandฤฑฤฤฑnฤฑ da sรถylemeliyim.
Tรผrkiyeโnin hukuk mahkemelerinin iล yรผkรผ ise daha fazla. Yฤฑlda 2 milyona yakฤฑn dava aรงฤฑlฤฑyor, yani gรผnde kabaca 5 bin 200 dava. Aynฤฑ hukuk mahkemeleri yฤฑlda 1.6 milyon karar veriyor; yani gรผnde kabaca 4 bin 400 karar.
ฤฐdari yargฤฑnฤฑn durumu da zor. Yฤฑlda 423 bin 533, gรผnde 1.200 dava aรงฤฑlฤฑyor; her yฤฑl 295 bin 882, gรผnde 810 karar veriliyor.
Savcฤฑlฤฑklarda ise durum iyice vahim. Yฤฑlda 3.2 milyona yakฤฑn dosya aรงฤฑlฤฑyor. Yani gรผnde 8 bin 700 dosya. Bunlardan 2.8 milyonu ลu veya bu biรงimde bir karara baฤlanฤฑyor her yฤฑl. Yani gรผnde 7 bin 600 soruลturma.
BANKALAR MASAYA OTURUYOR
Bu denli bรผyรผk bir iล yรผkรผ bugรผn eskinin yarฤฑsฤฑ kadar insanla gรถtรผrรผlmeye รงalฤฑลฤฑlฤฑyor ve elbette iลler aksฤฑyor, yavaลlฤฑyor, hatta yer yer durma noktasฤฑna geliyor.
Ama yargฤฑnฤฑn ister istemez ilgilendiฤi bazฤฑ hayat alanlarฤฑ var ki, oralarda iลlerin durmasฤฑ hiรง de hoล olmayan sonuรงlar รผretebiliyor. รzellikle de ekonomi alanฤฑnda.
รrneฤin, รถzellikle ลirketler kesimi bankalara olan borรงlarฤฑnฤฑ รถdememenin bugรผnlerde fazla bir yaptฤฑrฤฑmฤฑ olmadฤฑฤฤฑnฤฑn farkฤฑnda. Eฤer bankaya olan borรง yeterince bรผyรผkse zaten bankageliyor kapฤฑnฤฑza, mahkemeye gitmek yerine size yeni bir รถdeme planฤฑ รถneriyor.
TAHSฤฐLAT MAFYASI GERฤฐ GELฤฐYOR
Ama kiลiler arasฤฑndaki alacak verecek iลlerinde veya ลirketlerle kiลiler, ลirketlerle ลirketler arasฤฑndaki borรง alacak iliลkilerinde bir eski alฤฑลkanlฤฑฤฤฑn yeniden depreลmekte olduฤuna dair kuvvetli sรถylentiler var. Tahsilat iลi yapan mafyalar yeniden kafalarฤฑnฤฑ kaldฤฑrmaya baลlamฤฑล; devletin saฤlayamadฤฑฤฤฑ adaleti onlar bilek gรผcรผyle uygulama peลinde. Benzer ลekilde, adฤฑ da bilinen iki mafyanฤฑn kayyum atanma tehlikesindeki ลirketlere gidip โHisselerin yarฤฑsฤฑnฤฑ bize devredin, sorunlarฤฑnฤฑz รงรถzรผlsรผnโ tarzฤฑ ลeyler sรถylemeye baลladฤฑฤฤฑ, tehdit ve yฤฑldฤฑrmanฤฑn yaygฤฑnlaลmaya baลladฤฑฤฤฑ avukatlar ve iล dรผnyasฤฑnda รงok konuลulan konular.
FETรโnรผn รผlkeye yaptฤฑฤฤฑ en bรผyรผk kรถtรผlรผk de bu zaten. ฤฐรงine yuvalandฤฑฤฤฑ kurumlar bugรผn ciddi bir รงรถkรผล iรงinde. Kurumsal รงรถkรผลten รงฤฑkmak sanฤฑldฤฑฤฤฑ kadar kolay olmayacak.
