Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ Baลdanฤฑลmanฤฑ Yiฤit Bulut, TRT Haber TV’de yayฤฑnlanan, programda Avrupa’da bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnรผn zor gรผnler geรงirdiฤini ve bunun sebebinin olasฤฑ bir kriz deฤil, artฤฑk Avrupa’da yeni bir dรถnemin, yani faizsiz bir dรถnemin baลlamasฤฑ olduฤunu sรถyledi.
Dow Jones’un iki gรผnlรผk rakamlarฤฑ ve Avrupa’daki bankalarฤฑn kritik durumlarฤฑ รผzerinden piyasaya kriz havasฤฑ pompalanmaya รงalฤฑลฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ, ancak bunun krize deฤil, faizsiz dรถneme iลaret ettiฤini vurguladฤฑ.
FED’in faiz artฤฑrฤฑmฤฑna iliลkin de deฤerlendirmelerde bulunan Bulut, faiz artฤฑrฤฑmฤฑ beklentilerinin Amerika’da artฤฑk iyice dรผลtรผฤรผnรผ, FED’e tรผkรผrdรผฤรผnรผn yalatฤฑlacaฤฤฑ algฤฑsฤฑnฤฑn yaygฤฑn olduฤunu ifade ettti.
Bulut ayrฤฑca Tรผrk yatฤฑrฤฑmcฤฑsฤฑna mรผjdeli bir haber vererek, Avrupa’dan ucuza ลirket satฤฑn alฤฑnabilecek dรถnemin yaklaลtฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi. Bunun sadece รถzel ลirketlerin deฤil, kamu ลirketlerinin de gรผndemine girmesi gerektiฤinin altฤฑnฤฑ รงizerek, Avrupa ลirketlerine mercek tutmanฤฑn vaktinin geldiฤine iลaret etti.
Yiฤit Bulut ลรถyle konuลtu:
Ben buraya gelirken radyoda ekonomiyle ilgili bazฤฑ yorumlar dinledim. Mesela “Dow Jones bugรผn yรผzde 1 buรงuk aลaฤฤฑda, dรผn de yรผzde 2 aลaฤฤฑdaydฤฑ, ลรถyleydi, bรถyleydi…” diyorlar.
ฤฐKฤฐ GรNDรR OLUMSUZLUK POMPALIYORLAR
Bu yorumlar doฤru yorumlar deฤil. Ne kadar aลaฤฤฑ giderse gitsin, 16 binin รผzerinde kapandฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrรผrsรผnรผz. Bu rakamlara gรถre kimse “Dow endeksi dรผลtรผ” diyemez. Ancak รงok acemiler, biลey bilmeyenler, ve bunlar bir de kรถtรผ niyetlilerse, ancak bรถyle bir haber รงฤฑkar. “Bugรผn de endeks aลaฤฤฑ gitti, dรผnya piyasalarฤฑnda satฤฑล, kriz, olumsuzluk sinyalleri devam ediyor…” derler.
ฤฐki gรผndรผr sรผrekli bunu pompalฤฑyorlar. Bana Dow Jones grafiฤi ลunu gรถsteriyor. Tam onlarฤฑn tabiriyle konuลacaฤฤฑm. O grafik, o endekslerin “oversold”, yani aลฤฑrฤฑ satฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsteriyor. Yani “aลฤฑrฤฑ satฤฑlmฤฑล bรถlge” ne demek? Amerika’ya, FED’e, faiz artฤฑrฤฑmฤฑna, Avrupa’ya, her ลeye รงok dikkatli bakarsanฤฑz, son รผรง gรผn iรงinde aslฤฑnda bir “aลฤฑrฤฑ olumsuzluฤun” dรผnyada pompalandฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrรผrsรผnรผz.
ฤฐKฤฐ HAFTADIR AYNI TEZฤฐ ISRARLA SรYLรYORUM
Bakฤฑn ben geรงen hafta ne dedim? Dolar 2.90 – 2.94 aralฤฑฤฤฑna kadar รงekilecek dedim. Bir รถnceki haftadan gelen tezimdi bu. Dolar 3.05’i test ederken, “3.05 – 3.07’yi yukarฤฑ kฤฑramadฤฑฤฤฑ sรผrece dรถneceฤi yer 2.90 – 2.94 aralฤฑฤฤฑdฤฑr” demiลtim. ฤฐki haftadฤฑr aynฤฑ tezi ฤฑsrarla sรถylรผyorum. ฤฐรงeride birileri dolar รผzerinde felaket senaryolarฤฑ yazarken sรถylรผyorum bunlarฤฑ. 2.90’ฤฑn da altฤฑnฤฑ gรถrdรผk. 2.88 – 2.94 aralฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrdรผk.
