Google Chrome satışı engellendi, şirketin hisseleri coştu

Google, federal bölge yargıcının tarihi antitröst davasında “uygun olmadığı” kararıyla Chrome’u satmak zorunda kalmaktan kurtuldu. Ancak mahkeme, şirketin pazar hâkimiyetini neredeyse garantileyen milyarlarca dolarlık sözleşmelerin sonlandırılmasına hükmetti. Columbia Bölgesi yargıcı Amit Mehta’nın bu kararı, şirketin hisselerinin normal seansın kapanışından sonra gerçekleşen işlemlerde %15’in üzerinde yükselmesini sağladı. Yargıç Mehta, daha önce ayrı bir davada Google’ın arama işinin yasadışı bir tekel olduğuna hükmetmişti. Son karar, teknoloji devine en uygun çözümün ne olacağını belirlemek için yapılan duruşmanın ardından geldi. Bu kararın şirketin iş modelinde önemli değişikliklere yol açması bekleniyor.

Yargıcın kararı ve Google’ın geleceği

Adalet Bakanlığı, şirketin arama işinin zorla satılmasını talep etti, ancak yargıç bu talebi reddetti. Yargıç Mehta kararında, “Bu kategorideki en kapsamlı çözüm, şirketin distribütörlere arama ile ilgili neredeyse tüm ödemeleri yapmasını yasaklamaktır” diye yazdı. Buna karşın “davacılar, Chrome’un derhal elden çıkarılması olmadan davranışsal çözümlerin etkisiz kalacağını kanıtlamadılar” dedi. Mehta, mahkemenin görevinin, rekabeti engelleyici eylemler yoluyla tekeli sürdüren davranışları, üstün bir ürünün sonucu olarak tekelin büyümesini teşvik eden davranışlardan ayırmak olduğunu söyledi. Yargıç, “İki tam duruşmanın ardından, bu mahkeme, şirketin pazar hâkimiyetinin, elden çıkarmayı haklı gösterecek kadar yasadışı davranışlarına atfedilebileceğini tespit edemedi” dedi. Bu tür “radikal yapısal çözümlerin” daha güçlü bir nedensel bağlantı gerektireceğini ekledi. Yargıç Mehta, DOJ’un şirketin Android işletim sisteminin şartlı elden çıkarılması talebini de reddetti ve hükümetin “şartlı yapısal bir çözümün gerekçesini ortaya koyacak herhangi bir kanıt sunmadığını” yazdı.

Google’ın savunması ve gelirleri

Google, duruşmada arama motoru hâkimiyetini münhasır sözleşmeler yaparak değil, piyasadaki “en iyi” arama motorunu sunarak elde ettiğini savundu. Arama motoru pazarında tekel konumunda olmasına rağmen, sözleşmelerinin antitröst yasalarını ihlal etmediğini ve rekabete zarar vermediğini iddia etti. Şirket için yargıcın bu davadaki kararı, büyük bir kâr kaynağını etkiliyor. 2024 yılında, şirketin arama motoru reklamcılık işi $198 milyardan fazla gelir elde etti ve ana şirketi Alphabet’in toplam gelirinin %56,6’sını oluşturdu. Bu rakam, antitröst davasını kaybetmesine ve çevrimiçi aramaların yapay zeka tabanlı sohbet robotlarına kaymasına rağmen, 2023 yılında şirketin arama motoru reklam gelirini ($175 milyar) rahatlıkla aşıyor. Statcounter’a göre, Haziran 2023 itibarıyla şirket, tüm bilgisayar platformlarında küresel arama motoru pazarının %91’ini, ABD’de ise %87’sini kontrol ediyordu. Mobil cihazlarda Google’ın pazar payı %95 ile daha da yüksekti.

