Dฤฑล ticaret aรงฤฑฤฤฑ 2013 yฤฑlฤฑnฤฑ 16 milyar dolarฤฑn รผzerindeki altฤฑn ithalatฤฑnฤฑn etkisiyle 2012 yฤฑlฤฑna gรถre yรผzde 18.7 artฤฑลla, OVP hedefinin de hafif รผzerinde, 99.78 milyar dolar ile tamamladฤฑ.
Ekonomistler, Aralฤฑk ayฤฑnda ithalatta yaลanan artฤฑลta, gerek kurdaki artฤฑล gerek bazฤฑ sektรถrlerde yeni yฤฑl ile birlikte taksitlere getirilecek sฤฑnฤฑrlarฤฑn da etkisiyle talebin erkene รงekilmesinin etkili olduฤunu belirtiyorlar.
Tรผrkiye ฤฐstatistik Kurumu (TรฤฐK) verilerine gรถre, dฤฑล ticaret aรงฤฑฤฤฑ Aralฤฑk’ta yรผzde 37.3 artarak 9.92 milyar dolar oldu. Beklenti aรงฤฑฤฤฑn 7.9 milyar dolar olmasฤฑ idi. Beklentilerin รผzerinde gelen dฤฑล ticaret aรงฤฑฤฤฑnda Aralฤฑk ayฤฑnda altฤฑn ithalatฤฑnda yaลanan yรผzde 300’รผn รผzerindeki artฤฑล etkili oldu.
TรฤฐK verilerine gรถre kฤฑymetli veya yarฤฑ kฤฑymetli taลlar, kฤฑymetli metaller kaleminde Aralฤฑk’ta ithalat yรผzde 301.5 artฤฑลla 1.48 milyar dolar, ithalat yรผzde 90.2 artฤฑลla 16.23 milyar dolar oldu.
TรฤฐK verilerine gรถre ihracat Aralฤฑk ayฤฑnda yรผzde 4.9 artฤฑลla 13.22 milyar dolar, ithalat yรผzde 16.7 artฤฑลla 23.14 milyar dolar oldu. ฤฐhracat 2013 yฤฑlฤฑnda yรผzde 0.4 dรผลรผลle 151.87 milyar dolar, ithalat yรผzde 6.4 artฤฑลla 251.65 milyar dolar olarak gerรงekleลti.
Odeabank tarafฤฑndan yayฤฑmlanan raporda “Aralฤฑk’ta ithalattaki hฤฑzlanmada esasen talebin erkene รงekilmesinin etkili olduฤunu dรผลรผnรผyor ve aylฤฑk bazda dฤฑล ticaret aรงฤฑฤฤฑnda en yรผksek seviyenin geride kaldฤฑฤฤฑnฤฑ รถngรถrรผyoruz” gรถrรผลรผne yer verilirken not, ลรถyle devam etti:
“2013’te aรงฤฑฤฤฑn 11.8 milyar dolarฤฑ rekor kฤฑran net altฤฑn ithalatฤฑndan kaynaklandฤฑ. Altฤฑn hariรง bakฤฑldฤฑฤฤฑnda ise 2013 yฤฑlฤฑnda ihracat yรผzde 6.9, ithalat ise yรผzde 3,4 oranฤฑnda artarak orta vadeli gรถrรผnรผm iรงin iyimser bir tabloya iลaret ediyor. Aralฤฑk’ta cari aรงฤฑฤฤฑn 8 milyar dolar civarฤฑnda gerรงekleลeceฤini ve 12 aylฤฑk cari aรงฤฑฤฤฑn Kasฤฑm’daki 61 milyar dolardan Aralฤฑk’ta 64 milyar dolara yรผkseleceฤini tahmin ediyoruz.”
OVP’ye gรถre dฤฑล ticaretin 2013 yฤฑlฤฑnฤฑ 98 milyar dolar ile tamamlamasฤฑ bekleniyordu. OVP’de ihracat tahmini 153.5 milyar dolar, ithalat tahmini 251.5 milyar dolardฤฑ.
HSBC Portfรถy Stratejisti Ali รakฤฑroฤlu, “Beklentilerin belirgin รผzerinde gelen dฤฑล ticaret aรงฤฑฤฤฑnda ithalattaki sert artฤฑล etkili olmuล gรถrรผnรผyor. ฤฐthalat’taki artฤฑลta ise kurdaki son geliลmeler ve artan belirsizliฤin etkisiyle รถne รงekilmiล talebin etkili olduฤunu dรผลรผnรผyoruz” dedi.