AVRUPA FAฤฐZSฤฐZ BฤฐR DรNEME GฤฐRDฤฐ
Bakฤฑn รงok aรงฤฑk sรถylรผyorum. Avrupa’da, Avrupa Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn (ECB) faiz stratejisiyle ilgili olarak, bankalarฤฑn kรขr etmeyeceฤine dair รงok ciddi yeni bir tez var. Yani Avrupa bankalarฤฑnฤฑn kรขrlarฤฑ dรผลecek. รรผnkรผ Avrupa faizsiz bir dรถneme girdi.
Bunu รงok dikkatli analiz ederseniz, Yunan ve ฤฐtalyan bankalarฤฑnฤฑn ve bazฤฑ Alman bankalarฤฑnฤฑn ciddi anlamda zorda olduฤunu da gรถrรผrsรผnรผz. Yunanistan’da 1990’larda gรถrรผlen fiyatlar ลu anda gรถrรผlรผyor piyasalarda. ฤฐtalya’da ciddi anlamda bankalarda reel sฤฑkฤฑntฤฑ var. Dรผn Deutsche Bank yรผzde 9 buรงuk deฤer kaybetmiลti. Sonra toparladฤฑ mฤฑ bakamadฤฑm. Bugรผn yine ciddi deฤer kayฤฑplarฤฑ oldu Avrupa Birliฤi รผlkelerinde, endekslerde.
Ama bu ลu demek deฤildir. Bu, 2007-2008 tipi bir bankacฤฑlฤฑk krizinin baลlayacaฤฤฑ ve รงรผrรผk enstrรผmanlara dayanan yapฤฑsal bir รงรถkรผลe gidileceฤi anlamฤฑna gelmez. Evet, Avrupa Birliฤi’nin sorunlarฤฑ var. Ben her zaman diyorum ki, yeni dรผnya dรผzeninde Avrupa Birliฤi diye bir gรผรง merkezi olmayacak. Bunun ลu anda ilk adฤฑmlarฤฑnฤฑ gรถrรผyoruz. Reel olarak, finanasal olarak Avrupa’nฤฑn dรผลtรผฤรผ zor durum.
FED DUVARA TOSLADI
Ama bir gerรงek daha var ki, FED’in 0.25’lik artฤฑลฤฑna raฤmen patinaj yapmasฤฑ. Bugรผn FED Amerika’da resmen patinaj yapฤฑyor. Anket sonuรงlarฤฑna bakarsanฤฑz, dรผnyada FED’in faiz artฤฑrabileceฤine inananlarฤฑn sayฤฑsฤฑ yรผzde 2’lere kadar dรผลmรผล durumda.
Yani FED’in 2016’da 4 defa faiz artฤฑลฤฑ yapmayacaฤฤฑ herkes iรงin neredeyse yรผzde 100 oranฤฑnda. 2 defa faiz artฤฑลฤฑ yapabileceฤi yรผzde 50’nin altฤฑna dรผลmรผล durumda. FED’in baลladฤฑฤฤฑ hฤฑzda devam edebileceฤini dรผลรผnenlerin oranฤฑ ise yรผzde 2’nin altฤฑna dรผลmรผล durumda.
FED’E TรKรRDรฤรNร YALATACAKLAR
Dolayฤฑsyla FED duvara tosladฤฑ. FED 0.25’le kalktฤฑ ve duvara tosladฤฑ. ลimdi Amerika’da herkes ลunu sรถylรผyor: FED bu 0.25’i de geri almak zorunda kalฤฑr mฤฑ acaba? Veya biraz daha piyasa jargonuyla sรถyleyeyim: FED’e tรผkรผrdรผฤรผnรผ yalatacaklar. Bu kadar aรงฤฑk, net ve kesin.
FED’in faiz artฤฑลฤฑnda duvara toslamasฤฑ, Avrupa’nฤฑn ciddi anlamda faizsiz bir dรถneme doฤru gitmeye baลlamasฤฑ, (-) faizlerin gรถrรผlmesi, Japonya’da ciddi anlamda (-) faizin oluลmasฤฑ… Bรผtรผn bunlar dรผnyada faizsiz bir dรถnemin, yani bรผyรผme odaklฤฑ bir dรถnemin oluลmasฤฑ gerektiฤinin sinyallerini veriyor.
