Merkez Bankasฤฑ Para Politikasฤฑ Kurulu (PPK), Ocak ayฤฑnda tรผketici fiyatlarฤฑnฤฑn yรผzde 1.98 oranฤฑnda artmasฤฑnda, yฤฑllฤฑk enflasyonun yรผzde 7.75’e yรผkselmesinde gฤฑda fiyatlarฤฑ, vergi ayarlamalarฤฑ ve dรถviz kuru hareketlerinin etkili olduฤunu vurguladฤฑ. รekirdek enflasyon gรถstergelerinin temel mal kaynaklฤฑ olarak yรผkseldiฤine dikkat รงeken Kurul, hizmet enflasyonunun ise gรถreli olarak ฤฑlฤฑmlฤฑ seyrini koruduฤunu vurguladฤฑ.
Merkez Bankasฤฑ, 18 ลubat tarihli Para Politikasฤฑ Kurulu toplantฤฑ รถzetini yayฤฑmladฤฑ. Gฤฑda grubunda yฤฑllฤฑk enflasyon yรผzde 10.89โa yรผkseldi. ฤฐลlenmemiล gฤฑda grubunda Ocak ayฤฑnda taze meyve-sebzenin yanฤฑ sฤฑra diฤer รผrรผn fiyatlarฤฑnda da yรผksek oranlฤฑ bir artฤฑล kaydedildi. Bรถylece, geรงen yฤฑldaki yรผksek baza karลฤฑn iลlenmemiล gฤฑda yฤฑllฤฑk enflasyonu artฤฑล kaydetti. ฤฐลlenmiล gฤฑda grubu fiyatlarฤฑ ise genele yayฤฑlan artฤฑลlarla yรผzde 1.42 oranฤฑnda yรผkseldi ve grup yฤฑllฤฑk enflasyonu yรผzde 8โe รงฤฑktฤฑ.
Ocak ayฤฑnda uluslararasฤฑ petrol fiyatlarฤฑndaki dรผลรผลe karลฤฑn Tรผrk lirasฤฑnda gรถzlenen deฤer kaybฤฑ paralelinde artan yurt iรงi akaryakฤฑt fiyatlarฤฑna baฤlฤฑ olarak enerji fiyatlarฤฑ yรผkselmiลtir. Alkollรผ iรงecekler ve tรผtรผn รผrรผnleri grubunda ise รTV ayarlamasฤฑna istinaden tรผtรผn รผrรผnleri fiyatlarฤฑnda yรผzde 7,4 oranฤฑnda artฤฑล kaydedildi. Hizmet fiyatlarฤฑ Ocak ayฤฑnda yรผzde 0.93 oranฤฑnda arttฤฑ ve grup yฤฑllฤฑk enflasyonu yรผzde 8 seviyesindeki seyrini korudu. Bu dรถnemde mevsimsellikten arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล veriler hizmet grubu enflasyonunun ana eฤiliminde sฤฑnฤฑrlฤฑ bir artฤฑลa iลaret etti. Temel mal grubu yฤฑllฤฑk enflasyonu ise yaklaลฤฑk 1 puanlฤฑk artฤฑลla yรผzde 7.12โye yรผkseldi.
Bu geliลmede, Tรผrk lirasฤฑndaki deฤer kaybฤฑnฤฑn yansฤฑmalarฤฑ ve otomobil fiyatlarฤฑndaki รTV artฤฑลฤฑ ile yรผkselen dayanฤฑklฤฑ tรผketim mallarฤฑ fiyatlarฤฑ belirleyici oldu. Diฤer taraftan, giyim grubunda yฤฑllฤฑk enflasyon azalฤฑล eฤilimini sรผrdรผrdรผ. Tรผrk lirasฤฑnda Aralฤฑk ayฤฑnฤฑn ikinci yarฤฑsฤฑndan itibaren gรถzlenen deฤer kaybฤฑnฤฑn Ocak ayฤฑndan itibaren fiyatlara yansฤฑmaya baลlamasฤฑyla birlikte temel mal grubu fiyatlarฤฑ ivmelendi. รSon dรถnemde enflasyon gรถrรผnรผmรผ ve beklentilerde gerรงekleลen bozulmayฤฑ dikkatle takip eden Kurul, yakฤฑn dรถnemde yapฤฑlan vergi ayarlamalarฤฑna, dรถviz kuru hareketlerinin etkilerine ve gฤฑda fiyatlarฤฑndaki olumsuz seyre baฤlฤฑ olarak enflasyon gรถstergelerinin bir sรผre daha yรผzde 5 hedefinin รผzerinde seyredeceฤini tahmin etti.
