Tรผrkiye ฤฐhracatรงฤฑlar Meclisi (TฤฐM), Kasฤฑm ayฤฑnda geรงen yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถnemine gรถre yรผzde 10,5 dรผลรผลle 11 milyar 437 milyon dolar ihracat gerรงekleลtiฤini aรงฤฑkladฤฑ. Yฤฑlฤฑn 11 aylฤฑk dรถneminde ise ihracat yรผzde 8,6 kayฤฑpla 131 milyar 942 milyon dolar oldu.
TฤฐM Baลkanฤฑ Mehmet Bรผyรผkekลi, Kasฤฑm ayฤฑnฤฑn ekonomik ve siyasi anlamda yoฤun gรผndemini hatฤฑrlattฤฑ ve AB’ye รผyelikten inovasyondan markalaลma sรผreรงlerine kadar yeni hรผkรผmetten beklentilerini sฤฑraladฤฑ.
Kรผresel ekonomi ile ilgili deฤerlendirmelerde de bulunan Bรผyรผkekลi, “ฤฐhracatรงฤฑlarฤฑmฤฑz Euro Bรถlgesine iliลkin olumlu beklentiyi yakฤฑndan takip etmeli ve bu bรผyรผmeden istifade etmesi bรผyรผk รถnem taลฤฑyorโ diye konuลtu.
Tรผrkiye ฤฐhracatรงฤฑlar Meclisi (TฤฐM), Kasฤฑm ayฤฑ ihracat verilerini Niฤde’de aรงฤฑkladฤฑ. TฤฐM verilerine gรถre kasฤฑm ayฤฑnda ihracat geรงen yฤฑlฤฑn aynฤฑ ayฤฑna gรถre yรผzde 10,5 dรผลรผลle 11 milyar 437 milyon dolar oldu. Yฤฑlฤฑn ilk 11 ayฤฑnda ihracat yรผzde 8,6 dรผลรผลle 131 milyar 942 milyon dolara geriledi. Son 12 aylฤฑk ihracat ise yรผzde 7,8 dรผลรผลle 145 milyar 211 milyon dolar olarak gerรงekleลti.
Kilogram bazฤฑnda ihracat, Kasฤฑm ayฤฑnda yรผzde 3,4 artฤฑล gรถsterirken, 11 aylฤฑk dรถnemdeki kilogram bazฤฑndaki yรผkseliล, yรผzde 0.9 oranฤฑnda oldu. Birim fiyatlarฤฑndaki dรผลรผล nedeniyle ihracat gerilerken, kilogram bazฤฑnda yรผkseliล trendinin sรผrmesi ihracatรงฤฑnฤฑn umutlarฤฑnฤฑ 2016’ya taลฤฑmasฤฑna neden oldu.
En fazla ihracat otomotiv sektรถrรผnden
Kasฤฑm ayฤฑnda en fazla ihracatฤฑ, 1 milyar 920 milyon dolarla otomotiv sektรถrรผ yaptฤฑ. Bu sektรถrรผ 1 milyar 409 milyon dolarla hazฤฑrgiyim ve konfeksiyon ile 1 milyar 301 milyon dolarla kimyevi maddeler sektรถrleri takip etti. Bu verilerin yanฤฑ sฤฑra, Kasฤฑm ayฤฑnda bir รถnceki yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถnemine gรถre 101 รผlke ve gรผmrรผk bรถlgesinde ihracat artฤฑล gรถsterirken, 132 รผlke ve gรผmrรผk bรถlgesinde ise azalฤฑล yaลanmasฤฑ dikkat รงekti. Tรผrkiye’deki iller bazฤฑnda da 56 kentte kasฤฑm ayฤฑnda geรงen yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถnemine gรถre ihracatta azalฤฑล gรถrรผlรผrken, 23 kentte de artฤฑล yaลandฤฑ.