BU BฤฐR KRฤฐZ SฤฐNYALฤฐ DEฤฤฐLDฤฐR
Bu bir kriz sinyali deฤildir. Bakฤฑn tekrar ediyorum, parantez aรงarak sรถylรผyorum. Avrupa Birliฤi bankalarฤฑnda ciddi zorluklar var. Yunanistan’ฤฑn borรงlarฤฑ ciddi anlamda sorun. ฤฐtalya’da ciddi anlamda sorunlar var. Ama zaten AB’de orta ve uzun vadede yapฤฑsal bir รงรถkรผลรผn olmasฤฑ kaรงฤฑnฤฑlmaz. รรผnkรผ yeni dรผnyanฤฑn gรผรง merkezleri iรงinde Avrupa’nฤฑn herhangi bir ลansฤฑ yok.
AVRUPA’DAN UCUZA ลฤฐRKET SATIN ALMA DรNEMฤฐ YAKLAลIYOR
Bรผtรผn bunlarฤฑ dikkate aldฤฑฤฤฑnฤฑz zaman;
1- FED’in faiz artฤฑลฤฑyla birlikte Tรผrkiye’nin ufalanmasฤฑ, parรงalanmasฤฑ gerekmiyor, bunu her zaman konuลuyoruz. Tam tersi, Tรผrkiye gibi hikayesi olan รผlkelerin daha fazla ลansฤฑ var.
2- Avrupa Birliฤi’nde รถzellikle bankalarda oluลacak sorunlar, evet bizi etkiler ama bir anlamda da Tรผrkiye aรงฤฑsฤฑndan Avrupa Birliฤi รผlkelerinde ลirket satฤฑn almak iรงin รถnemli bir fฤฑrsattฤฑr.
Bakฤฑn altฤฑnฤฑ รงiziyorum. Erken sรถylenmiล fikirler yanlฤฑล anlaลฤฑlฤฑr ama ben bunu yine de sรถyleyeceฤim. Nakti olan Tรผrk ลirketleri iรงin Avrupa’da ucuza ลirket alma dรถnemi yaklaลฤฑyor. Herkes bunu bir fฤฑrsat olarak gรถrsรผn.
Mesela bir telekom ลirketi, bir havayolu ลirketi, bir altyapฤฑ ลirketi, bir maฤazฤฑcฤฑlฤฑk ลirketi, bir teknoloji ลirketi… Herkes Avrupa Birliฤi topraklarฤฑ iรงinde hangi ลirketleri alabileceฤine dikkatli gรถzlerle bakmaya baลlasฤฑn bence.
Buna kamu da dahil. Aรงฤฑkรงa sรถylรผyorum. Kamunun da bakmasฤฑ gerekiyor. Bizim neleri alabileceฤimiz รถnemli.
THY GฤฐBฤฐ 9 ลฤฐRKETฤฐMฤฐZฤฐN DAHA OLMASI GEREKฤฐYOR
Biz 2 trilyon dolarฤฑn รผzerine sadece matematiksel bรผyรผmeyle รงฤฑkamayฤฑz. Bizim THY gibi daha 9 ลirketimiz olmasฤฑ lazฤฑm.
Ne dedi Sayฤฑn Cumhurbaลkanฤฑ? “10 bรผyรผk markamฤฑz olmasฤฑ lazฤฑm 2023 yฤฑlฤฑna kadar” dedi. Evet, bizim daha 9 markamฤฑz olmasฤฑ lazฤฑm. Ve bu markalarฤฑn 30 ila 50 milyar dolar yฤฑllฤฑk cirolarฤฑnฤฑn olmasฤฑ lazฤฑm. 2023 hedefleri รงerรงevesinde konuลuyorum.
ARTIK VฤฐYANA’YA GฤฐTMEK GEREKMฤฐYOR, VฤฐYANA’DAN BANKA ALMAK GEREKฤฐYOR AMA!
Ne alabiliriz? Her ลirket buna bakmalฤฑ. Kamu ลirketleri dahil. Sattฤฑฤmฤฑz bankalardan hangilerini satarlar, hangilerini geri alฤฑrฤฑz? Hangileri tekrar Tรผrk yatฤฑrฤฑmcฤฑsฤฑnฤฑn eline geรงer. Avrupa Birliฤi topraklarฤฑnda baลka bankalar alฤฑr mฤฑyฤฑz, almaz mฤฑyฤฑz?
Viyana’ya gitmek gerekmiyor artฤฑk. Ama Viyana’da banka almak gerekiyor. Dolayฤฑsฤฑyla, Tรผrk ekonomisinin Avrupa’ya gรถre daha saฤlam olduฤu bir dรถnemden geรงtiฤimizi ve Avrupa’ya gรถre daha saฤlam bir geleceฤin bizi beklediฤini bilerek, Avrupa’da yaลanabilecekleri bir kriz tellallฤฑฤฤฑ iรงinde deฤil, bir fฤฑrsat olarak algฤฑlamamฤฑz ve sorgulamammฤฑz gerekiyor.
