Federal Rezerv Baลkanฤฑ Jerome Powell, รถnรผmรผzdeki hafta Jackson Hole’da yapacaฤฤฑ konuลmayla kariyerinin dรถnรผm noktasฤฑna geldi. Bu kritik zirve, Powell iรงin hem mirasฤฑnฤฑ saฤlamlaลtฤฑrma hem de merkez bankasฤฑnฤฑn baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑnฤฑ savunma adฤฑna en iyi fฤฑrsat olarak gรถrรผlรผyor. รzellikle gรถrev sรผresinin sona ermesine yaklaลฤฑlmasฤฑ ve Fed’in, Trump yรถnetimi tarafฤฑndan eleลtirilmesi, bu konuลmayฤฑ รงok daha รถnemli bir hale getirdi.
Kansas City Federal Rezerv Bankasฤฑ’nฤฑn dรผzenlediฤi sempozyum, dรผnyanฤฑn en etkili merkez bankacฤฑlarฤฑnฤฑ 21-23 Aฤustos tarihlerinde Wyoming’deki Grand Teton Ulusal Parkฤฑ’nda bir araya getirdi. Jackson Hole zirvesi ‘nde bu yฤฑl, ABD iลgรผcรผ piyasasฤฑ ve genel ekonomiyi yeniden ลekillendiren yapฤฑsal gรผรงlere odaklanฤฑldฤฑ. Bu ana tema, Powell’ฤฑn, Fed’in ikili gรถrevini (fiyat istikrarฤฑ ve maksimum istihdam) yerine getirirken ekonomideki yapฤฑsal deฤiลiklikleri nasฤฑl yรถneteceฤiyle ilgili en bรผyรผk zorluฤu iลaret ediyor.
Siyasi baskฤฑlar ve enflasyonla mรผcadele
Baลanlฤฑฤฤฑnฤฑn ikinci dรถnemine baลlayan Trump, Fed’in faiz indirimine gitmemesini aฤฤฑr bir ลekilde eleลtirdi ve Powell’ฤฑ โinatรงฤฑ MORONโ ve โรok Geรงโ olarak nitelendirdi. Trump, hatta Powell’ฤฑn gรถrevden alฤฑnabileceฤini ima etti ve Beyaz Saray, faizleri dรผลรผrmeye istekli potansiyel adaylarฤฑ ลimdiden deฤerlendirmeye baลladฤฑ. Bu durum, para politikasฤฑnฤฑn siyasi baskฤฑ altฤฑnda kalmasฤฑnฤฑn yarattฤฑฤฤฑ tehlikeyi bir kez daha gรถzler รถnรผne serdi. Powell’ฤฑn mevcut faizleri dรผลรผrmekteki isteksizliฤinin arkasฤฑndaki en รถnemli neden, Trump’ฤฑn gรผmrรผk vergisi politikasฤฑnฤฑn enflasyonu daha da kรถtรผleลtirebileceฤi yรถnรผndeki endiลelerdi.
Merkez bankasฤฑ iลlerine siyasi mรผdahalenin olumsuz sonuรงlarฤฑna dair geรงmiลten birรงok รถrnek bulunuyor. 1970’lerde Nixon yรถnetiminin baskฤฑsฤฑ, dรถnemin Fed Baลkanฤฑ Arthur Burns’รผ enflasyon yรผkselmesine raฤmen faizleri dรผลรผk tutmaya zorladฤฑ. Bu kararฤฑn neticesinde, fiyatlar รงift haneli artฤฑลa geรงti. Daha yakฤฑn bir zamanda ise, Tรผrkiye’de artan enflasyon karลฤฑsฤฑnda faiz oranlarฤฑnฤฑ yรผkselten merkez bankasฤฑ baลkanlarฤฑnฤฑn gรถrevden alฤฑnmasฤฑ, enflasyonun yรผzde 80’in รผzerine รงฤฑkmasฤฑna ve Tรผrk lirasฤฑnฤฑn bรผyรผk deฤer kaybฤฑna uฤramasฤฑna neden oldu. Bu รถrnekler, bir merkez bankasฤฑnฤฑn iktidar partisinin uzantฤฑsฤฑ olarak algฤฑlandฤฑฤฤฑ durumlarda fiyatlarฤฑ kontrol etme yeteneฤini hฤฑzla kaybettiฤini gรถsteriyor.