En fazla ihracat yapฤฑlan 5 รผlke Kasฤฑm ayฤฑnda sฤฑrasฤฑyla Almanya, ฤฐngiltere, Irak, ฤฐtalya ve ABD oldu. Bunun yanฤฑ sฤฑra Almanya’ya ihracat yรผzde 4,7, Irak’a ihracat yรผzde 15,3, ฤฐtalya’ya ihracat yรผzde 2,4, ABD’ye ihracat yรผzde 6,4 gerilerken ฤฐngiltere’ye ihracat yรผzde 3 arttฤฑ. Kasฤฑm ayฤฑnda en fazla ihracat yapฤฑlan 30 รผlke arasฤฑnda, en yรผksek ihracat artฤฑลฤฑ ise yรผzde 23,5 ile Suudi Arabistan yakalarken, Fas’a ihracatฤฑmฤฑz yรผzde 21,7, ฤฐspanya’ya yรผzde 9 arttฤฑ. ฤฐhracat artฤฑล oranฤฑnda รถne รงฤฑkan diฤer รผlkelere bakฤฑldฤฑฤฤฑnda ise Kasฤฑm ayฤฑnda Gana’ya ihracatฤฑmฤฑz yรผzde 115, Endonezya’ya yรผzde 114, Tayland’a yรผzde 91, Pakistan’a yรผzde 89 artฤฑล gรถsterdi.
Diฤer yandan bรถlgesel anlamda Kasฤฑm ayฤฑnda Afrika’ya ihracatฤฑmฤฑz yรผzde 0,7 artarken, AB’ye ihracatฤฑmฤฑz yรผzde 0,9, Kuzey Amerika’ya yรผzde 11,2, Ortadoฤu’ya yรผzde 19 geriledi.
Yine Kasฤฑm ayฤฑnda bir รถnceki yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถnemine gรถre en fazla ihracat yapan ilk 10 il arasฤฑnda en fazla ihracat artฤฑลฤฑnฤฑ yรผzde 4,3 ile Manisa yakaladฤฑ. Adana’nฤฑn ihracatฤฑ yรผzde 0,9, Bursa’nฤฑn yรผzde 1,5, Gaziantep’in yรผzde 2,8, ฤฐzmir’in yรผzde 6,7, Ankara’nฤฑn yรผzde 9,6, Kocaeli’nin yรผzde 12,9, Denizli’nin yรผzde 14,7, ฤฐstanbul’un ihracatฤฑ yรผzde 15,1 Hatay’ฤฑn yรผzde 17,8 dรผลtรผ.
Niฤde’nin ihracatฤฑ ise Kasฤฑm ayฤฑnda yรผzde 31,4 artarken, ilk 11 ayda yรผzde 17,8 geriledi.
Niฤde 2014 yฤฑlฤฑnda 66 milyon dolarlฤฑk ihracatฤฑyla da iller arasฤฑnda 59. sฤฑrada yer almฤฑลtฤฑ.
Bu yฤฑl OVP’de 143 milyar dolarlฤฑk bir ihracat hedefi konmasฤฑna raฤmen, ihracatta parite etkisinden 13 milyar, emtia fiyatlarฤฑndan 6,5 milyar ve รงevre รผlkelerdeki olumsuz tablodan dolayฤฑ 4 milyar olmak รผzere toplamda 24 milyar dolarlฤฑk bir negatif etki bekleniyor.
ฤฐhracat verilerini deฤerlendiren TฤฐM Baลkanฤฑ Mehmet Bรผyรผkekลi, Tรผrkiye’nin Kasฤฑm ayฤฑnda gรผndeminin ekonomik ve siyasi anlamda รงok yoฤun geรงtiฤine deฤindi. Bรผyรผkekลi, Tรผrkiye’nin yeniden siyasi istikrar ortamฤฑna kavuลmasฤฑyla birlikte yeni Bakanlar Kurulu รผyelerine gรถrevlerinde baลarฤฑlar diledi. Bรผyรผkekลi ayrฤฑca, Bakanlar Kurulu’nda bugรผne kadar gรถrev yapan baลta Ekonomi Bakanฤฑ Nihat Zeybekci ile birlikte tรผm bakanlara gรถsterdikleri bรผyรผk รงabadan dolayฤฑ teลekkรผr etti.
