Donald Trump, รin lideri Xi Jinping ile gerรงekleลtirdiฤi telefon gรถrรผลmesinde, TikTok anlaลmasฤฑ iรงin bรผyรผk bir ilerleme kaydettiklerini bildirdi. Bu geliลme, Trump’ฤฑn ilk dรถneminde baลlayan ve ABD ile รin arasฤฑndaki geniล kapsamlฤฑ mรผzakerelerin kilit konularฤฑndan biri haline gelen uzun sรผreli รงabalarฤฑn sonuรงlandฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsterdi. Washington’daki kaynaklar, bu TikTok anlaลmasฤฑ sayesinde ticari iliลkilerin de yeniden canlanacaฤฤฑnฤฑ belirtiyor.
Trump, Truth Social platformunda yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, “Ticaret, fentanil, Rusya-Ukrayna savaลฤฑnฤฑ sona erdirme ihtiyacฤฑ ve TikTok anlaลmasฤฑ dahil olmak รผzere birรงok รถnemli konuda ilerleme saฤladฤฑk” dedi. Gรถrรผลmenin “รงok iyi geรงtiฤini” belirten Trump, tekrar konuลacaklarฤฑnฤฑ ve APEC’te bir araya gelmeyi dรถrt gรถzle beklediklerini ifade etti. Uzmanlar, bu TikTok anlaลmasฤฑnฤฑn sadece ekonomik deฤil, aynฤฑ zamanda jeopolitik bir adฤฑm olduฤunu vurguluyor.
Kazan – kazan prensibine dayalฤฑ bir รงรถzรผm
รin’in resmi haber ajansฤฑ Xinhua, Xi’nin Trump’a โรin hรผkรผmetinin kurumsal kararlara saygฤฑ duyduฤunu ve piyasa kurallarฤฑna uygun, รin yasalarฤฑyla dengeli รงฤฑkarlara hizmet eden iล gรถrรผลmelerini memnuniyetle karลฤฑladฤฑฤฤฑnฤฑโ sรถylediฤini bildirdi. Bu TikTok anlaลmasฤฑ, her iki taraf iรงin de kazan-kazan prensibine dayanan bir รงรถzรผm olarak gรถrรผlรผyor.
Pazartesi gรผnรผ, ABD Hazine Bakanฤฑ Scott Bessent ve รin Ticaret Bakan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Li Chenggang, Madrid’deki diplomatik mรผzakereler sฤฑrasฤฑnda TikTok satฤฑลฤฑ iรงin bir รงerรงeve anlaลmasฤฑna vardฤฑklarฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ. Bu anlaลma, TikTok’un ABD’deki operasyonlarฤฑna devam etmesine olanak saฤlayacak. Daha รถnce Kongre, TikTok’un varlฤฑklarฤฑnฤฑn en az %80’inin ABD’li operatรถrlere devredilmediฤi takdirde uygulamanฤฑn yasaklanmasฤฑnฤฑ รถngรถren bir yasa รงฤฑkarmฤฑลtฤฑ. Ancak Trump, yรถnetimi รin ile bir TikTok anlaลmasฤฑ arayฤฑลฤฑnda olduฤu iรงin yasaฤฤฑn yรผrรผrlรผฤรผnรผ defalarca askฤฑya aldฤฑ.
Anlaลmanฤฑn ลartlarฤฑ ve algoritma sorunu
Anlaลmanฤฑn detaylarฤฑ henรผz aรงฤฑklanmadฤฑ ancak kaynaklara gรถre, teklif, ABD merkezli risk sermayesi, รถzel sermaye fonlarฤฑ ve teknoloji ลirketlerinin yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑ iรงerecek. ลirketin รงoฤunluk hisselerini elinde tutacak yatฤฑrฤฑmcฤฑlar arasฤฑnda Oracle, Andreessen Horowitz ve Silver Lake gibi รถnemli isimlerin bulunduฤu sรถyleniyor. รinli yatฤฑrฤฑmcฤฑlar ise ลirketin kalan %20’sine sahip olacak. Bu TikTok anlaลmasฤฑ ile birlikte, ABD’nin teknoloji sektรถrรผndeki hakimiyeti de pekiลmiล olacak.
