Avrupa Gรผvenlik ve ฤฐลbirliฤi Teลkilatฤฑ’nฤฑn (AGฤฐT) eski baลkan yardฤฑmcฤฑsฤฑ Willy Wimmer, Sputnik’e verdiฤi rรถportajda, 24 Kasฤฑm’da Rus Su-24 tipi savaล uรงaฤฤฑnฤฑ dรผลรผren Tรผrk F16’larฤฑnฤฑn, ABD ve Suudi Arabistan’a ait uรงaklar tarafฤฑndan yรถnlendirdiฤinden ลรผphelendiฤini sรถyledi.
Wimmer’in Sputnik’e verdiฤi rรถportajdan รถne รงฤฑkan bรถlรผmler ลunlar:
Rus jetinin Kasฤฑm 2015’te dรผลรผrรผlmesinin en azฤฑndan NATO’nun bilgisi dahilinde olduฤu yรถnรผndeki dรผลรผnceniz neye dayanฤฑyor?
Bilgilerime gรถre, buna (Rus uรงaฤฤฑnฤฑn dรผลรผrรผldรผฤรผ operasyona) bir ABD bir de Suudi Arabistan havadan erken ihbar ve kontrol uรงaฤฤฑ katฤฑldฤฑ. Rus bombardฤฑman uรงaฤฤฑ gibi bir uรงaฤฤฑ รถyle kolayca dรผลรผremezsiniz: Jeti hedefine yรถnlendirmelisiniz. Bunu da yalnฤฑzca havadan erken ihbar ve kontrol uรงaklarฤฑ yapabilir.
Havadan erken ihbar ve kontrol uรงaklarฤฑ nereden havalandฤฑ?
ABD’nin havadan erken ihbar ve kontrol uรงaฤฤฑ Kฤฑbrฤฑs’tan havalandฤฑ. Diฤeri de Suudi Arabistan’daki รผssรผnden kalktฤฑ. Bir uรงaฤฤฑn sฤฑnฤฑr ihlali gerรงekleลtirmesi hรขlinde bunun ne gibi sonuรงlara neden olabileceฤini belirleyen NATO kurallarฤฑ var. Fakat orada olanlar herkesin kabul ettiฤi uluslararasฤฑ kurallarla baฤdaลmฤฑyor. Rus uรงaฤฤฑnฤฑ dรผลรผrdรผler รงรผnkรผ onu dรผลรผrmek istediler.
Rus uรงaฤฤฑnฤฑ dรผลรผrmekle kim ne elde etmek istedi?
Bir eylem uluslararasฤฑ kurallara uymuyorsa bu eylemin altฤฑnda siyasi รงฤฑkarlar aranฤฑr. Amaรง bรผyรผk bir ihtimalle Tรผrkiye’nin Rusya ile olan iliลkilerini bozmaktฤฑ.
Ama Rus uรงaฤฤฑ yine de Tรผrk jetleri tarafฤฑndan dรผลรผrรผldรผ. Tรผrkiye Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤan neden Rusya’yla olan iliลkileri riske atmak istesin?
Tรผrk tarafฤฑ Rus uรงaฤฤฑnฤฑ vurma kararฤฑ alan pilotlarla Tรผrk hรผkรผmeti arasฤฑnda devasa bir uzaklฤฑk olduฤunu vurguluyor. Uรงaฤa saldฤฑrmanฤฑn pilotun sorumluluฤunda olduฤunu sรถyleyerek hรผkรผmet kendi silahlฤฑ kuvvetleriyle arasฤฑna olabildiฤince bรผyรผk bir mesafe koyuyor. Zira darbe giriลimi gerรงekleลtirebilecek kiลilerin Rus uรงaฤฤฑnฤฑ dรผลรผrmekten รงekinecekleri sรถylenemez.
‘ERDOฤAN PUTฤฐNโฤฐN SUYUNA GฤฐTMEK ฤฐรฤฐN HฤฐรBฤฐR FIRSATI KAรIRMADI’
Fakat Erdoฤan ilk baลta pilotlarฤฑn arkasฤฑnda durmuลtu. รzรผr dilemesi de yarฤฑm yฤฑl aldฤฑ. Bu politika deฤiลikliฤinin sebebi nedir?
Bu durumda siyasi ve insani faktรถrlere bakmak gerekir. Tรผrkiye Cumhurbaลkanฤฑ (Recep Tayyip Erdoฤan) bรถyle bir durumda, bunun, Tรผrk hรผkรผmetinin emri doฤrultusunda gerรงekleลtiฤinden baลka ne sรถyleyebilir? Bu siyasi aรงฤฑdan รงok zordu. Bunu, Erdoฤan’ฤฑn bazฤฑ aรงฤฑklamalarฤฑndan anlamak da mรผmkรผn. Zira daha sonralarฤฑ Rusya Devlet Baลkanฤฑ’nฤฑn (Vladimir Putin) suyuna gitmek iรงin hiรงbir fฤฑrsatฤฑ kaรงฤฑrmadฤฑ. Bu nedenle Tรผrk pilotu Rus jetini izin almadan vurmaya itenin ne olduฤunu dรผลรผnmek gerekiyor. Bu sorunun bir yanฤฑta gereksinimi var. Tรผrk hรผkรผmetinin de NATO, ABD ve Suudi Arabistan’la olan iliลkileri zarar gรถrecek olsa bile buna yanฤฑt vermesi gerekiyor.