Pazar payı ve yeni davalar

Statcounter’ın Temmuz 2025 tarihli daha güncel verileri, Google’ın arama motoru pazarındaki küresel payının %89,5’e düştüğünü ve 2015’ten bu yana ilk kez %90’ın altına indiğini gösterdi. Statcounter, geleneksel arama motoru trafiğini, sohbet robotlarını kullanan yeni arama teknikleriyle karşılaştırmıyor. Verilere göre, Google trafiğini geleneksel arama motoru rakipleri Bing ve Yandex‘e kaptırdı. Arama davasında yargıcın kararı, şirketin CEO’su Sundar Pichai’nin yanı sıra arama pazarı rakipleri Microsoft ve DuckDuckGo‘nun yöneticilerinin de ifade verdiği 2023 yılında iki ay süren duruşmanın ardından verildi. Adalet Bakanlığı ve eyaletin iddiaları, Google’ın Apple, Amazon, Mozilla ve Firefox gibi şirketlere ödeme yaparak kendi arama motorunu cep telefonları, tabletler ve tarayıcılarda varsayılan arama sağlayıcısı haline getirerek tekelini koruduğu yönündeki neredeyse aynı iddialar nedeniyle birlikte ele alındı

Dava detayları ve sonuçları+

Bu karar, Google‘ın geçen yıl Adalet Bakanlığı ve ABD eyaletlerine karşı kaybettiği iki büyük antitröst davasından biri oldu. ABD Adalet Bakanlığı ve bir grup eyalet, geçen yıl Ağustos ayında, teknoloji devinin çevrimiçi aramada hakimiyetini kötüye kullandığı iddiasıyla açılan iki birleştirilmiş davada Google’ı mağlup etti. Mehta, antitröst iddialarına ilişkin kararında, “Google bir tekelci ve tekelini korumak için tekelci gibi davranıyor” diye yazdı. Şirket, Nisan ayında karara bağlanan başka bir antitröst davasında Adalet Bakanlığı ve 35 eyalet ile Guam, Porto Riko ve Columbia Bölgesi’ne karşı yenilgiye uğradı. Google’ın arama motoru reklamcılığı ve arama motoru metin reklamcılığı alanındaki pazar hakimiyetini haksız bir şekilde sürdürdüğünü iddia eden bu dava, Virginia eyaletinin Alexandria kentinde görülmeye devam ediyor ve Eylül ayında çözüm aşamasına geçmesi bekleniyor.

Google’ın temyize gitmesi bekleniyor

Google, karar hakkında yorum yapma talebine hemen yanıt vermedi, ancak temyiz başvurusunda bulunması bekleniyor. Yargıcın bu davadaki kararı, şirketin arama sonuçları sayfalarının en üstünde görünen “genel arama metni” reklamları pazarında antitröst yasasını ihlal ettiğine de hükmetti. Arama devi olan şirketin tartışmalı davranışı, bilgisayar ve mobil cihaz üreticileriyle, tarayıcı hizmetleri, tarayıcı geliştiricileri ve kablosuz iletişim operatörleriyle yaptığı sözleşmeler etrafında dönüyor. Hükümet, bu sözleşmelerin şirketi zorunlu varsayılan arama sağlayıcısı haline getirdiği için antitröst yasalarını ihlal ettiğini iddia etti. Bu münhasır sözleşmeleri imzalayan şirketler arasında Apple, LG, Samsung, AT&T, T-Mobile, Verizon ve Mozilla bulunuyor. Dünyanın en büyük akıllı telefon üreticilerinden biri olan Samsung dahil olmak üzere üreticilerin akıllı telefonlarında Google’ın çeşitli uygulamalarının önceden yüklenmiş olarak gelmesinin nedeni olarak bu anlaşmalar görülüyor.

Murat Ali Oral

Tüm Yazıları

İstanbul Üniversitesi İngilizce İşletme Fakültesi'ni bitirdi. Çeşitli kurumlara bağlı olarak emtia ve özellikle altın piyasalarında trader ve danışmanlık yaptı. Medya sektöründe (Matriks, BloombergHT vb) uzun yıllar çeşitli pozisyonlarda çalıştı.