AB’ye รผyelik sรผreci kararlฤฑlฤฑkla sรผrdรผrรผlmeli
Ekonomi Bakanฤฑ Mustafa Elitaล’a da yeni gรถrevinde baลarฤฑlar dileyen Bรผyรผkekลi, Tรผrkiye’de siyasi istikrarฤฑn yeniden saฤlanmasฤฑyla geleceฤe yรถnelik umutlarฤฑnฤฑn yeลerdiฤini vurguladฤฑ. รnรผmรผzdeki sรผreรงte yรผksek katma deฤerli รผretim ve ihracata dayalฤฑ bรผyรผme modeli iรงin yapฤฑsal reformlarฤฑn hayata geรงirilmesi temennisinde bulunan Bรผyรผkekลi, ihracatรงฤฑnฤฑn beklentilerini de ลรถyle sฤฑraladฤฑ:
“ฤฐhracatรงฤฑlarฤฑmฤฑzฤฑn ve sanayicilerimizin temel รถncelikleri arasฤฑnda hukukun รผstรผnlรผฤรผnรผ, hukuk devletini ve hukukun baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑnฤฑ teminat altฤฑna alan yeni bir anayasa yapฤฑlmasฤฑnฤฑ, ihracat odaklฤฑ bir bรผyรผme modelinin kurgulanmasฤฑnฤฑ temenni ediyoruz. Ayrฤฑca eฤitimden, teลvik politikalarฤฑna, inovasyondan markalaลma
sรผreรงlerine topyekรปn bir reform programฤฑnฤฑn hayata geรงirilmesini, ฤฐhracata Yรถnelik Devlet Desteklerinin ihracatฤฑmฤฑza oranฤฑnฤฑn yรผzde 1’e รงฤฑkarฤฑlmasฤฑnฤฑ, Tรผrkiye’nin AB’ye รผyelik sรผrecinin kararlฤฑlฤฑkla sรผrdรผrรผlmesi bekliyoruz. Bunlarฤฑn yanฤฑ sฤฑra รงรถzรผm sรผrecinin yeniden canlanmasฤฑnฤฑ, kayฤฑt-dฤฑลฤฑ ekonomiyle mรผcadelenin devam etmesini, ileri teknoloji รผretim ve yรผksek katma-deฤerli yatฤฑrฤฑmlarฤฑn teลviki iรงin alฤฑm garantisi uygulamalarฤฑnฤฑ, inovasyon ve Ar-Ge’de desteฤin sรผreรง aลamasฤฑ yanฤฑnda, aynฤฑ zamanda nihai รผrรผn ve hizmete de dรถnรผลmesine verilmesini, Teลvik Programlarฤฑ mevzuatlarฤฑnฤฑn sadeleลtirilerek tek bir tebliฤde birleลtirilmesini bekliyoruz.โ
Bรผyรผkekลi, Tรผrkiye’nin yeni bir reform hamlesi baลlatarak tรผm sektรถrlerin rekabet gรผcรผnรผ arttฤฑrฤฑcฤฑ adฤฑmlar atacaฤฤฑna inandฤฑฤฤฑnฤฑ ve TฤฐM olarak da bu sรผrecin bรผyรผk takipรงisi ve destekรงisi olacaklarฤฑnฤฑ sรถyledi. Ayrฤฑca Antalya’da son derece baลarฤฑlฤฑ bir ลekilde G-20 zirvesinin tamamlandฤฑฤฤฑnฤฑ hatฤฑrlatan Bรผyรผkekลi, burada alฤฑnan kararlarฤฑn da uygulamaya geรงirilebilmesini temenni ettiklerinin altฤฑnฤฑ รงizdi.