Tรผrkiye ve Rusya’nฤฑn barฤฑลmasฤฑ ardฤฑndan Tรผrkiye’de darbe giriลimi yaลandฤฑ. NATO bunun hakkฤฑnda da bir ลeyler biliyor muydu?
Tรผrkiye’de her zaman รผlkedeki darbelerin ardฤฑndan ABD’nin olduฤu sรถylenir. Son yฤฑllarda uygulanan politikalarฤฑ bakฤฑldฤฑฤฤฑndaysa ABD’nin amacฤฑnฤฑn Rusya’da politik ve ekonomik bir kriz รงฤฑkarmak istediฤini sรถylemek gerekir. Eฤer Tรผrkiye gibi รถnemli bir รผlke bir anda Rusya konusunda kendi รงฤฑkarlarฤฑnฤฑn peลinden gitmeye baลlarsa o zaman ABD’nin de รถnlem almasฤฑ gerekir. Bu nedenle bana gรถre, ABD’nin Tรผrk ordusu iรงine karฤฑลmฤฑล olmasฤฑ tamamen anlaลฤฑlฤฑr. Tรผrkiye’de, Washington’ฤฑn Rusya politikasฤฑnฤฑn tehlikeye girmemesi iรงin bir darbe giriลimi gerรงekleลtirilmesi de mantฤฑฤa uyuyor.
‘ERDOฤAN RUSYAโYA GฤฐDฤฐYOR, รรNKร KENDฤฐSฤฐNฤฐ KURTARANLARI ZฤฐYARET ETMEK ฤฐSTฤฐYOR’
Erdoฤan darbe giriลiminin ardฤฑndan neden ilk olarak Rusya’ya gidecek?
Erdoฤan’ฤฑn, hayatฤฑnฤฑ Rusya’dan alฤฑnan istihbarata borรงlu olduฤuna dair sรถylentiler var. Rus tarafฤฑ Erdoฤan’ฤฑ Marmaris’te kaldฤฑฤฤฑ otelin gรผvenliฤi konusunda uyarmฤฑล gibi gรถrรผnรผyor. Sรถylenene gรถre, Ruslar tรผm bunlarฤฑ Suriye’deki รผsleri รผzerinden duymuล ve onu (Erdoฤan’ฤฑ) uyarmฤฑล. Eskiden olsa Tรผrkiye Cumhurbaลkanฤฑ bรถyle bir durumda (darbe giriลiminin ardฤฑndan) ilk iล olarak Washington’a giderdi. Ama gรถrรผnen o ki Erdoฤan รถncelikle kendisiyle iลbirliฤi yapabilecek ve โeฤer bu doฤruysaโ kendisini kurtaran kiลileri ziyaret etmek istiyor.
Tรผrkiye’nin NATO’daki rolรผ ve ABD’yle olan iliลkilerinin bundan sonra nasฤฑl olmasฤฑnฤฑ beklemek gerek? Zira Tรผrkiye, NATO’nun en geniล ikinci ordusuna sahip.
ABD’yle iliลkiler o kadar sallantฤฑda ki tamamen yฤฑkฤฑlฤฑp yฤฑkฤฑlmayacaklarฤฑ bilinmiyor. Bu, bir NATO รผyesi olarak Tรผrkiye’de bulunan Alman ordusunun misyonu iรงin de geรงerli. Tรผrkiye’de olmamฤฑzฤฑn nedeni Suriye’nin Tรผrkiye’ye saldฤฑrmฤฑล olmasฤฑ deฤil. Bunun nedeni Tรผrkiye’nin Suriye’deki iรง savaลฤฑ aรงฤฑk bir biรงimde kรถrรผklemiล olmasฤฑ. Suriye’de kaosun hakim olmasฤฑnฤฑn ve yรผz binlerce kiลinin รถlmรผล olmasฤฑnฤฑn sorumlularฤฑndan biri de Erdoฤan. Bu, Alman ordusunun, mรผttefikini korumak iรงin orada olmadฤฑฤฤฑ ve oradaki (Tรผrkiye’deki) varlฤฑฤฤฑyla onun (Tรผrkiye’nin) komลusu (Suriye) karลฤฑsฤฑndaki saldฤฑrgan รถnlemlerine devam etmesini teลvik ettiฤi anlamฤฑna geliyor. Nitekim bu ลizofrenik durum NATO’nun ayrฤฑlmaz bir parรงasฤฑ.