Yeni konsorsiyum, รงoฤunluฤu ABD’li รผyelerden oluลan ve Trump yรถnetimi tarafฤฑndan atanan bir temsilciyi de iรงeren bir yรถnetim kurulu tarafฤฑndan idare edilecek. Ancak bu TikTok anlaลmasฤฑ ile ilgili yanฤฑtlanmasฤฑ gereken en bรผyรผk soru, TikTok’un algoritmasฤฑna ne olacaฤฤฑ. Kullanฤฑcฤฑlarฤฑn “Sizin ฤฐรงin” akฤฑลฤฑnฤฑ belirleyen algoritmaya yรถneliminin, uygulamanฤฑn bu kadar popรผler olmasฤฑnฤฑn en รถnemli nedenlerinden biri olarak gรถrรผlรผyor. รin, algoritmanฤฑn TikTok anlaลmasฤฑ kapsamฤฑnda satฤฑlmasฤฑna izin vermeyeceฤini uzun sรผredir belirtiyordu. Ancak ABD yasalarฤฑ, yeni Amerikan kuruluลu ile รin merkezli ByteDance arasฤฑnda bu teknolojiye dair bir iล birliฤini yasaklฤฑyor. Bu durum, yeni sahiplerin teknolojiyi baลtan yaratmaya รงalฤฑลmasฤฑna neden olabilir ki bu, TikTok’un rakiplerinin uzun sรผredir baลaramadฤฑฤฤฑ bir ลeydi.
Gรถrรผลmelerin dรถnรผm noktasฤฑ
ABD’li yetkililer, รงerรงeve planฤฑnฤฑn aรงฤฑklanmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan yaptฤฑklarฤฑ aรงฤฑklamada, TikTok anlaลmasฤฑ ve gรถrรผลmelerin her iki tarafฤฑn da aylardฤฑr beklediฤi Trump-Xi gรถrรผลmesinin รถncรผsรผ olduฤunu sรถyledi. Yetkililer, TikTok anlaลmasฤฑ olmadan iki lider arasฤฑnda bir gรถrรผลmenin mรผmkรผn olamayacaฤฤฑnฤฑ belirtmiลlerdi. Bu kritik TikTok anlaลmasฤฑ, iki รผlke arasฤฑndaki gerilimi azaltan รถnemli bir dรถnรผm noktasฤฑ oldu.
Trump, Cuma gรผnรผ, iki liderin รถnรผmรผzdeki ay Gรผney Kore’de yapฤฑlacak APEC zirvesinde bir araya geleceฤini ve kendisinin gelecek yฤฑlฤฑn baลฤฑnda รin’i ziyaret edeceฤini ifade etti. Liderler ayrฤฑca Xi’nin “uygun zamanda” ABD’ye gelmesi konusunda da anlaลtฤฑlar.
รin, bugรผne kadar ByteDance’ฤฑn ABD’deki hisselerini satmasฤฑna izin verme konusunda tereddรผtlรผydรผ. Ancak ticaret gerilimleri bahar aylarฤฑnda bir dรถnรผm noktasฤฑna ulaลtฤฑ ve yaz boyunca devam etti. Pazartesi gรผnรผ รinโin Nvidia’nฤฑn tekelcilik yasalarฤฑnฤฑ ihlal ettiฤini aรงฤฑklamasฤฑ da bu durumu kanฤฑtlar nitelikteydi. รinli yetkililer bu konuda iล birliฤi yapmaya karar vermiล gibi gรถrรผnรผyor.
ABD Hazine Bakanฤฑ Bessent’in aรงฤฑklamalarฤฑ
Bessent, TikTok anlaลmasฤฑnฤฑn bรผyรผk kฤฑsmฤฑnฤฑn, TikTok’un ABD’deki varlฤฑklarฤฑnฤฑ satฤฑn almak iรงin ABD liderliฤinde bir yatฤฑrฤฑmcฤฑ grubu oluลturmak olduฤunu ve bunun Nisan ayฤฑnda tamamlandฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylemiลti. Ancak daha sonra Trump’ฤฑn “Kurtuluล Gรผnรผ” gรผmrรผk vergileri yรผrรผrlรผฤe girdi ve รin mallarฤฑna ambargo uygulandฤฑ. Bu durum, TikTok anlaลmasฤฑ gรถrรผลmelerini durma noktasฤฑna getirdi. Gรผmrรผk vergileri dรผลรผrรผlรผp ABD ile รin arasฤฑndaki gรถrรผลmeler yeniden baลladฤฑฤฤฑnda, hem Trump hem de Xi’nin TikTok anlaลmasฤฑ gรถrรผลmelerine tekrar katฤฑlmak istediklerini ifade ettikleri belirtildi. Ancak, ABD’nin ulusal gรผvenlik endiลelerinin giderilmesi ve รin’in anlaลmayฤฑ onaylama istekliliฤi gibi รถnemli detaylarฤฑn รงรถzรผlmesi gerekiyordu.