Bรผyรผkekลi, kasฤฑm ayฤฑnฤฑn bir baลka รถnemli konusunun ise Tรผrk hava sahasฤฑnฤฑn ihlaliyle yaลanan Tรผrkiye ile Rusya arasฤฑndaki รผzรผcรผ olay olduฤuna vurgu yaptฤฑ. Bรผyรผkekลi, bu geliลmenin ardฤฑndan Rusya’dan olumsuz tepkiler geldiฤinin gรถrรผldรผฤรผnรผ belirterek ลรถyle devam etti:
“ฤฐlk olarak olay sonrasฤฑnda Sayฤฑn Cumhurbaลkanฤฑmฤฑz ve Baลbakanฤฑmฤฑzฤฑn, yapฤฑcฤฑ ve itidalli aรงฤฑklamalarฤฑnฤฑ son derece olumlu karลฤฑlฤฑyoruz. Tรผrkiye ve Rusya iki gรผรงlรผ stratejik ortak, iki รผlke arasฤฑnda gรผรงlรผ iliลkiler var. Yฤฑllฤฑk 30 milyar dolarฤฑ aลan ticaret hacmine sahibiz. Ayrฤฑca รถnemli turizm ve mรผteahhitlik iliลkilerimiz var. Bรถylesine รงok yรถnlรผ ekonomik ve ticari iliลkiler iรงinde olduฤumuz bir รผlke ile baฤlarฤฑmฤฑzฤฑ zayฤฑflatmak mรผmkรผn deฤil. ฤฐลte bu yรผzden Rusya tarafฤฑndan, ticaret ile siyasetin birbirine karฤฑลtฤฑrฤฑlmamasฤฑ gerektiฤini dรผลรผnรผyoruz. Ne onlarฤฑn dฤฑล ticaretinin ne de bizim dฤฑล ticaretimizin bu olaydan etkilenmesi doฤru deฤil. ลunu unutmayalฤฑm ki kรถklรผ devletler siyaset ve ticareti birbirine karฤฑลtฤฑrmaz. Zaman zaman sorun yaลasak da ticareti artฤฑrarak devam ettiฤimiz รผlkeler var. Doฤru olan da budur. Rusya’dan da bunu bekliyoruz.โ
Bรผyรผkekลi, Tรผrkiye-Rusya dฤฑล ticaretinde rakamsal verilere de deฤindi Buna gรถre 2014 yฤฑlฤฑnda Tรผrkiye’nin Rusya’ya ihracatฤฑnฤฑn 5,9 milyar dolar iken, bu rakam 2015’in 10 aylฤฑk dรถneminde yรผzde 39 dรผลรผลle 3,1 milyar dolar oldu. Rusya’nฤฑn Tรผrkiye’ye ihracatฤฑ da 2014’te 25 milyar dolar iken, 2015’in 10 aylฤฑk dรถneminde yรผzde 18 dรผลรผลle 17,3 milyar dolara indi.
“Tรผrkiye’nin ihracatฤฑnda Rusya’nฤฑn payฤฑ 11 aylฤฑk rakamlara gรถre yรผzde 2,8 seviyesinde. Bu baฤlamda iล adamlarฤฑnฤฑn hep kazan-kazan ilkesine gรถre hareket etmesi gerektiฤine inanฤฑyoruzโ diyen Bรผyรผkekลi, her iki รผlkenin ihracatรงฤฑlarฤฑ ve iล dรผnyasฤฑ temsilcilerinin bu gerilimi en az hasarla atlatmasฤฑnฤฑ dilediฤini aktardฤฑ.