Dฤฑล ticaret aรงฤฑฤฤฑndaki en bรผyรผk kalemlerden olan enerji ithalatฤฑ da yฤฑlฤฑ 56 milyar dolara yakฤฑn OVP tahminlerinin 3 milyar dolar altฤฑnda tamamladฤฑ. TรฤฐK verilerine gรถre enerji ithalatฤฑ Aralฤฑk’ta geรงen yฤฑlฤฑn aynฤฑ ayฤฑna gรถre yรผzde 1.5 artarak 5.22 milyar dolar olurken, 2013 yฤฑlฤฑnฤฑn tamamฤฑnda ise yรผzde 7 azalarak 55.92 milyar dolar seviyesinde gerรงekleลti. OVP’de 2013 yฤฑlฤฑ iรงin enerji ithalatฤฑ รถngรถrรผsรผ 59 milyar dolardฤฑ.
Kredi kartฤฑ dรผzenlemesi ve kurdaki dalgalanma
Bankacฤฑlar, tรผketicilerin hem kurdaki yรผkseliล, hem yeni yฤฑl รถncesi olasฤฑ vergi deฤiลikliklerinden etkilenmemek, hem de bazฤฑ sektรถrlere getirilen taksit sฤฑnฤฑrlamasฤฑ รถncesi erkene รงekilmiล ithal รผrรผn talebinin Aralฤฑk ayฤฑnda ithalatta sert bir artฤฑล yarattฤฑฤฤฑnฤฑ ancak bunun bir kerelik ve geรงici olduฤunu รถngรถrรผyorlar.
Dรถviz kuru kaynaklฤฑ fiyat artฤฑลlarฤฑndan etkilenmek istemeyen tรผketici talebinin รถne รงekilmesi ve kampanyalฤฑ satฤฑลlar ile otomotiv pazarฤฑ Aralฤฑk ayฤฑnda yรผzde 12.4 artฤฑลla 129,718 adet olurken, otomobil satฤฑลlarฤฑ Aralฤฑk ayฤฑnda yรผzde 25.05 artarak 101,199 adete yรผkseldi.
Bankacฤฑlฤฑk Dรผzenleme ve Denetleme Kurulu (BDDK), kredi kartlarฤฑ ile mal ve hizmet alฤฑmlarฤฑnda vade sรผresini 1 ลubat 2014 tarihinden itibaren 9 ayla sฤฑnฤฑrladฤฑ. Kredi kartlarฤฑyla gerรงekleลtirilecek telekomรผnikasyon ve kuyumla ilgili harcamalar ile yemek, gฤฑda ve akaryakฤฑt alฤฑmlarฤฑnda taksit uygulanamayacak.
Altฤฑn ithalatฤฑnda artฤฑล
Altฤฑn fiyatlarฤฑnฤฑn dรผลmesinin iรง talebi kรถrรผklemesinin yanฤฑ sฤฑra enerji ihracatฤฑ karลฤฑlฤฑฤฤฑ elde ettiฤi geliri altฤฑna รงeviren ฤฐran’ฤฑn talebi nedeniyle Tรผrkiye’nin altฤฑn ithalatฤฑ 2013’te bir รถnceki yฤฑla gรถre yรผzde 150 artarak 302.3 ton ile rekor seviyeye yรผkseldi.
ฤฐran’a uygulanan ambargolar nedeniyle, Tรผrkiye bu รผlkeden ithal ettiฤi petrol ve doฤalgazฤฑn parasฤฑnฤฑ Halkbank’ta aรงtฤฑฤฤฑ TL hesaplarฤฑna yatฤฑrฤฑyor ve ฤฐran da bu parayฤฑ altฤฑna รงevirerek doฤrudan ya da Birleลik Arap Emirlikleri รผzerinden รผlkesine aktarฤฑyordu. Bu aktarฤฑm nedeniyle, Tรผrkiye’nin altฤฑn ihracatฤฑ 2012 yฤฑlฤฑnda rekor dรผzeyde gerรงekleลti.
Ancak ABD’nin bu ticareti engellemek รผzere geรงen yฤฑl Temmuz ayฤฑnda daha sฤฑkฤฑ yaptฤฑrฤฑmlarฤฑ devreye sokmasฤฑ รผzerine, Tรผrkiye’nin altฤฑn ihracatฤฑ azalma trendine girerken, altฤฑn ithalatฤฑ patlama yaลadฤฑ.