Enflasyondaki artฤฑลฤฑn nedenleri
Toplantฤฑ รถzetinde Ocak ayฤฑnda tรผketici fiyatlarฤฑnฤฑn yรผzde 1.98 oranฤฑnda arttฤฑฤฤฑ, yฤฑllฤฑk enflasyonun yรผzde 7.75โe yรผkseldiฤi vurgulanarak, bu geliลmede gฤฑda fiyatlarฤฑ, vergi ayarlamalarฤฑ ve dรถviz kuru hareketleri etkili olurken รงekirdek enflasyon gรถstergeleri temel mal kaynaklฤฑ olarak yรผkseldi. Hizmet enflasyonu ise gรถreli olarak ฤฑlฤฑmlฤฑ seyrini korudu.
Son dรถnemde aรงฤฑklanan veriler yฤฑlฤฑn dรถrdรผncรผ รงeyreฤinde yurt iรงi nihai talebin ฤฑlฤฑmlฤฑ artฤฑล eฤilimini sรผrdรผrdรผฤรผne iลaret etti. Yakฤฑn dรถnemde sert dalgalanmalar gรถsteren sanayi รผretim endeksi Aralฤฑk ayฤฑnda Kasฤฑm ayฤฑ seviyesinde gerรงekleลti. Ancak dรถnemlik bakฤฑldฤฑฤฤฑnda son รงeyrekte sanayi รผretimi bir รถnceki รงeyreฤe gรถre 2012 yฤฑlฤฑ baลฤฑndan itibaren gรถrรผlen ortalama bรผyรผme oranฤฑna yakฤฑn ลekilde ฤฑlฤฑmlฤฑ bir artฤฑล sergiledi.
ฤฐhracatta bรผyรผme eฤilimi sรผrรผyor
Yฤฑlฤฑn son รงeyreฤinde รถzel tรผketim talebindeki ฤฑlฤฑmlฤฑ seyir devam etti. Tรผketim mallarฤฑ รผretimi ve ithalatฤฑ yฤฑlฤฑn son รงeyreฤinde bir รถnceki รงeyreฤe kฤฑyasla artฤฑล kaydetti. Dรถrdรผncรผ รงeyrek genelinde otomobil ve beyaz eลya satฤฑลlarฤฑ bir รถnceki รงeyrek ortalamalarฤฑnฤฑn bir miktar altฤฑnda gerรงekleลse de yรผksek seviyelerini korudu. Yatฤฑrฤฑm talebi ise son รงeyrekte daha olumlu bir seyir izledi. Sermaye mallarฤฑ รผretimi yฤฑlฤฑn dรถrdรผncรผ รงeyreฤinde bir รถnceki รงeyreฤe gรถre ฤฑlฤฑmlฤฑ bir artฤฑล kaydetti. Ana eฤilime iliลkin gรถstergelerden taลฤฑt hariรง sermaye mallarฤฑ รผretimi ise toplam sermaye mallarฤฑna kฤฑyasla daha gรผรงlรผ bir artฤฑล gรถsterdi. Benzer ลekilde, sermaye mallarฤฑ ithalatฤฑnda da artฤฑล gรถzlendi.
Veriler ihracatฤฑn ฤฑlฤฑmlฤฑ bรผyรผme eฤilimini son รงeyrekte de koruduฤunu gรถsterdi. Nitekim altฤฑn hariรง ihracat miktar endeksi son รงeyrekte bir รถnceki รงeyrek ortalamasฤฑna kฤฑyasla arttฤฑ. PMI gรถstergelerinin iลaret ettiฤi kรผresel รถlรงekteki toparlanma ve dรผnya ithalat talebindeki canlanma bu artฤฑลta etkili oldu.