AB Zirvesi’nde, AB รผyeliฤi mรผzakerelerinin canlandฤฑrฤฑlmasฤฑ kapsamฤฑnda รถnemli adฤฑmlar atฤฑldฤฑฤฤฑna da deฤinen Bรผyรผkekลi, 14 Aralฤฑk tarihinde 17. faslฤฑn aรงฤฑlmasฤฑ, vizelerin kaldฤฑrฤฑlmasฤฑ ve geri kabul sรผreรงlerinin รถnรผmรผzdeki yฤฑl tamamlanmฤฑล olmasฤฑnฤฑn planlanmasฤฑyla Gรผmrรผk Birliฤi’nin gรผncellenmesine yรถnelik atฤฑlacak adฤฑmlarฤฑ olumlu bulduklarฤฑnฤฑ vurguladฤฑ.
Euro Bรถlgesi’nde deflasyon riski azaldฤฑ
Kรผresel ekonomik verilerle ilgili deฤerlendirmeler de yapan Bรผyรผkekลi, รin’den zayฤฑf veriler gelmeye devam ederken, Euro Bรถlgesi’nde toparlanmanฤฑn yavaล da olsa sรผrdรผฤรผne ve deflasyon riskinin azaldฤฑฤฤฑnฤฑn gรถrรผldรผฤรผnรผ sรถyledi. Bรผyรผkekลi, “AMB Baลkanฤฑ Draghi’nin aralฤฑk ayฤฑnda teลvik politikasฤฑnฤฑ gรถzden geรงireceklerini belirtmesiyle Euro/Dolar’da yฤฑlsonu tahmini de 1.06’ya dรผลtรผ. ฤฐhracatรงฤฑlarฤฑmฤฑzฤฑn Euro Bรถlgesine iliลkin bu olumlu beklentiyi yakฤฑndan takip etmesi ve bu bรผyรผmeden istifade etmesi bรผyรผk รถnem taลฤฑyorโ dedi.
IMF’nin de 2015’te mal ihracatฤฑnฤฑn 2014’e gรถre yรผzde 11 gerilediฤini ve 2 trilyon dolar azalarak 16.5 trilyon dolara inmesinin beklendiฤini ifade eden Bรผyรผkekลi, “Neredeyse bรผtรผn รผlkelerin ihracatฤฑ ve ithalatฤฑ geriliyor. Bu baฤlamda Tรผrkiye’nin ihracatฤฑ belli baลlฤฑ pek รงok รผlkenin ihracatฤฑndan daha az geriledi. ฤฐlk 9 ayda AB’nin ihracatฤฑ yรผzde 12,6, Almanya’da yรผzde 11,9, Brezilya’da yรผzde 16,8, Hindistan’da yรผzde 13,2 dรผลรผล yaลandฤฑโ diye konuลtu.
Parite etkisi 11.9 milyar dolar
Bรผyรผkekลi, kรผresel veriler รงerรงevesinde ABD dolarฤฑnฤฑn diฤer para birimlerine karลฤฑ deฤer kazandฤฑฤฤฑnฤฑ hatฤฑrlatarak sรถzlerini ลรถyle tamamladฤฑ:
“Miktar olarak daha fazla ihracat yapmamฤฑza raฤmen, dฤฑล ticaret verilerinin dolar cinsinden aรงฤฑklanmasฤฑ nedeniyle ihracatta bu para birimi bazฤฑnda gerileme oluyor. Diฤer yandan da hammadde fiyatlarฤฑndaki dรผลรผล, birim fiyatlarฤฑ da aลaฤฤฑya รงekiyor. Burada parite etkisinin de altฤฑnฤฑ รงizmek istiyoruz. Kasฤฑm ayฤฑnda Euro/Dolar paritesi, geรงen seneye gรถre yรผzde 13,6, ilk 11 ayda ise yรผzde 16,9 geriledi. Bu gerilemenin ihracatฤฑmฤฑza etkisi kasฤฑm ayฤฑnda 750 milyon dolar 11 aylฤฑk dรถnemde ise 11,9 milyar dolar oldu.โ