Powell’ฤฑn baลarฤฑsฤฑ ve gelecek zorluklar
Powell, 2012 yฤฑlฤฑnda Fed Yรถnetim Kurulu’na katฤฑldฤฑktan sonra 2017’de Trump tarafฤฑndan baลkan adayฤฑ gรถsterildi ve 2018’de gรถreve baลladฤฑ. Daha sonra Baลkan Joe Biden tarafฤฑndan yeniden atanan Powell, Jackson Hole’a 13. kez katฤฑldฤฑ. Gรถrev sรผresi 2026’ya kadar devam etse de bu, onun son Jackson Hole katฤฑlฤฑmฤฑ olabilirdi.
Powell’ฤฑn baลkanlฤฑฤฤฑ, รถzellikle Covid-19 salgฤฑnฤฑnฤฑn yarattฤฑฤฤฑ ekonomik krizle tanฤฑmlandฤฑ. Merkez Bankasฤฑ, ekonomiyi desteklemek iรงin acil faiz indirimleri ve benzeri gรถrรผlmemiล tahvil alฤฑmlarฤฑ gibi olaฤanรผstรผ politika รถnlemleri aldฤฑ. Ancak bu รถnlemlerin bir sonucu olarak 2021’de enflasyon yรผkseldi ve Powell’ฤฑn “geรงici” deฤerlendirmesi yanlฤฑล รงฤฑktฤฑ. Fed’in, Haziran 2022’de yรผzde 9,1’e ulaลan enflasyonu dรผลรผrmek iรงin agresif sฤฑkฤฑlaลtฤฑrma politikalarฤฑ uyguladฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrdรผk. Mart 2022’den itibaren 11 kez faiz artฤฑลฤฑ yaparak federal fon faiz oranฤฑnฤฑ sฤฑfฤฑrdan yรผzde 5’in รผzerine รงฤฑkardฤฑ.
Bu รงabalar, ekonomistler tarafฤฑndan beklenen resesyonu tetiklemeden enflasyonun yรผzde 2,8’e dรผลmesini saฤladฤฑ. Ancak bu oran hรขlรข Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn hedefi olan yรผzde 2’nin รผzerinde kalmaya devam ediyor. รte yandan, รผcret artฤฑลlarฤฑ yavaลladฤฑ ve iลsizlik yรผzde 4,1 ile yรผzde 4,3 arasฤฑnda dalgalandฤฑ. Bu durum, zorlu bir “yumuลak iniล” olarak nitelendirilebilir.
Gelecek dรถnem daha belirsiz
Gelecek dรถnem ise daha da zorlu ve belirsiz gรถrรผnรผyor. Enflasyon rakamlarฤฑ bu yaz yeniden yรผkseldi ve gรผmrรผk vergileri bazฤฑ ithalat fiyatlarฤฑnฤฑ yukarฤฑ รงekti. Gฤฑda ve enerji dฤฑลฤฑ รงekirdek TรFE Temmuz’da yรผzde 0,3 artฤฑลla son altฤฑ ayฤฑn en yรผksek seviyesine ulaลtฤฑ. Powell’a gรถre gรผmrรผk vergileri, Fed’in bundan sonra alacaฤฤฑ her kararฤฑ zorlaลtฤฑrฤฑyor. Faizleri รงok agresif indirirlerse enflasyonu kรถrรผkleme, mevcut seviyelerde tutarlarsa ise istihdam artฤฑลฤฑnฤฑn yavaลlamasฤฑ riski bulunuyor.
Bu belirsizlik ortamฤฑ, Federal Aรงฤฑk Piyasa Komitesi’nin (FOMC) Eylรผl toplantฤฑsฤฑnฤฑn “canlฤฑ” geรงmesine neden olacak. Powell’ฤฑn Jackson Hole’daki konuลmasฤฑ, Fed’in ekonomiyi nasฤฑl deฤerlendireceฤi ve gelecek kararlarฤฑnฤฑ nasฤฑl ลekillendireceฤi konusunda รถnemli sinyaller verdi.
RSM US baล ekonomisti Joe Brusuelas, Powell’ฤฑn mirasฤฑnฤฑ Fed’in baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑnฤฑ korumak olarak gรถrdรผฤรผnรผ belirtti. Jackson Hole, bu mirasฤฑn tamamlanacaฤฤฑ yer olmasa da Powell’ฤฑn, geรงiล sรผrecindeki ekonomiyi yรถnetme, siyasi dรผลmanlฤฑฤฤฑ idare etme ve gรผรงlรผ bir karar alma รงerรงevesi geliลtirme rollerini nasฤฑl dengelediฤini gรถsterdi.