Tรผketici gรผveninde zayฤฑflama
Son dรถnemde yurt iรงi kaynaklฤฑ belirsizlik artฤฑลฤฑ neticesinde tรผketici gรผveninde belirgin dรผลรผลler gรถzlendi. Aynฤฑ dรถnemde otomobil satฤฑลlarฤฑnda da Ocak ayฤฑnda รถnemli bir yavaลlama sรถz konusu oldu. Ayrฤฑca, tรผketici kredilerinde daha belirgin olmak รผzere kredi bรผyรผme hฤฑzlarฤฑ kademeli bir yavaลlama eฤilimine girdi. Diฤer taraftan, Ocak ayฤฑnda ฤฐktisadi Yรถnelim Anketiโndeki yatฤฑrฤฑm ve istihdam eฤilimi bir miktar zayฤฑflamakla birlikte ฤฑlฤฑmlฤฑ seviyelerini korurken, PMI yeni sipariล ve รผretim gรถstergelerinde ise olumsuz bir gรถrรผnรผm oluลmadฤฑ. Bu bilgiler ฤฑลฤฑฤฤฑnda, Kurul, 2014 yฤฑlฤฑ ilk รงeyreฤinde รถzel kesim yurt iรงi nihai talebinin ivme kaybedebileceฤi deฤerlendirmesinde bulundu.
Mevsimsellikten arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล iลsizlik oranlarฤฑ 2013 yฤฑlฤฑ Kasฤฑm dรถneminde deฤiลim gรถstermedi. Bu dรถnemde gรถzlenen istihdam artฤฑลฤฑ daha รงok hizmet sektรถrรผnden kaynaklandฤฑ. 2013 yฤฑlฤฑ genelinde duraฤan seyreden inลaat istihdamฤฑ bu dรถnemde artarken, sanayi istihdamฤฑ gรถrece zayฤฑf gรถrรผnรผmรผnรผ sรผrdรผrdรผ. รncรผ gรถstergeler istihdamda ek bir kรถtรผleลme sinyali vermemekte ve ฤฑlฤฑmlฤฑ istihdam artฤฑลฤฑna iลaret etti. Yurt iรงi talepte yavaลlama รถngรถrรผsรผ de veri alฤฑndฤฑฤฤฑnda, 2014 yฤฑlฤฑnda iลsizlikteki eฤilimin bir miktar yukarฤฑ yรถnlรผ olduฤu deฤerlendirildi. Kรผresel iktisadi toparlanmanฤฑn beklentilerin altฤฑnda kalmasฤฑ ve iรง belirsizlikler รถnรผmรผzdeki dรถnemde yatฤฑrฤฑm ve istihdam artฤฑลฤฑnฤฑ sฤฑnฤฑrlayabilecek unsurlar olarak deฤerlendirildi.
Kredi bรผyรผme hฤฑzฤฑ dรผลรผyor
Kurul, sฤฑkฤฑ para politikasฤฑ duruลunun, alฤฑnan makro ihtiyati รถnlemlerin ve zayฤฑf seyreden sermaye akฤฑmlarฤฑnฤฑn etkisiyle kredi bรผyรผme hฤฑzlarฤฑnฤฑn kademeli bir yavaลlama eฤilimine girdiฤine dikkat รงekti. รzellikle alฤฑnan makroihtiyati tedbirler sonucunda tรผketici kredilerinin bรผyรผme hฤฑzฤฑnda gรถreli olarak daha hฤฑzlฤฑ bir yavaลlama eฤilimi gรถrรผlebileceฤi ifade edildi. Ayrฤฑca yakฤฑn dรถnemde yaลanan belirsizliklerin de etkisiyle yฤฑlฤฑn ilk รงeyreฤinde รถzel kesim talebinde bir yavaลlama gรถzlenebileceฤi deฤerlendirildi. 2014 yฤฑlฤฑ ilk รงeyreฤine dair aรงฤฑklanan veriler de รถzel kesim yurt iรงi nihai talebinin ivme kaybedebileceฤini gรถsterdi.
Cari aรงฤฑk dรผลecek
Yakฤฑn dรถnem verileri ihracatฤฑn ฤฑlฤฑmlฤฑ bรผyรผme eฤilimini sรผrdรผrdรผฤรผnรผ ve altฤฑn hariรง cari iลlemler dengesindeki iyileลme eฤiliminin devam ettiฤini gรถsterdi. Kurul, bu รงerรงevede, yurt dฤฑลฤฑ talepteki toparlanmanฤฑn ve รถzel kesim yurt iรงi nihai talebindeki yavaลlamanฤฑn da etkisiyle, net ihracatฤฑn bรผyรผmeye yaptฤฑฤฤฑ olumlu katkฤฑnฤฑn yฤฑl iรงinde artacaฤฤฑnฤฑ deฤerlendirdi. Bu artฤฑล yurt iรงi nihai talepteki ivme kaybฤฑnฤฑn bรผyรผme รผzerindeki olumsuz etkilerini de sฤฑnฤฑrlandฤฑrฤฑlabilecek. Ayrฤฑca รถzellikle tรผketici kredileri bรผyรผme hฤฑzฤฑnda gรถzlenen yavaลlama eฤiliminin cari aรงฤฑktaki dengelenme sรผrecini destekleyeceฤi deฤerlendirildi. Kurul bu geliลmeler sonucunda 2014 yฤฑlฤฑnda cari iลlemler aรงฤฑฤฤฑnda belirgin bir iyileลme gรถzleneceฤini tahmin etti.
Dรถvizdeki hareket enflasyon riskini artฤฑrdฤฑ
2013 yฤฑlฤฑ ikinci yarฤฑsฤฑnda gฤฑda fiyatlarฤฑndaki yรผksek seyrin ve yurt dฤฑลฤฑ belirsizlikler sonucunda Tรผrk lirasฤฑnda yaลanan deฤer kaybฤฑnฤฑn etkisiyle enflasyon artฤฑล gรถsterdi ve รงekirdek enflasyon gรถstergeleri ile enflasyon beklentilerinde bozulmalar yaลandฤฑ. Yakฤฑn dรถnemde de yurt dฤฑลฤฑ kaynaklฤฑ belirsizliklerin devam etmesi ve ayrฤฑca yurt iรงi kaynaklฤฑ belirsizliklerin artmasฤฑ sonucunda ortaya รงฤฑkan ek dรถviz kuru hareketleri enflasyonun uzun bir sรผre hedefin belirgin olarak รผzerinde seyretmesi riskini artฤฑrdฤฑ. Ayrฤฑca yakฤฑn dรถnemdeki vergi ayarlamalarฤฑ ve gฤฑda fiyatlarฤฑndaki olumsuz seyrin devam etmesi enflasyon gรถrรผnรผmรผndeki bozulmayฤฑ artฤฑran diฤer unsurlar oldu.
Sฤฑkฤฑ duruลa devam
Toplantฤฑ รถzetinde, Kurul son dรถnemde enflasyon gรถrรผnรผmรผnde ve beklentilerinde gรถzlenen bozulmayฤฑ dikkatle takip ettiฤi bildirildi. รzete gรถre Kurul, enflasyonu olumsuz etkileyen faktรถrlerin etkisiyle enflasyon gรถstergelerinin bir sรผre daha yรผzde 5 hedefinin belirgin olarak รผzerinde seyredeceฤi tahmin etti. Kurul, bu geliลmeler karลฤฑsฤฑnda, orta vadede fiyat istikrarฤฑnฤฑn bozulmasฤฑna izin vermeyeceฤini vurguladฤฑ ve bu doฤrultuda 28 Ocak 2014 tarihli ara toplantฤฑsฤฑnda, enflasyon beklentilerindeki ve fiyatlama davranฤฑลlarฤฑndaki bozulmanฤฑn kontrol altฤฑna alฤฑnmasฤฑ iรงin gรผรงlรผ ve รถnden yรผklemeli bir parasal sฤฑkฤฑlaลtฤฑrmaya gitti.
Alฤฑnan bu karar sonrasฤฑnda oluลan para politikasฤฑ duruลunun enflasyon beklentilerini kontrol altฤฑna almakta yeterli olacaฤฤฑ deฤerlendirildi. Kurul, enflasyon gรถrรผnรผmรผnde belirgin bir iyileลme saฤlanana kadar para politikasฤฑndaki sฤฑkฤฑ duruลun sรผreceฤini belirtti ve gerekli gรถrรผldรผฤรผ takdirde likidite politikasฤฑnda ilave sฤฑkฤฑlaลmaya gidilebileceฤini ifade etti.
